In Indonesië heerst grote schoonmaakwoede

Een week na de val van president Soeharto heerst schoonmaakkoorts in Indonesië. Politici doen hun uiterste best te bewijzen dat ze toegewijde hervormers zijn....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

Legerofficieren vliegen de laan uit. Comités die de rijkdom van de voormalige presidentiële familie willen onderzoeken, schieten als paddestoelen uit de grond.

President B.J. Habibie poetst en veegt en dweilt zelf het hardst van iedereen. Bijna dagelijks ontvangt hij afgevaardigden van de oppositie om met hen te spreken over de hervorming. 'Verkiezingen kunnen wat mij betreft zo snel mogelijk worden gehouden', zei hij dinsdag. Drie ministers zijn al begonnen een aantal wetten te wijzigen. In hun oude vorm staan ze vrije verkiezingen in de weg en ook de oprichting van politieke partijen.

Openheid is het nieuwe toverwoord op het presidentiële paleis en wie de president wil tegenspreken, die mag hem zelfs in de rede vallen. De jongere broer van Habibie, Yunus Effendi, nam een paar dagen geleden ontslag als hoofd van de industriële ontwikkelingsmaatschappij op het eiland Bantam. De baan stond te veel in de geur van nepotisme. Yunus nam de uiterst lucratieve functie namelijk over van zijn broer, toen deze in maart tot vice-president werd benoemd. Yunus riep, bij het neerleggen van zijn baan, de hele familie op zijn voorbeeld te volgen.

De 35-jarige oudste zoon van Habibie, Ilham Akbar, begreep meteen wat zijn oom met zijn oproep had bedoeld. Hij stuurde een brief naar het vooraanstaande technologie-instituut BPPT met de mededeling dat hij zijn goed betaalde functie van 'speciale assistent' met onmiddellijke ingang zou neerleggen.

Ilham weigert echter afstand te doen van zijn directeurschap bij de staatsvliegtuigbouwer IPTN, in de jaren zeventig opgericht door zijn vader.

Helemaal onbegrijpelijk is dat niet. Want Ilham is dan wel de zoon van zijn vader, hij beschikt ook over hoge kwalificaties op het gebied van de lucht- en ruimtevaart. Maar of die hem op den duur kunnen beschermen tegen al degenen die zijn ontslag hebben geëist, staat nog te bezien. Hetzelfde geldt voor andere kinderen en familieleden van Habibie die geprofiteerd hebben van de belangrijke positie die hun vader bekleedde onder Soeharto.

Zeker zes leden van het parlement hebben sinds 20 mei hun zetels opgegeven. De eerste van hen was de vrouw van de voorzitter van de volksvertegenwoordiging, Harmoko. Haar voorbeeld werd gevolgd door de echtgenote en de dochter van legercommandant Wiranto, de vrouw van de nieuwe minister van Binnenlands Zaken, Syarwan Hamid en door Lilik Herawaty, met 21 jaar het jongste lid van de wetgevende vergadering.

De dochter van een hoge regeringsfuctionaris in Midden-Java heeft verklaard zich voortaan te willen inzetten voor de hervormingsbeweging. Syarwan Hamid nam ontslag als vice-voorzitter van het parlement na zijn benoeming tot minister. Harmoko vermoedt dat velen zullen volgen.

Luitenant-generaal Prabowo Subianto, schoonzoon van Soeharto, verloor meteen na het aftreden van zijn schoonvader zijn hoge post als commandant van de elitetroepen Kostrad. Het gerucht gaat, dat hij betrokken zou zijn geweest bij de ontvoering van minstens veertien politieke activisten en ook een twijfelachtige rol heeft gespeeld bij het doodschieten van vier studenten.

Dat incident leidde tot de grootste rellen in Jakarta sinds 32 jaar waarbij meer dan vijfhonderd mensen omkwamen. Woensdag moest de politiecommandant van de hoofdstad vermoedelijk om dezelfde reden het veld ruimen.

Contracten die de kinderen van Soeharto hebben voor de watervoorziening van Jakarta en voor de import en export van olieprodukten, worden geschrapt. Ook de exploitatie van de tolwegen, die in handen is van de oudste dochter Siti Hardyanto Rukmana, beter bekend als Tutut, is op de korrel genomen. De Indonesische minister van Investeringen, Hamnaz Haz, heeft aangekondigd dat er een herziening zal plaatsvinden van speciale belastingvoordelen voor bedrijven die in handen zijn van de familie en steeds vaker wordt aangedrongen op berechting van de Soeharto's.

Al deze acties zijn pas het begin van de schoonmaakwoede. Minstens drie comités die de rijkdom van de familie Soeharto gaan onderzoeken presenteerden zich woensdag aan het publiek. De voorzitter van deze comités, Sambas Wirakusumah, sprak het vermoeden uit dat de afgetreden president en zijn kinderen goed zijn voor honderd miljard dollar. Dat geld moet worden teruggegeven aan het volk en moet ten goede komen aan de wederopbouw van het land, zei hij.

Nu al valt te voorspellen dat vele regeringsfunctionarissen zich in allerlei bochten zullen wringen om te bewijzen dat zij zich niet schuldig hebben gemaakt aan corruptie en nepotistische praktijken. Een voorbeeld daarvan is de bekendmaking van de gouverneur van Oost-Java dat alle projecten die in de afgelopen jaren zijn gegund aan de kinderen van Soeharto, worden herzien.

De kans dat een heksenjacht zal worden ontketend, is groot. En het is dan niet denkbeeldig dat daarbij vetes die al jarenlang hebben gesluimerd, zullen worden uitgevochten onder de dekmantel dat het hier een van de grote hervormingen betreft. Sommige ouderen die zich de communistenjacht in de jaren zestig nog herinneren, waarschuwen dat zoiets niet weer mag gebeuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden