In Jakarta draait het om zaken, niet om oude trauma's

Misschien had mr Jan van Roijen, hare majesteits ambassadeur te Jakarta, van zijn vader wel eens een oorvijg gekregen, wellicht van zijn bovenmeester, maar nog nooit van de Indonesische president Suharto....

JAN TROMP

Van onze verslaggever

Jan Tromp

JAKARTA

Van Roijen had zijn beste pak aangetrokken, tenslotte kwam hij als nieuwe ambassadeur zijn geloofsbrieven aanbieden. Hij had verzoenende woorden gesproken, daar in het Merdeka-paleis, over 'wederzijdse achting' en zo en daarna was het de beurt aan de president geweest.

Die had zich voorbereid. Televisiecamera's waren aangerukt opdat heel Indonesië het zou weten. In een paar vegen haalde hij uit naar Nederland, dat zware kritiek had geoefend op het bloedbad in Oost-Timor. Minister Pronk besloot nieuwe ontwikkelingshulp tijdelijk op te schorten. Eerst moest het mensenrechtenbeleid van de Indonesische regering aan een kritische toets worden onderworpen.

De president was buitengewoon gepikeerd; de arme Van Roijen kreeg de volle laag: 'Wij hebben als een land dat geboren werd uit een onafhankelijkheidsoorlog, nadat het kolonialisme het honderden jaren zijn rechten ontzegde, vrijheid en zelfrespect hoog in het vaandel. '

Anderhalve maand later had Indonesië de ontwikkelingsrelatie met Nederland stopgezet. De kolonie bevrijdde zich nog eens van het moederland, waar paniek uitbrak.

Drie jaar en vier maanden later, in juli 1995, staat Jan van Roijen, thans hare majesteits ambassadeur te Londen, opnieuw in zijn beste pak tegenover een hoge Indonesische vertegenwoordiger. Deze keer is het ambassadeur Kadarisman.

Nu is het de Indonesiër die verzoenende woorden spreekt. Het gaat over 'een nieuw hoofdstuk van samenwerking', over 'een nieuwe basis van respect voor het beginsel van non-interventie'. En omdat ambassadeur Van Roijen dit alles met grote onverzettelijkheid heeft bevochten, krijgt hij drie jaar en vier maanden na de uitbrander van Suharto nu een lint en een speld van Kadarisman, de hoogste onderscheiding die Indonesië aan een buitenlander heeft te vergeven.

Wat is de moraal? De boodschap luidt dat als Nederland zijn plaats kent, Indonesië niet moeilijk zal doen en 'nieuwe relaties' mogelijk zal maken. Wat zijn die nieuwe relaties? Daarover liet ambassadeur Kadarisman geen twijfel bestaan. De nieuwe verhoudingen betreffen louter de economie, de handel. Al het andere behoort tot het heilige domein van de non-interventie.

Kadarisman: 'Er zijn grote mogelijkheden om te investeren in Indonesië. Nederland staat zesde op de lijst van investeerders, na Japan, Hongkong, Groot-Brittannië, de VS en Singapore. De Nederlanders kunnen profiteren van de economische groei van Indonesië door de export te vergroten van kapitaalgoederen, high tech en diensten.'

Het is niet tegen dovemansoren gezegd. Met koningin Beatrix, die maandag aan haar staatsbezoek begint, trekt een economische missie op die nog nimmer zo groot was en zo zwaar bezet. De absolute top van het Nederlandse bedrijfsleven is de komende dagen in broeierig Jakarta: Timmer van Philips, Bouw van de KLM, Vuursteen van Heineken, Dik van KPN, Van Lede van Akzo-Nobel, Tabaksblatt van Unilever, Hovers van Stork, Herkströter van Shell, Deleye van Begemann, en nog vijftig anderen.

Het is veel en het is log, zo'n delegatie van zestig mannen. Maar ze kunnen in ieder geval proberen een achterstand in te halen. Een staatsbezoek is een gemakkelijke manier om deuren open te krijgen. Als Nederland op tijd bij de vleespotten was geweest, als de rel rond Pronk en de stopgezette ontwikkelingsrelatie zich niet had voorgedaan, had het bedrijfsleven niet honderden miljoenen aan orders misgelopen.

Om de jaarlijkse groei van 6 tot 7 procent erin te houden, heeft Indonesië buitenlandse leningen en particuliere investeringen hard nodig. In april brachten Suharto en zijn minister van Onderzoek en Technologie een bezoek aan Duitsland. Twee grote contracten werden afgesloten, De rest volgt.

De Nederlandse captains of industry streven naar dezelfde regelingen, in een zelfde welwillend klimaat. Laten we het over business hebben, zeggen zij de Indonesiërs na, en niet spreken over koloniale trauma's. En zo vaart komende week opnieuw de VOC uit. Onder nieuwe verhoudingen, dat wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden