In India, waar elke twintig minuten een vrouw wordt verkracht, raken vrouwen ook geïnspireerd door #MeToo

'Hoe kúnnen mannen zoiets doen?'

Ook Indiase vrouwen komen geïnspireerd door de #MeToo-campagne naar buiten met verhalen over ongewenste mannenhanden.

Vrouwen demonstreren met kaarsen om rechtvaardigheid te eisen tegen een groepsverkrachting in India. Foto EPA

In de bus, op straat of tijdens het werk zitten ze zomaar aan hun lichaam. De getuigenissen zijn opvallend. In het land waar volgens de statistieken elke 20 minuten een vrouw wordt verkracht, houden mensen liever hun mond over dit onderwerp. Over de slachtoffers. Maar zeker over de mannen die het gedaan hebben.

De Indiase Harvey Weinstein of Kevin Spacey is dan ook nog niet gestruikeld. Grote namen zijn er niet genoemd, maar meerdere vrouwen vertelden bijvoorbeeld over de losse handjes van een bareigenaar in de stad Pune, waar ook veel artiesten optreden. Er waren direct evenveel getuigenissen over wat voor een leuke vent hij was. Als het waar is, waarom komen die vrouwen er nu pas mee, vroegen ze zich af. Hoe zou hij daar zo lang mee weg hebben kunnen komen?

Allemaal vragen aan de vrouw. Geen enkele aan de man. Dat spookte in 2012 al door het hoofd van psycholoog Madhumita Pandey, nadat een studente in 2012 zo hardhandig in een rijdende bus met een ijzeren staaf was verkracht, dat ze aan haar verwondingen overleed. Wat bezielt iemand om vrouwen zo te minachten en mishandelen, vroeg zij zich af. En Pandey besloot om het die mannen zelf te vragen.

De afgelopen drie jaar heeft Pandey (26), die promoveert aan de Anglia Ruskin Universiteit in Groot-Brittannië, met 120 veroordeelde verkrachters gesproken in de Tihar gevangenis in Delhi. Ze wilde hun levensverhaal kennen, uitvinden wie deze verkrachters zijn en hoe ze tot hun daad zijn gekomen. 'Ze bleken bijna allemaal laag opgeleid', vertelt de psycholoog via Skype. 'De meesten van hen hadden hun lagere school niet eens afgemaakt, een enkeling had een paar jaar middelbare school gehad. Ze werkten vaak als kind al en hadden maar weinig geld. Dat wil niet zeggen dat armoede iemand tot een misdadiger maakt, maar de rijkere daders treffen vaak een financiële regeling met het slachtoffer, dus die zitten in niet de gevangenis.'

Elke 155 minuten

Als je even googelt op ‘India’ en ‘verkracht’, verschijnt er een lange lijst van tragische incidenten, vaak met minderjarige slachtoffers. Onlangs bijvoorbeeld, is een meisje van 10 bevallen van een baby. Ze was verkracht door haar oom, maar na DNA-onderzoek bleek dat de baby van een andere oom te zijn, die haar ook verkrachtte. In een andere zaak werd een vrouw door haar twee verkrachters, die op borgtocht vrij waren, op straat aangehouden. Ze kreeg zoutzuur over zich heen gegooid toen ze weigerde om de aanklacht in te trekken.

De cijfers zijn schrikbarend: volgens de BBC wordt elke in India 155 minuten een kind verkracht dat jonger is dan 16, en elke 13 uur een kind dat jonger is dan 10. Zo’n 240 miljoen Indiase vrouwen zijn verkracht voordat ze 18 werden. In 2015 werden er volgens het National Crime Records Bureau 34.615 aangiftes van verkrachting gedaan, maar volgens ngo’s stapt 90 procent van de slachtoffers niet eens naar de politie.

Heel normaal

Wat Pandey vooral schokte, was dat de mannen geen gestoorde monsters waren. 'De één was misschien vriendelijker dan de ander, maar ze waren vooral.... heel normaal. Ze hebben een bepaald beeld van vrouwen, en van hun eigen grenzen, door de manier waarop ze zijn opgevoed. De cultuur waarin ze zijn opgegroeid.'

Het verschil tussen de seksen begint in India al voordat een kind wordt geboren: ouders hebben liever zonen, en sinds zwangere vrouwen op een echo kunnen zien wat het geslacht van hun baby is, worden er meisjes geaborteerd. Een dochter opvoeden, zo luidt een Indiaas gezegde, is als de plant van je buren water geven. Je moet haar voeden en verzorgen, maar na het huwelijk verdwijnt ze naar de schoonfamilie (waar vaak een forse bruidsschat aan moet worden betaald). Op je oude dag kan zij niet voor je zorgen.

In veel huishoudens, ook bij hoger opgeleide families, heeft de vrouw een traditionele rol. Veel vrouwen noemen hun echtgenoot, uit respect, niet eens bij zijn naam. Een vrouw moet zedig gekleed gaan, komt 's avonds niet buiten en kijkt een man niet aan als hij tegen haar praat. Pandey: 'Mannen krijgen een verkeerd beeld van wat mannelijk is, en vrouwen leren om onderdanig te zijn. Ze hebben het recht om hun echtgenotes te slaan. Over seks wordt niet gepraat, en een begrip als 'wederzijdse instemming' is mensen vreemd.' Pandey gelooft dat de uitwerking hiervan funest is voor de samenleving, en in sommige gevallen bijdraagt aan excessen als verkrachting.

Keurig meisje

Pandey, die zelf in Delhi is opgegroeid, vertelt dat ze in 2012 wel schrok van de verkrachting van de studente in de bus, maar dat het haar niet verbaasde. 'Het gevaar van seksueel geweld bestond altijd. Mannen staren naar je. Naar de vorm van je lichaam, naar je gezicht, naar de blote benen van meisjes in schooluniform. Ik reed zelf altijd in een auto, maar de verhalen die ik hoorde van vrienden die met de bus gingen, waren vreselijk.'

Waarom de duizenden mensen na deze verkrachting de straat op gingen om te demonstreren, komt volgens Pandey doordat het slachtoffer een keurig meisje uit de middenklasse was. 'Ze leek op ons. Ze studeerde. Het gebeurde vroeg op de avond in een normale wijk, en niet in een donker steegje. Ze was niet alleen, maar had een mannelijke vriend bij zich, die bewusteloos werd geslagen. Als het slachtoffer een schoonmaakster zou zijn geweest? Nee, dan denk ik niet dat het tot deze volkswoede zou hebben geleid.'

Psycholoog Madhumita Pandey.

De daders zelf leken geen spijt te hebben. Eén van hen zei in een interview met de BBC dat de studente niet zo had moeten vechten tijdens de verkrachting, dan had ze vast nog wel geleefd. Ook de verkrachters die Pandey in de gevangenis sprak, voelden nauwelijks wroeging. 'Ze vonden het vreselijk dat ze veroordeeld waren omdat ze nu een levenslang stigma droegen, en hun familie in sommige gevallen met de nek werd aangekeken. Maar ze zagen zichzelf niet als verkrachter. De meisjes hadden het er volgens hen zelf naar gemaakt.'

Ook dat ene meisje van 5, dat is verkracht door geïnterviewde nummer 49, vertelt Pandey. Het kind bedelde bij een tempel, en raakte hem op 'een onfatsoenlijke manier' aan. Hij was zich er wel van bewust dat hij haar leven had verruïneerd, omdat het meisje nu geen maagd meer was, en overwoog daarom met haar te trouwen als hij eenmaal uit de gevangenis kwam.

'Maar toen ik hem vroeg naar de verkrachting van die studente, schudde hij zijn hoofd vol. Dat was echt slecht, vond hij. Hoe kúnnen mannen zoiets doen?'


#MeToo: dit schreven we er eerder over

In macholand Italië bleef het relatief klein, in Zweden concentreert het zich vooral op de media en in Rusland 'moeten vrouwen maar accepteren dat mannen nou eenmaal seksbeesten zijn'. Hoe beleeft de rest van de wereld de #MeToo-discussie? Onze correspondenten vertellen hoe het in hun land verloopt.

Is #MeToo de kater na de grenzeloze jaren zeventig? Alles moest kunnen. Wie zich bij de nieuwe seksuele vrijheid niet prettig voelde, was geremd en tegen vooruitgang. Volgens Sander van Walsum rekent #MeToo af met de hardnekkige restanten van deze moraal.

#MeToo trok een beerput aan ervaringen met seksueel geweld en intimidatie open. Hoe nu verder? De Volkskrant sprak met wetenschappers en andere deskundigen over de vraag hoe we de werkplek, de straat en de privésfeer veiliger kunnen maken voor vrouwen.

En voor de mensen die de discussie nog niet begrijpen, bedacht columniste Aaf Brandt Corstius een ezelsbruggetje: misbruik en intimidatie: niet leuk, seks met aantrekkelijke mensen: wél leuk.

Meer over