In Hongkong kan er maar één de baas zijn: Peking

De aanstaande verkiezingen in Hongkong zijn China's proeftuin voor democratische ontwikkeling. Maar Peking is niet gelukkig met die proeftuin. Peking is de baas....

Van onze correspondent Hans Moleman

Hongkong staat aan de vooravond van spannende verkiezingen, en wie dacht dat de VS het alleenrecht hebben op dirty tricks tijdens dat soort krachtmetingen, vergist zich. De Chinezen, altijd al goed in kopiëren, kunnen er ook wat van.

De verkiezingen van aanstaande zondag gaan tussen enkele pro-Pekingpartijen en een coalitie van de democratische oppositie, en de symbolische waarde is hoog. Het gaat slechts om een tamelijk machteloze gemeenteraad, maar het zijn wel de enige vrije verkiezingen in China, die Hongkong te danken heeft aan haar speciale status. De oppositie maakt volgens optimistische voorspellingen voor het eerst een kans een kleine meerderheid te winnen.

Dat zou een klap in het gezicht zijn voor Peking, dat sinds 1997, de scepter zwaait in de voormalige Britse kroonkolonie.

Maar Peking zette woensdag de joker in. Ho werd drie weken geleden al met het nodige misbaar gearresteerd, maar opeens organiseerde de anders zo gesloten Chinese politie nu een persconferentie compleet met foto's en sappige details van eerdere escapades van het oppositielid. Nee, verzekerde de politiewoordvoerder, het had niks met verkiezingen te maken. Meneer Ho, die inmiddels als straf begonnen is aan zes maanden heropvoeding met licht regime, is gewoon 'een slecht mens'. De boodschap moge duidelijk zijn: hoerenlopers zijn het, die lieden van de oppositie. Daar hoort een goede Hongkong-Chinees niet op te stemmen.

Hongkong is China's proeftuin voor democratische ontwikkeling. Er heerst een politieke vrijheid die ongekend is in de rest van het land dankzij de status (het moeilijke compromis van 'een land - twee systemen') die de stad overhield aan de onderhandelingen tussen Londen en Peking voorafgaand aan de machtsoverdracht. Zondag zijn zestig raadszetels te vergeven.

China is niet gelukkig met de proeftuin. Sinds een jaar worden de teugels strakker aangetrokken, want de groeiende eigengereidheid van democratische groeperingen staat Peking niet aan. Drie grote protestmarsen tegen het benauwende Chinese politieke eenpartijsysteem verrasten de machthebbers de afgelopen veertien maanden.

De les die Peking de opposanten wil leren, is dat er maar één de baas kan zijn, en dat is Peking. Wie protesteert 'is geen goede vaderlander', zoals Ma Lik, voorzitter van de Pekinggezinde partij DAB - de Democratische Alliantie voor de Verbetering van Hongkong - het handzaam uitdrukt.

De strategie die Peking met zijn adjudanten in Hongkong heeft gekozen om de ruim drie miljoen kiezers ervan te overtuigen dat ze niet op de 'bananen' van de oppositie moeten stemmen is, los van het seksschandaal, vooral hameren op de economische afhankelijkheid. De stad heeft net een economische crisis plus de Sars-epidemie achter de rug, en weet zich kwetsbaar.

De term bananen illusteert goed de onderhuidse spanning in de strijd om de macht in Hongkong, die een typische postkoloniale ondertoon heeft. Het was vice-voorzitter Cheng Siwei van het Nationaal Volkscongres, het hoogste instrument van de Chinese Communistische Partij, die het scheldwoord lanceerde om aan te geven dat Peking niets moet hebben van een oppositie die de oren laat hangen naar westerse opvattingen over democratie. Dat zijn geen goede Chinezen, aldus Peking, dat zijn bananen: geel van buiten, wit van binnen.

Maar als Hongkong gehoorzaam is, zal het er wel bij varen. Kijk maar, zei burgemeester Tung vorige week: de economie groet weer doordat we van Peking meer zaken mogen doen met de rest van China.

Hoe de toekomst van de proeftuin eruit zal zien ? Hele kleine stapjes maken, en alleen als de 'sociale stabiliteit' het aankan, zegt Ma Lik, keurig in lijn met Peking. Dat betekent in 2012 misschien open verkiezingen voor alle raadszetels en de chief executive, zoals de burgemeester in de zakenstad is gedoopt. Of anders in 2027, of in 2047. Peking beslist.

De vrienden van Peking in Hongkong maken zich al op voor een steviger greep op het democratische spel. Er is een nieuwe partij in de maak, de Partij voor Alle Mensen, met aan het hoofd zakenman Feng Xiaoping. De 53-jarige Feng is het soort man waarmee de machthebbers graag zaken doen, meldt Hongkongs enige satirische opinieblad Spike: een rode zakenman. Begonnen als rode gardist, vervolgens partijbureaucraat, naar Hongkong verhuisd en projectontwikkelaar plus tv-baas geworden.

De Partij Voor Alle Mensen doet zondag nog niet mee. Maar bij de volgende ronde in 2008 moet ze klaar zijn om met andere filiaalhouders van Peking de koers in de proeftuin te bepalen.

Alex Ho weet er inmiddels alles van. Of de campagne tegen hem werkt is nog de vraag. De kandidaat is zo hard aangepakt dat de oppositie van de weeromstuit wel eens meelij-stemmen kan winnen. Maar voorlopig heeft Peking de tegenpartij, die integriteit hoog in het vaandel heeft en zich duidelijk geen raad weet met het seksschandaal, een lelijke knauw toegediend, zo blijkt uit peilingen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden