ReportageBoycot tegen Iran

In Irak blieven ze geen Iraanse producten meer

Een klant rekent zijn boodschappen af in een winkel in Bagdad. Middenstanders doen goede zaken met de verkoop van 'nationale producten’, een codeterm voor waar die niet uit het buurland Iran komt.Beeld Hawre Khalid

Veel Irakezen hadden al een hekel aan buurland Iran. Maar sinds Iran en de VS bijna slaags raakten op Iraaks grondgebied, na de liquidatie van generaal Soleimani, is de geest uit de fles. ‘We willen Iran afwijzen op elke mogelijke manier.’

In de Iraakse hoofdstad is Iran plotseling onverkoopbaar. De eigenaar van een supermarkt wijst vol Iranschaamte naar het schap waar de laatste flessen Iraanse yoghurt te vinden zijn. De naastgelegen groentewinkel prijst grapefruits aan met een bord ‘uit Irak’. Alaa Ridha Alwan, koffiehandelaar in Bagdad van de derde generatie, adverteert met een sticker op de deur van zijn koffiebar: ‘De nationale producten waar jij van houdt.’

Zijn hippe klanten denken: hier zitten we goed. Nationale producten, dat is uit Irak. Dus tegen Iran, dat spreekt vanzelf.

‘De boycot tegen Iraanse producten gaat over smaak, want Iraakse producten zijn veel lekkerder’, zegt de 28-jarige jurist Ali Zamzeer, die geniet van de in Irak gebrande koffie. ‘Maar het is ook politiek. We willen Iran afwijzen op elke mogelijke manier. Het is al zeventien jaar hetzelfde met Iran. We krijgen niks anders van ze dan moord, dreiging en een slechte economie. In elk land waar ze Iraanse producten verkopen, hebben ze ook Iraanse wapens.’

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Demonstranten in Bagdad roken een waterpijp in de buurt van het Tahrirplein. Velen durven niet naar huis te gaan, uit angst te worden gekidnapt door een militie.Beeld Hawre Khalid

De afkeer van buurland Iran was in Irak al maanden gaande voordat op 3 januari op het vliegveld van Bagdad de Iraanse generaal Soleimani door de Amerikanen werd geliquideerd. Sinds oktober zijn er massale politieke protesten tegen de Iraakse regering, die nauwe banden onderhoudt met Iran. Milities die training en wapens krijgen van Iran worden beschuldigd van het doden van honderden politieke demonstranten. Nu Iran en de VS rond de executie van Soleimani op Iraaks grondgebied bijna slaags zijn geraakt, is de geest uit de fles.

Het lijkt alsof Bagdad een verstikkende deken van politieke correctheid van zich afgooit. Alles wat tot dusver alleen over Iran werd gedacht of hooguit anoniem gefluisterd, wordt nu hardop uitgesproken. ‘Voor de protesten was praten over de invloed van Iran taboe’, zegt Haidar Abbas (26), die met zijn vrienden de koffiebar van Ridha Alwan gebruikt als flexwerkplek. ‘Nu willen we de Iraniërs niet meer, en we zijn ook niet bang om daarover te praten.’

In een tent in Bagdad kunnen deelnemers aan de volksprotesten tegen de regering even bijkomen. Sinds Iran en de VS bijna slaags raakten op Iraaks grondgebied, na de liquidatie van generaal Soleimani, nemen ook de anti-Iraanse sentimenten toe.Beeld Hawre Khalid

Kruiwagen

Abbas is afgestudeerd als accountant. Maar zijn werk beperkt zich tot het poseren als fotomodel voor herenkleding. Op zijn laptop laat hij foto’s zien van zichzelf in een licht pak in een hotellobby die meer oogt als New York dan als Bagdad. Maar zijn modellenwerk levert niet genoeg op om van te leven. Zonder persoonlijke kruiwagen is het op de oververhitte arbeidsmarkt in Irak voor een universitair geschoolde twintiger bijna onmogelijk om een serieuze startersfunctie te krijgen.

Dat zoveel jongeren in Irak net als hij in feite werkloos zijn is, zegt Haidar, ook de schuld van Iran. ‘Er zijn zoveel Iraanse producten op de markt, en zelfs Iraanse werknemers. Als we geen Iraanse producten meer kopen, levert dat banen op in Irak.’

De Iraakse industrie is ingestort na de val van dictator Saddam Hussein in 2003. Het land is sindsdien afhankelijk van import uit het buitenland. Een van de regionale hofleveranciers is buurland Iran, goed voor ruim 12 miljard dollar per jaar oftewel eenvierde van de Iraakse import. Onder de uit Iran geïmporteerde zaken valt elektriciteit, iets wat individuele consumenten moeilijk kunnen boycotten. Maar de goederenexport is volgens de gezamenlijke Iraans-Iraakse Kamer van Koophandel in de tweede helft van 2019 met een half miljard gekelderd, omdat Irakezen liever geen Iran meer in hun mond stoppen.

Op de bovenste verdieping van het Turkse Restaurant, een door demonstranten gekraakte ruïne, heeft Sirtar Jobbar (31) een magnifiek uitzicht over het volksprotest dat in Irak dagelijks nog altijd duizenden mensen op de been brengt tegen de regering. Hij is manusje-van-alles. Meer zat er voor hem nooit in op de Iraakse arbeidsmarkt. ‘Mooi, weer eentje minder’, zegt hij over de liquidatie van Soleimani. Zoals zoveel mensen hier houdt hij een pleidooi voor een onafhankelijk Irak, zonder ‘politici met twee of drie paspoorten’. Zowel de Verenigde Staten (VS) als Iran moeten wat hem betreft ‘hun problemen elders uitvechten’.

Alleen is Iran wat hem betreft nog net een graadje erger, omdat Iraniërs diep zijn doorgedrongen in de Iraakse overheid. ‘Ze hebben een hekel aan ons sinds de Iran-Irakoorlog in de jaren tachtig. En omdat ze zelf te maken hebben met sancties, willen ze onze economie verstoren.’ Hij is daarom een van de vele burgers die zoveel mogelijk ‘nationaal’ kopen.

De koffiebar van Alaa Ridha Alwan in Bagdad. De uitbater verkoopt zijn waar aan zijn hippe klandizie met de leus: ‘De nationale producten waar jij van houdt.’Beeld Hawre Khalid

Goedkope concurrentie

Slimme ondernemers als koffiehandelaar Alaa Ridha Alwan spelen handig op deze trend in. Zijn familiebedrijf verkoopt koffie die in Irak is geroosterd en verpakt. Ooit was er gegarandeerd vraag naar deze koffie. ‘Onder Saddam Hussein waren er alleen maar Iraakse producten te krijgen.’ Maar tegenwoordig ondervindt Ridha Alwan hinder van goedkope concurrentie uit Libanon en Jordanië.

Voor hem komt het huidige politieke klimaat als geroepen. Een eenvoudige sticker met ‘nationale producten’ doet de klanten toestromen. Vaak komen ze net van een demonstratie op het nabijgelegen Bevrijdingsplein. Zij denken: deze zaak houdt rekening met onze Iranschaamte. Wat zij alleen niet weten: met Iran heeft dit niets te maken. ‘Iran roostert geen koffie.’ Ridha Alwan hoopt dat de demonstranten volhouden. Dan wordt straks in Irak de vrije markt weer aan banden gelegd, net als onder Saddam Hussein.

VS hervatten militaire operaties in Irak, ondanks oproep Bagdad om te vertrekken
De VS hervatten de militaire operaties in Irak tegen strijders van Islamitische Staat. Ook willen de Amerikanen de training van het Iraakse leger weer oppakken. De maatregelen laten opnieuw zien dat de regering-Trump zich helemaal niets aantrekt van de Iraakse oproep voor een Amerikaanse terugtrekking.

Stemming in Iran kantelt: in steden klinkt roep om vertrek regering en ayatollah na neerhalen vliegtuig
De fatale vergissing een passagiersvliegtuig neer te halen, heeft in Iran een opvallende verandering veroorzaakt: de lagere klasse die al protesteerde, krijgt nu ook steun uit de middenklasse. Voor het regime in Teheran is dat een explosieve mix. 

Valt de Irandeal nog te redden nu Teheran Europese troepen bedreigt?
Een Iraans dreigement aan Europese troepen is een slecht voorteken voor wat Brussel ziet als laatste poging het nucleaire akkoord te redden. De Britten en Fransen buigen hun diplomatieke spoor al om in de richting van het plan-Trump.

Kruisraket of Boeing? Op de radar ziet elk vliegend object er hetzelfde uit
Het neerhalen van het Oekraïense passagiersvliegtuig gebeurde nadat een Iraanse militair het had aangezien voor een kruisraket. Hoe kan dat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden