In Huize Elsschot was Fine een schim

Er is al veel geschreven over Willem Elsschot, maar niet over zijn vrouw Fine. Vier jaar geleden publiceerde het literaire tijdschrift Revolver herinneringen van hun jongste dochter Ida De Ridder aan de dood van haar ouders....

Paul Depondt

‘Mijn moeder verwierf enige vermaardheid’, schrijft ze in haar derde boek, Fine – Levenslang met Elsschot, ‘door binnen hetzelfde etmaal te sterven als mijn vader.’ Je hoort in die beginzin de toon van de grote schrijver, die een verslag van zo’n grimmige gebeurtenis net zo zakelijk zou hebben opgeschreven.

Ze lagen thuis naast elkaar opgebaard, ‘elk in een smal bedje, als vreemden die toevallig in eenzelfde ramp samen waren omgekomen’. Hun beider dood werd breed uitgemeten in de kranten. De ene, schreven de necrologen, kon niet zonder de andere. Ze werden een legendarisch koppel. Fine was evenwel meer dan de echtgenote van een beroemd schrijver, meer dan de inspiratiebron voor zijn boeken. Maar wie was ze? Was ze de schim in Huize Elsschot?

‘Het wordt steeds moeilijker om een realistisch beeld te schetsen van mijn ouders’, verzucht de 90-jarige De Ridder. In Fine ontrafelt ze de familiegeschiedenis. Door recente publicaties kreeg ze een andere kijk op haar moeder. Fine was ooit meid geweest in het bakkersgezin De Ridder. Ze werd niet met Fine aangesproken, maar met haar ‘slavennaam’ Jos. Dat ze ooit voor de familie De Ridder po’s had leeggemaakt, hun schoenen had gepoetst of het vuile linnen had gewassen, heeft ze ‘ten koste van leugens’ voor haar kinderen altijd verborgen gehouden.

Fons De Ridder was verliefd geworden op het ‘tienerhulpje’ Jos, dat hij later Fine zou noemen. Ze werd zwanger, maar pas jaren later zijn ze getrouwd. Ze kreeg het stigma van ongehuwde moeder opgeplakt. Thuis was Fons de voorbeeldigheid zelve. Hij verborg zijn amoureuze escapades; er werd over gezwegen. Spectaculaire ontboezemingen zul je in Fine niet aantreffen, ook niet over De Ridders affaire met de dichteres Liane Bruylants. Het boek is vooral een psychologisch portret van ‘de vrouw van’, én een ontroerend eerbetoon aan moeder.Paul Depondt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden