In Hugo Claus herkende Wolkers het temperament, de ars vivendi

Met Hugo Claus kon Wolkers het beter vinden dan met menig ander collega. Toch kruisten hun wegen zich zelden.

Vanaf links: Jan Wolkers, Remco Campert, Hugo Claus en Herman de Coninck op het strand van Knokke, eind jaren tachtig. Beeld Patrick De Spiegelaere

'Je hebt de zogenaamde Grote Drie en je hebt de Hele Grote Drie', heeft Jan Wolkers tegen mij gezegd. Onder de eerste drie rekende men gevoeglijk Harry Mulisch, Gerard Reve en W.F. Hermans. De Hele Grote Drie waren Remco Campert, Hugo Claus en Jan Wolkers.

'Het zijn de enige schrijvers', zei Wolkers in 1988 in een interview in het Belgische weekblad Humo, 'die in een gesprek verder geraken dan alleen maar geouwehoer over literatuur.' In Hugo Claus herkende Wolkers het temperament, de ars vivendi. 'Met hem kan ik praten over schilderen, over het leven, over alles.'

Hoewel ze het uitstekend konden vinden, zijn de levens van Wolkers en Claus slechts een paar maal langs elkaar geschoten als twee meteorieten in de ruimte. In mijn biografie van Wolkers komt Claus niet voor, al heb ik daar onmiddellijk spijt van nu ik dit opschrijf. Zelfs een boek van 1.100 bladzijden kent zijn beperkingen.

Eenmaal is Claus op bezoek gekomen op Texel. Dat was op een druilerige zondagmiddag, 29 november 1981. 'Om twee uur komen Hugo Claus en Marja Habraken', schreef Wolkers in zijn dagboek. 'Heb bij Steman twee potjes Malosol-kaviaar per telefoon besteld, een stuk gorgonzola, een boerencamembert en een pond goeie bonbons. Voor bij het zoete dessert heb ik een Château d'Yquem, bij de caviaar een Sancerre Comte de Perrière en bij de kaas een Margaux 1977, grand cru classé, Château Lascombes, bouteille no. 10163. Ik heb kip in gelatine gemaakt die er schitterend uitziet, versierd met plakjes kiwivrucht. De caviaar gaat op reepjes witbrood met een half plakje ei. De tafel komt er prachtig uit te zien. Maak er ook nog even een dia van. Om precies twee uur zijn ze er. Marja Habraken ziet er lekker opgezwollen uit. Als we binnenkomen ziet Hugo meteen dat we een Château d'Yquem op tafel hebben staan.'

Dat kon Wolkers geweldig waarderen, dat Claus de wereldberoemde, goudgele Sauternes meteen op waarde schatte. Toen Claus voor het raam ging staan om het uitzicht te bewonderen, zei hij: 'Net Daubigny.' En zag zo de lucht boven Texel even schitterend geschilderd als Les Iles Vierges à Bezons.

Onno Blom werkt aan de biografie over Jan Wolkers. Hij houdt een dagboek bij waarvan V in zoveel delen de notities presenteert. De biografie verschijnt 19 oktober aanstaande.

Soms traden ze samen op. Na de Nacht van de Poëzie in 1987 zei Wolkers tegen hem: 'Hugo, wij worden beter naarmate we ouder worden. Net als wijn.'

Aan de verslaggever van Humo legde Wolkers het nog even uit: 'U kent natuurlijk Titiaan. Toen hij de tachtig al lang gepasseerd was, slaagde hij er nog in zulke fantastisch mooie doeken te schilderen, terwijl de meeste mensen van die leeftijd alleen maar pap kunnen spugen.'

Toen Claus de eerste verschijnselen van alzheimer begon te vertonen, vond Wolkers dat verschrikkelijk. Op 31 december 2006 belde hij zijn vriend in Antwerpen om hem een gelukkig nieuwjaar te wensen. Het was de laatste keer dat zij elkaar spraken. 'Ja, ik vergeet veel de laatste tijd', zei Claus, 'maar je laatste gedicht, Najaar, heb ik onthouden.'

Toen het gesprek voorbij was, zei Claus: 'Dag lieve Jan.' Wolkers zei: 'Dag lieve jongen.'

Onder daverend gelach hingen ze op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden