'In Kiel zie je meer dronken Zweden dan junkies'

'Scheisse', zegt de waardin van Zum Löwenbrau aan de Alte Markt in Kiel. Ze kan net uitkomen boven de lading schreeuwende Zweden die vanmorgen rechtstreeks van de driehonderd meter verderop afgemeerde Stena Germania haar kroeg binnenkwam en zich daar nu laat vollopen....

Van onze verslaggever

Frank Poorthuis

KIEL

Ze is zo genuanceerd als de enorme bierpullen die ze op tafel zet. Daar zegt Bild in chocoladeletters: 'Kein Hasch in unseren Apotheken'. Duitsland is ontzet.

Frau Ministerin Heide Moser (SPD) uit Sleeswijk-Holstein is het liberale buurland Nederland links gepasseerd met haar voorstel de verkoop van cannabisprodukten te legaliseren. Ze oogst lof onder politiek gelijkgezinden en natuurlijk onder de Kiffer, zoals hasjrokers in Duitsland zich noemen. Maar Moser heeft ook de Duitse volksziel geraakt.

Kiel, de bedaagde hoofdstad van de deelstaat, die gewoonlijk slechts met de jaarlijkse zeilweek de internationale media haalt, ligt in aller monden. Voor wie er poolshoogte neemt, is het een raadsel waarom het juist Kiel moet zijn. Water, bier en toeristen zijn in de stad in ruime mate voorhanden. Maar een drugsscene?

Helga Petersen, in de deelstaat belast met de verslavingszorg, onderschrijft de observatie. 'We hebben hier een groter drank- dan drugsprobleem', zegt ze.

Onder de 2,7 miljoen inwoners van Sleeswijk-Holstein zijn naar schatting tachtigduizend alcoholisten. Exclusief de tienduizenden Zweden en Noren die jaarlijks met de veerdiensten de oversteek maken en meestal lamgezopen terugvaren.

'Er zijn meer dronken Zweden in onze straten dan drugsgebruikers, maar daar hoor je niemand over. Logisch, het toerisme brengt geld in het laatje', zegt Petersen. Het aantal hard-drugsverslaafden in de deelstaat wordt geschat op 2300, het aantal 'cannabisconsumenten' op vijftig- tot tachtigduizend (in heel Duitsland zijn dat er ongeveer 3,5 miljoen). Voor Petersen en haar baas Moser vormen die geen probleemgroep. Maar soft-druggebruikers zijn dat wettelijk nu eenmaal wel.

Dat juist Sleeswijk-Holstein het voorstel tot legaliseren van softdrugs doet, heeft twee redenen. SPD-minister Moser is allereerst daadwerkelijk van mening dat cannabis ongevaarlijk is en dus uit het criminele circuit moet worden gehaald.

Moser heeft daarbij heel goed gekeken naar wat er in Nederland op dat gebied gebeurt ('wir haben uns Schlau gemacht in Holland', zegt Petersen). Daarom geen koffieshops, want dan kun je de handel nog niet controleren.

Ten tweede heeft Moser van de Duitse (deelstaat)ministers van Volksgezondheid de opdracht gekregen zich met dit probleem bezig te houden. In die raad heeft de SPD een meerderheid en daarom verwacht topambtenaar Petersen dat die haar voorstel zal goedkeuren.

Dat zegt echter niets. Want elk besluit van deze raad moet worden voorgelegd aan de Bondsraad, en daarin heeft de rechtse CDU/CSU een te belangrijke stem en zich al op luide toon tegen verklaard. 'Ein irweg', baste in Kiel oppositieleider O. Hennig. 'Duitsland wordt het Mekka van Kiffer en Haschfreaks', schetste CDU-regeringswoordvoerder E. Lintner in Bild al de gevoelens van zijn superieuren.

Het is in Duitsland een beetje noord tegen zuid, zegt Petersen. 'Wij hier zijn iets liberaler.' Maar er is meer. 'In Duitsland is men zo verschrikkelijk bang voor drugs. Het is een zeer emotioneel probleem. Drugs worden hier geassocieerd met de problemen in de jaren zeventig. Toen waren drugsgebruikers degenen die in opstand kwamen tegen de staat en de hiërarchische structuren.'

In Kiel rekent men daarom eigenlijk op een nederlaag. 'Maar dat geeft niet', stelt Petersen, 'want we hebben de zaak nu wel voor eens en voor altijd op de agenda geplaatst. Iedereen praat erover.'

Dat is bijna een understatement. Frau Moser heeft enkele dagen Boris Becker in publiciteit naar de kroon gestoken. Bij apothekers in Kiel, zo vertelt een medewerker, komen jongeren 'om te pesten' al vragen om een pakketje hasj. Apotheke dr Sievert, pal tegenover het station, piekert er niet over te gaan meewerken. 'Wij zijn er toch niet om Rauschgift te verkopen.' Even verderop stelt de 23-jarige apothekersassistente Beate Behler echter: 'Jazeker, ik zou het doen en mijn baas ook. Ik heb zelf in een apotheek op Sankt Georg in Hamburg gewerkt. Wat een rotzooi! Als je er zo aan mee kunt werken soft-druggebruikers van hard-druggebruikers te scheiden, dan moet je dat niet laten.'

Sankt Georg, de wijk rond het Hauptbahnhof in Hamburg, geldt in noord-Duitsland als het afschrikwekkende voorbeeld van de ellende die druggebruik veroorzaakt. Het is het Mekka van de hard-druggebruikers in de noordelijk deelstaten. De heroïne is er zuiverder en goedkoper dan in Amsterdam. Bij het Hauptbahnhof zwerven tientallen drugsdealers, veelal Turkse en Afrikaanse minderjarigen. Als op een groentemarkt werven haveloze verslaafden kopers om in hun eigen behoeften te voorzien. Blauwe valium? Efedrine?

Van omzichtigheid is geen sprake. De politie heeft er zo de handen vol aan, dat ze niet eens omkijkt naar gebruikers van cannabis. 'Cannabis interesseert ons niet meer', geeft politiewoordvoerder H. Kapp de stemming weer. Het initiatief van Kiel, doet de eraan grenzende deelstaat Hamburg dan ook weinig, zij het dat hun eigen, met drugszaken belaste, bestuurder H. Bossong, wel in de werkgroep van Moser zat. 'Misschien levert het wel niks op', zegt deze, 'maar we hebben in ieder geval een flinke politieke discussie over het onderwerp.'

Die zou kunnen helpen, denkt hij, bij de aanvaarding van het voorstel dat de deelstaat Hamburg bij de Bondsraad heeft gedeponeerd. Het wanhopige Hamburg wil namelijk overgaan tot het verstrekken van heroïne aan verslaafden.

Dat is het eerste verstandige geluid van Duitse overheden in tijden, vindt unaniem het groepje methadongebruikers dat donderdagmorgen bijeen is in het Treffpunkt fur Drogenabhangige Claro in een buitenwijk van Kiel.

Hard-druggebruikers hebben het in Duitsland 'tien keer zo moeilijk als bij jullie in Nederland', klaagt een van hen. 'In Nederland behandelt men ze tenminste als zieken, wij worden als harde criminelen bejegend.'

Het voorstel tot legaliseren van hasj wordt hier bijna koel ontvangen. 'Ik geloof het pas als ik het zie.' Men heeft er natuurlijk zelf ook niet zoveel baat bij.

Toch wordt de gedachte dat zo de milieus van hard- en soft-druggebruikers te scheiden zijn, wel onderschreven. 'Het is goed', zegt er een, 'want in onze scene wordt in alles gehandeld. En een veertigjarige die hasj koopt weet dat hij van de rest moet afblijven. Maar voor een vijftienjarige is de verlokking groot.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden