Bellen metverslaggever Fleur de Weerd

‘In Irpin wordt opgewekt gesproken over dode Russische soldaten. Misschien wrang, maar het gaat om leven en dood’

Er ontstaan in Oekraïne steeds meer discussies tussen echtgenoten en families over hoe veilig het is om terug te keren, merkt verslaggever Fleur de Weerd, die afgelopen week onder meer het zwaar getroffen Irpin bezocht. ‘Ook dat is oorlog in 2022.’

Anna de Haas
Een verwoest gebouw in Irpin.  Beeld Giulio Piscitelli voor de Volkskrant
Een verwoest gebouw in Irpin.Beeld Giulio Piscitelli voor de Volkskrant

De afgelopen week was je in het westen en midden van Oekraïne, waar mensen proberen het leven weer op te pakken. Wat merk je daarvan op straat?

‘Het lijkt een rustige fase. Achterblijvers gaan weer naar hun werk of naar de markt. Ook mensen die het land verlieten aan het begin van de oorlog, keren deels weer terug. Tijdelijk, om hun familie te bezoeken, of voorgoed.

‘In het centrum van Kyiv is weinig te zien van de Russische aanvallen. Daar zie je eigenlijk alleen checkpoints en zandzakken. Inwoners kunnen daardoor relatief makkelijk terugkeren naar het normale leven. Het is nog wel rustig op straat. Veel mensen werken vanuit huis, ook het onderwijs is online.

‘Op plekken waar veel is gevochten, of die bezet zijn geweest is de sfeer anders. In Irpin staat in sommige wijken geen huis meer overeind. De mensen leven tussen het puin. Er is deels weer stromend water en elektriciteit, maar er is geen sprake meer van een normaal leven als je hele stad is verwoest en er nog steeds lichamen worden gevonden. Dat merk je aan de mensen. In deze voorsteden zijn de Oekraïners zwaar getraumatiseerd door de constante bombardementen en dreiging.’

Voelen de Oekraïners daar zich nu veilig?

‘De situatie blijft natuurlijk onzeker. De Oekraïense bevolking gelooft niet dat Rusland alleen nog maar aanvallen zal uitvoeren op de Donbas. De inwoners staan paraat, want zoals zij zelf zeggen: wij kennen de Russen en we kennen de geschiedenis. Op plekken als Irpin proberen ze de moraal hoog te houden. Er is veel muziek over overwinningen en er wordt opgewekt gesproken over dode Russische soldaten. Door westerse ogen is het misschien heel wrang. Maar voor hen is het leven of dood.’

Veel gevluchte Oekraïners willen terugkeren naar hun land. Hoe gaan de achterblijvers daarmee om?

‘In Irpin verbleef ik bij het stel Tetjana en Volodimir. Je zag aan alles dat ze getraumatiseerd zijn door de hevige gevechten in hun stad. Alleen als ze over hun dochter Angelina spraken, zag ik weer een beetje leven in hun ogen terugkeren. Maar ze willen absoluut niet dat hun dochter, die op dit moment in Duitsland zit, terugkomt naar Irpin. Deels omdat het te gevaarlijk is, maar vooral omdat ze niet willen dat hun dochter ze zo ziet. De moeder omschreef het heel treffend: onze zielen zijn nog niet kalm genoeg.

‘Er ontstaan ook steeds meer discussies tussen echtgenoten en families over hoe veilig het is om terug te keren. Mannen die zijn achtergebleven om te vechten, vinden het fijner als hun gezin in veilig gebied blijft . Maar sommige vrouwen die moesten vluchten, zijn het zat om alleen met de kinderen in een vluchtelingenkamp te zitten in een vreemd land. Zij willen terug. Dat leidt soms tot hoogoplopende ruzies. Een kennis van me heeft zelfs tijdelijk het videobellen met haar ouders verbroken omdat ze haar weigeren toe te staan terug te keren. Ook dat is oorlog in 2022.’

Paasmis in Lviv, in het westen van Oekraïne.  Beeld Giulio Piscitelli voor de Volkskrant
Paasmis in Lviv, in het westen van Oekraïne.Beeld Giulio Piscitelli voor de Volkskrant

Vlak na het begin van de Russische invasie was je ook in Oekraïne om verslag te doen. Wat is er veranderd na twee maanden oorlog?

‘Het grootste verschil met eind februari is dat de bevolking nu het normale leven weer oppakt. Wat me verder opvalt, is dat de haat tegen Russen is toegenomen. Dat is ook een van de redenen waarom sommige Oekraïners liever terugkeren naar hun thuisland. Ze hebben het gevoel dat ze zich in andere landen niet goed kunnen uiten.

‘Ook voor de Oekraïense Polina, die ik in de bus naar Kyiv ontmoette, was dat het geval. Zij kon het niet verdragen dat Europese media spraken over ‘een conflict’ tussen twee landen. Of over de mogelijkheid dat Oekraïne een deel van het land opgeeft om de oorlog op te lossen. Zij maakte de vergelijking met victimblaming: je kunt niet verwachten dat een land zomaar een stuk territorium opgeeft als er burgers worden verkracht en vermoord.’

Is de houding tegenover westerse media ook veranderd?

‘De mensen die ik sprak in Oekraïne zijn dankbaar dat zij hun verhaal kunnen delen. Op sociale media zie je wel dat jonge Oekraïners zich steeds meer irriteren aan buitenlandse media. Ze zien ons niet als mensen maar als verhaal, klinkt het. Sommigen zeggen ook dat correspondenten die hier werken door een bepaalde bril naar Oekraïne kijken die niet klopt, omdat ze voorheen vaak in Rusland woonden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden