'In Japan liggen ze voor op Nederland'

Enkele jaren geleden maakte Rien Segers een rit in een trein door een soort no man's land in Tokio. Het was een gebied van zo'n vijftig vierkante kilometer dat aan de haven van de Japanse hoofdstad was onttrokken ten behoeve van een nieuw kantorenpark....

Van onze verslaggever Wio Joustra

'Vergelijk dat met onze middeleeuwse discussie over de aanleg van een magneetzweefbaan tussen Groningen en Schiphol', zegt de directeur van het nieuwe Centrum voor Japankunde aan de Rijksuniversiteit van Groningen (RUG). 'In Nederland geldt het principe: hoe sneller de treinverbinding, hoe langer het duurt om tot die verbinding te komen.

'Wij maken er een punt van of die baan er wel moet komen, terwijl dat gewoon hoge noodzaak is. Anders snij je een deel van het land af van verdere economische ontwikkeling. Bovendien vinden we hier het wiel opnieuw uit; wij praten over een systeem waarbij de trein aan de rail hangt. In Japan is de technologie al geavanceerder, daar zweeft de trein een paar centimeter boven de rail volgens het hovercraft-principe.'

Wat Segers betreft moet Nederland over technologische zaken veel vaker gaan praten met Japan, want 'ze liggen daar op diverse terreinen voor'. Het klinkt als een waarschuwing aan het Westen. Donderdag wordt het Centrum voor Japankunde van de RUG officieel geopend met een symposium, waarvoor onder meer Irmela Hijiya-Kirschnereit naar Groningen komt. Zij is directeur van het Duitse Onderzoeksinstituut voor Japanse Studies in Tokio.

Hijiya zal betogen dat het noodzakelijk is om het Europese beeld over het economisch in elkaar geklapte Japan grondig bij te stellen. In Europa en Amerika is de kennis over Japan nog altijd gebrekkig. En dat terwijl de bakens daar op grote schaal en in hoog tempo worden verzet. Een nieuw Japan is aan het ontstaan, waarbij het toverwoord 'innovatie' is. En de belangrijkste bouwstenen daarvan zijn onderwijs, technologie en cultuur.

In de maand dat Nederland en Japan vieren dat ze al vier eeuwen handel drijven met elkaar, opent de RUG een Centrum voor Japankunde, dat zich richt op de technologie en de cultuur van het 21ste-eeuwse Japan. Leiden heeft van oudsher een afdeling Japanse en Koreaanse talen en culturen van de letterenfaculteit. Erasmus in Rotterdam heeft een gespecialiseerd programma op het gebied van de Japanse economie binnen de economische faculteit. En Maastricht biedt een hbo-opleiding vertalen in het Japans.

'Maar wij richten ons in Groningen op het modérne Japan, het Japan van de toekomst', aldus Segers. 'Als je de hele Hanze-regio neemt, dan is de eerste universiteit met een afdeling japanologie die van Hamburg. Op het gebied van Japan-studies is er verder niets, een discrepantie als je ziet wat Japan op economisch gebied nog altijd betekent in de wereld. Groningen breidt de contacten met Japan verder uit, via bijvoorbeeld het Kernfysisch Versneller Instituut, het Materials Science Centre en de letterenfaculteit. Ook hebben we sinds 1999 een samenwerkingsovereenkomst met de prestigieuze Universiteit van Tokio.'

Segers deelt de analyse van Hijiya dat Japan hard werkt aan een terugkeer als economische grootmacht. Het land heeft zich al twee keer eerder uit een economisch en sociaal moeras omhooggetrokken en staat nu voor een derde krachtproef: evenwicht vinden tussen de traditionele cultuur en de golven van globalisering die over de wereld spoelen. De waterscheiding werd volgens Segers gevormd door de beelden van een huilende topman Nozawa van de in 1997 op last van de regering gesloten verzekeringsmaatschappij Yamaichi.

'Toen werd de economische crisis voor de hele wereld zichtbaar en besefte Japan dat het een andere kant op moest. Dat in feite de officiële doctrine van uniciteit niet deugde, omdat voor Japan dezelfde economische wetten blijken te gelden als voor andere landen. Eeuwenlang heeft Japan zich bewust afgesloten van de rest van de wereld. Nu gaat het land open. Dat is een proces dat twintig jaar vergt. Maar Japan zal toegeven aan de globalisering van de financiële en economische markten en zijn rol als wereldmacht in internationale organisaties aanvaarden. En juist op dat niéuwe Japan willen we met ons centrum inspelen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden