'In India is euforie over kernproef voorbij'

De euforie in India over de kernproeven is voorbij. Maar de oorlogszuchtige taal die de regering van hindoenationalisten uitslaat en de kernproeven die Pakistan gisteren uitvoerde, doen de Indiase kernwapendeskundige PRAFUL BIDWAI het ergste vrezen....

Anneke Teunissen

'DEZE Pakistaanse kernproeven mogen geen excuus zijn voor India om ook weer te gaan testen of om daadwerkelijk kernwapens te produceren.' Praful Bidwai, een Indiase deskundige op het gebied van nucleaire ontwapening, heeft zijn reactie meteen klaar als aan het eind van het gesprek het nieuws binnenkomt dat Pakistan een kernproef heeft uitgevoerd.

In India is Bidwai ongeveer de enige uitgesproken tegenstander van de kernbom, schreef het Britse dagblad The Independent onlangs. Bidwai is medewerker van het Centre for Contemporary Studies in New Delhi en tevens een vooraanstaand columnist, van onder andere The Times of India.

'Ik ben nog net niet voor verrader uitgemaakt, maar er zijn wel vijandige beschuldigingen naar mijn hoofd geslingerd. Overigens ben ik echt niet de enige die tegen het nucleaire programma is. Er zijn inmiddels vijf demonstraties tegen de kernproeven geweest in verschillende steden. Wetenschappers, kunstenaars en acteurs hebben verklaringen uitgegeven tegen de tests. En in de pers hadden vooral de financiële bladen kritiek.

'De euforie is voorbij. Eerst overheerste de gedachte dat de proeven een groot succes waren voor de Indiase wetenschap en technologie. Maar de stemming is omgeslagen. Velen zijn geschrokken van de agressieve taal die de BJP-regering bezigt. De hindoenationalisten zwepen de bevolking op tot hysterie. Het lijkt erop dat de BJP aanstuurt op een gewapend conflict.'

De oppositiepartijen vinden nu dat de regering te hard op de nucleaire trom slaat. De linkse partijen zijn sowieso tegen het nucleaire programma, de Congrespartij maakt zich zorgen over de gevolgen van de tests. 'Er was nationale consensus over het openhouden van de nucleaire optie, maar niet over het benutten ervan', zei een afgevaardigde van de Congrespartij woensdag in het parlement.

Bidwai is ervan overtuigd dat de kernproeven geen enkel nationaal veiligheidsdoel dienen. 'Ze zeggen dat China een bedreiging vormt, maar de oorlog met China was in 1962! In de jaren negentig zijn de betrekkingen met China juist sterk verbeterd. Ze zeggen dat China Pakistan technologie en materiaal levert voor raketten en kernwapens. Maar wat China aan Pakistan levert, heeft veel minder om het lijf dan wat de Verenigde Staten en Canada ooit leverden voor het nucleaire programma van India.'

De eerste Indiase kernproef werd in 1974 uitgevoerd onder een regering van de Congrespartij. Toch meent Bidwai dat het kernwapenprogramma vooral een project van de hindoenationalisten is. 'De voorloper van de BJP riep al in 1951 dat India een kernbom moest hebben. Dat had ook toen niets met de veiligheidssituatie van India te maken. De hindoenationalisten zijn geobsedeerd door militaire macht. Toen de BJP in 1996 heel even aan de macht was, wilden ze meteen een kernproef.'

Maar eind 1995 was een regering van de Congrespartij van plan een kernproef te nemen. De Amerikanen ontdekten dit en wisten India ervan te weerhouden. 'Dat is zo', erkent Bidwai, 'maar de belangrijkste reden dat de regering ervan afzag, was verdeeldheid erover in de Congrespartij. Ook andere regeringen zijn in de verleiding geweest een kernproef te doen, maar ze deden het niet.'

'De BJP-regering doorbreekt vijftig jaar continuïteit. India heeft nooit kernwapens geaccepteerd. 'Het bestaan van kernwapens vermindert de internationale veiligheid', verklaarde de Indiase regering nog in maart 1996.'

De BJP leidt sinds maart een instabiele minderheidsregering. 'Ik ben bang dat ze het land meeslepen in een vlaag van waanzin, in een oorlog over Kashmir bijvoorbeeld. Minister van Binnenlandse Zaken Advani slaat buitengewoon oorlogszuchtige taal uit tegen Pakistan over Kashmir. Je kunt wel denken dat zoiets niet gebeurt, maar niemand had ook verwacht dat Mahatma Gandhi vermoord zou worden, niemand had gedacht dat de Babri-moskee in Ayodhya zou worden vernield. Achter beide acties zitten hindoenationalisten.'

Van de overweldigende steun onder de bevolking voor de kernproeven is Bidwai niet onder de indruk. 'Ze zeggen dat ze voor kernproeven en voor een kernbom zijn, maar de meeste Indiërs weten helemaal niet wat kernwapens zijn. Ze weten niet wat Hiroshima was. Dat geldt zelfs voor de goed opgeleide middenklasse.' Op scholen geeft Bidwai wel eens een workshop over kernwapens. 'Zodra ik een filmpje over Hiroshima heb vertoond, is het gedaan met de steun voor kernwapens.'

India wil meetellen als een belangrijke macht in de wereld. Dat lukt niet. Het immense Derde-Wereldland wordt niet erg serieus genomen door het Westen; het heeft zich niet ontwikkeld tot een Aziatische Tijger. 'De frustratie hierover heeft het Indiase nationalisme aangewakkerd. India herbergt het grootste aantal armen ter wereld. Het is niet in staat te voorzien in de basisbehoeften. De Indiase elite faalt als het erop aankomt sociale structuren te creëren die de Indiërs ontwikkelingskansen bieden. Nu wordt er een 'short cut' gezocht naar een hoger aanzien in de wereld.'

Maar het zal een illusie blijken. 'Het is een misrekening te denken dat de kernproeven de status van India verhogen. Kijk naar Groot-Brittannië, een kernmacht, maar Duitsland heeft meer macht dankzij zijn economische prestaties. Bovendien zal de nucleaire wapenwedloop economisch desastreus zijn voor India.'

Bidwai denkt daarbij niet in de eerste plaats aan de sancties die het land hebben getroffen, hoewel die het land meer pijn zullen doen dan de regering toegeeft. Erger zijn de gevolgen van de hoge kosten van een nucleair programma. 'In 1985 is uitgerekend dat de productie van een klein nucleair arsenaal India vijf miljard dollar zal kosten. Dat is de helft van het huidige defensiebudget. Als er een nucleaire wapenwedloop komt, wordt dat bedrag nog veel hoger. En daarbij moet bedacht worden dat India nu meer dan twee keer zoveel uitgeeft aan defensie dan aan onderwijs, gezondheidszorg en sociale voorzieningen tezamen.'

Het is moeilijk iets positiefs aan de Indiase kernwapendeskundige te ontlokken. Bidwai acht de huidige situatie ronduit gevaarlijk. 'Het enige goede aan de kernproeven is dat er nu waarschijnlijk eindelijk een vredesbeweging ontstaat in India.' Bidwai liet een affiche maken tegen kernwapens. Toen hij het kwam afhalen bij de drukker, wilde die het eerst niet meegeven: 'Mijn vader zegt dat het een antinationale poster is.'

'Dat is wat er nu gaande is', constateert Biwai mismoedig. Maar zou er toch geen happy end kunnen zijn? Nu Pakistan en India hun kernproeven hebben gedaan, willen ze wellicht alsnog het verdrag tegen kernproeven ondertekenen. 'Misschien, maar dat is niet genoeg. De BJP zal nu zeker kernwapens willen gaan produceren. Dan is het des te moeilijker er vervolgens weer van af te komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden