NieuwsSurveillance in Israël

In Israël volgt de geheime dienst burgers om ze in quarantaine te kunnen plaatsen

Israël gaat de gangen van besmette burgers minutieus na door hun mobiele telefoons uit te lezen. Mensen waarmee zij in contact zijn geweest, krijgen per sms te horen dat ze in quarantaine moeten. 

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu houdt een toespraak over de maatregelen om de verspreiding van het corona virus tegen te gaan. Beeld EPA

Zodra iemand besmet blijkt, mag de geheime dienst van het land, de Shin Bet, onderzoeken met wie deze persoon de afgelopen dagen of weken contact had. Deze informatie gaat naar het ministerie van Volksgezondheid, dat iedereen die zich langer dan tien minuten op minder dan twee meter afstand van de geïnfecteerde heeft bevonden, een sms stuurt: ga in quarantaine. 

Ook de politie krijgt deze informatie, zodat zij kunnen controleren of mensen zich eraan houden. 

Het is al langer bekend dat Israël Palestijnse militanten volgt met deze technologie, maar privacy-activisten en de oppositie zijn bezorgd dat ze nu wordt ingezet in de strijd tegen covid-19 – zeker omdat deze vergaande maatregel is ingevoerd zonder dat de Knesset, het Israëlische parlement, erover heeft kunnen stemmen. Het Hooggerechtshof onderzoekt of het programma wel wettig is. 

Aanmerkingen

Het parlement, dat wel over het onderwerp debatteerde, had flink wat aanmerkingen op het programma. Wat hen betreft mag het bijvoorbeeld niet langer dan dertig dagen worden uitgevoerd. 

Dat zegde premier Netanyahu toe, maar een paar uur later stempelde de regering het programma onverwachts af zonder parlementaire goedkeuring. Ook verbond ze toch geen tijdlimiet aan de duur van het programma. Bovendien mag de verzamelde data tot zestig dagen na beëindiging van het programma worden bewaard ‘om achteraf een intern onderzoek’ te kunnen uitvoeren.

‘Israël is een democratie’, zei Netanyahu deze week in een televisietoespraak. ‘We moeten een balans vinden tussen burgerrechten en publieke belangen − en dat doen we.’

‘Kruising Big Brother en corona’

Activisten protesteren omdat elke burger nu onder toezicht kan komen te staan van de Shin Bet, een organisatie die niet transparant opereert. De conservatieve krant The Jerusalem Post omschreef de maatregel als ‘een kruising tussen George Orwells Big Brother en het coronavirus’ en waarschuwde dat noodverordeningen niet langer mogen meegaan dan de crisis waarvoor ze zijn opgetuigd.

Toch bleven bredere protesten uit en werd het programma zelfs verdedigd. ‘Als we besmette mensen tijdig kunnen identificeren, helpt dat’, zei Ran Sa’ar, algemeen directeur van Maccabi Health Services, het op een na grootste gezondheidsfonds van Israël (2,4 miljoen leden).

Bovendien geniet Netanyahu, die zichzelf altijd als ‘Mr. Security’ heeft gepresenteerd, het vertrouwen van de bevolking als het gaat om veiligheid. Vergeleken met burgers in het Westen zijn Israëliërs er meer aan gewend dat veiligheid soms ten koste gaat van burgerlijke vrijheden, zegt David Makovsky van het Washington Institute for Near East Policy tegen The Times of Israel. ‘Het is niet nieuw om in tijden van nood toe te geven aan de macht van de staat.’

De inzet van technologie in strijd tegen corona
Meerdere landen zetten technologie in om de verspreiding van het coronavirus te volgen. Zo is Iran ervan beschuldigd een app te lanceren die mensen zou helpen bij het identificeren van de symptomen van corona, maar die eigenlijk data over de locatie van de gebruiker verzamelt. 

In Zuid-Korea verzond de regering berichten naar het publiek wanneer een buurtbewoner met de ziekte is besmet – soms met erg specifieke details over de persoon. Taiwan en Singapore gebruikten data van mobiele telefoons om te controleren of personen die in quarantaine waren geplaatst daadwerkelijk thuis bleven. 

Lees verder

Een telefoonapp die het besmettingsrisico van Chinezen bepaalt, helpt de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Critici vrezen dat dit nieuwe surveillancesysteem niet meer verdwijnt.

Om de verspreiding van het coronavirus te vertragen, grijpen landen naar technologische hulpmiddelen om de bevolking in de gaten te houden. Apps kunnen helpen, maar hoe staat het dan met de privacy van burgers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden