Analyse Volksopstanden Indonesië

In Indonesië zijn corruptie, onderdrukking en vriendjespolitiek terug van weggeweest

In 1998 schudde Indonesië de dictatuur van zich af. Straatprotesten brachten destijds president Suharto ten val. Opnieuw zijn er straatprotesten, nu tegen een corrupt parlement, en tegen de dreiging van de volgende dictatuur.

Papoeas, achtervolgd door militairen bij een demonstratie in Jakarta. Beeld AFP

Opnieuw zijn het studenten en scholieren die de voorhoede vormen. Ze storten zich op de rellenpolitie met hetzelfde heilige vuur waarover ze hun ouders altijd hebben horen praten: het vuur van 1998, toen een studentenoproer leidde tot het aftreden van president Suharto die meer dan dertig jaar als een dictator over Indonesië had geregeerd. De rellen van 1998 brachten het land de ‘reformasi’, de hervorming van een dictatuur naar een democratie. 

Het studentenprotest van 2019 is geboren uit teleurstelling, omdat diezelfde ‘reformasi’ twintig jaar na dato verder weg lijkt dan ooit. De demonstranten zeggen dat de ‘Orde Baru’ terug is, de ‘nieuwe orde’ zoals Suharto’s bewind eufemistisch wordt genoemd. Corruptie, onderdrukking en vriendjespolitiek zijn weer helemaal terug, en het parlement is de plek waarop de studenten hun woede richten. De beëdiging, afgelopen zondag, van president Joko Widodo, die aan zijn tweede ambtstermijn is begonnen, gaf nieuw voedsel aan de onrust. Een politiemacht van 30 duizend man moest zorgen dat het tijdens en na de beëdiging rustig bleef. 

Het parlement geldt als een van de meest corrupte instituties van het land, en datzelfde parlement heeft nu een wet aangenomen die de gevaarlijke anticorruptie-commissie KPK tandeloos maakt. Volgens deze nieuwe wet moet de KPK voortaan eerst toestemming vragen aan de politie voordat ze een verdachte mag afluisteren. En daarmee raakt de commissie haar belangrijkste wapen kwijt om mensen op heterdaad te kunnen betrappen. 

De KPK is maar een detail. Er is veel meer. Het parlement probeert nu ook  de behandeling van een totale herziening van het Wetboek van Strafrecht erdoorheen te jagen. Wetsvoorstellen die op tafel liggen zijn dodelijk voor critici van de regering, en voor seksuele en religieuze minderheden. De bekendste wet die dreigt te worden ingevoerd is het verbod op elke vorm van seks buiten het huwelijk, waarmee bijvoorbeeld homoseksualiteit strafbaar wordt. Bovendien worden wetten die blasfemie (godslastering), smaad en laster strafbaar maken verzwaard. Kritiek op de president (terecht of onterecht) wordt bij de wet verboden.

Papoea

De studentenrellen zijn niet het enige oproer in Indonesië. Eind september komen ook de Papoea’s in opstand. Een incident bij een Papoea-studentenhuis in Surabaya, op Java, is de aanleiding. Het huis wordt belaagd door militante moslims, die zoals zo vaak worden bijgestaan door de politie. Tientallen Papoeastudenten worden gearresteerd. Dat leidt tot Papoeaprotesten in grote steden, en tot massale protesten in de provincie Papoea zelf. De regering stuurt extra troepen naar de provincie, waar het toch al wemelt van de militairen. Er vallen tientallen doden,  maar helemaal rustig is het nog steeds niet. Papoea’s zien het incident in Surabaya als een bewijs te meer dat Indonesië ze nooit als gelijken heeft beschouwd. Ze hebben zich altijd al gekoloniseerd gevoeld door Java, en nu kookt hun woede over. 

Ook de studentenprotesten lopen uiteindelijk vast op waterkanonnen, traangas en rubber kogels. Zeker drie studenten komen om. De rest is weer naar huis, maar hun woede, onrust en teleurstelling is nog lang niet weg.

Van Libanon, Indonesië tot Chili; overal gaan burgers de straat op uit woede over gestegen brandstofprijzen, de kosten van een metrokaartje of uit ongenoegen over hun corrupte of incompetente regeringen. Lees hier wat er in Libanon en Zuid-Amerika gaande is:

Het Libanese verzet lijkt een massaal volksfeest, maar het is serieus.

Ecuador was snel klaar met de onrust, de rest van Zuid-Amerika probeert dat nu na te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden