In hockey is alleen goud goed genoeg

Twee coaches werden weggestuurd, de visie van de bondroept vragen op. 'Een coach zonder diploma aanstellenis een denigrerend signaal.' Door Robèrt Misset

Twee bondscoaches werden halverwege het traject naar de Spelen van Londen vervangen, want in het Nederlandse hockey is zilver en brons niet voldoende. Michel van den Heuvel maakte bij de mannen plaats voor de ongediplomeerde people's manager Paul van Ass. Donderdag maakte de hockeybond bekend dat Max Caldas, coach van landskampioen Bloemendaal, Herman Kruis zal opvolgen als bondscoach van de vrouwenploeg.


Speelt de KNHB 'paniekhockey', zoals Kruis zijn gedwongen vertrek betitelde? 'Als Herman de indruk heeft dat hij is afgerekend op het WK heeft hij niets gedaan met eerdere evaluaties', zegt Bert Bunnik, technisch directeur van de hockeybond. 'Wij hebben niet in paniek gehandeld.


'Ton Boot beweerde ook dat Kruis blijkbaar eerste had moeten worden. Maar we hebben het niet over de uitkomst van het WK. Wij hebben het proces beoordeeld en concludeerden dat de vrouwenploeg met Herman geen kansrijke missie had.'


Jacques Brinkman, oud-international en voormalig coach van SCHC, vraagt zich af wie nu eigenlijk de regie voert bij de hockeybond. 'Is dat Bunnik, of toch Kruize en Bolhuis? Misschien is algemeen directeur Johan Wakkie wel de spin in het web. Het is wel heel snel gegaan met Van den Heuvel en Kruis. Maar niemand durft zich hardop uit te spreken tegen de hockeybond, ook coaches in de hoofdklasse niet. Straks verspelen ze een baantje bij de bond.'


Old boys network

Het old boys network regeert als vanouds, aldus Brinkman. 'Je ziet het nu toch bij NOC*NSF? André Bolhuis wordt voorzitter en neemt zijn vriendje Jan-Willem Maas mee, die voorzitter was van zijn hockeyclub Kampong. Je moet ook bij de hockeybond behoedzaam manoeuvreren om in beeld te komen.'


KNHB-directeur Bunnik constateert dat de moderne topsport andere eisen stelt aan de coach. En daar kon Kruis niet aan voldoen. 'Het begeleidingsteam fungeerde op het WK niet als een eenheid, de speelsters vormden geen team. We hebben het Herman uitgelegd als de metafoor van een bergexpeditie. Als de leider om de twee stappen uitglijdt, neemt het vertrouwen in hem af. Het geroezemoes neemt toe als de één meer rechten krijgt dan de ander.


'De onoverwinnelijkheid en onverzettelijkheid die de vrouwen onder leiding van Marc Lammers uitstraalden bij de Spelen van Peking hebben we op het WK in Rosario geen dag gezien. Natuurlijk stond er een ander team in Argentinië. Maar telt dan niet het vakmanschap van de leider om zo dicht mogelijk bij het gewenste resultaat te komen?'


Expeditie naar de K2

Niet alleen de speelsters verkrampten in de helse ambiance in Rosario tijdens de finale tegen het gastland. Bunnik: 'Kijk naar het gezicht van Kruis voor die finale, zie hoe gespannen hij was. En hoe hij misschien wel niet zichzelf was. Dan kom ik weer bij de leider van de expeditie naar de K2. Er gebeurt iets met je als je voor het eerst zo hoog staat.'


Kruis zou te lief zijn geweest, de speelsters te weinig hebben aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid. De huidige lichting leeft volgens Kruis te weinig als topsporter. Bunnik: 'En dan is het zíjn taak om ze daar op te wijzen.'


Maar de Nederlandse 'hockeybabes' leken niet bereid ook pijn te lijden. De fotoshoots van enkele internationals zorgden voor irritaties in de selectie. De Argentijnen speelden er tijdens 'hun' WK gretig op in. Bunnik: 'Ik maak me er ook zorgen over. Zijn we niet te veel aan het pleasen in de topsport? Foto's liegen niet. Nederland werd door de Argentijnse speelsters het Hollywood-team genoemd.'


De hockeybond wist welk type coach met Kruis in 2008 werd aangesteld, zegt Janneke Schopman, die op het WK afscheid nam van de Nederlandse ploeg. 'Zijn sterke en zwakke punten waren bekend. Dan kan het in 2010 geen verrassing zijn hoe Herman werkt.'


Een andere wind

Hebben de bestuursleden Ties Kruize en Marjolein Bolhuis dus een foutieve inschatting gemaakt? Bunnik: 'Je kunt ook zeggen dat het anders heeft uitgepakt. Wat hebben de coaches gedaan om zichzelf te ontwikkelen? De bond heeft inderdaad een andere visie op coaching dan twee jaar geleden. De discussie tussen NOC*NSF en de hockeybond heeft daar zeker aan bijgedragen. Er is met mij niet voor niets een fulltime technisch directeur aangesteld. Er waait een andere wind.'


Van den Heuvel heeft het na het WK in New Delhi als eerste ondervonden. Bunnik noemt het 'irrelevant' dat hij is vervangen door een coach zonder diploma. 'De people's manager is niet de gezellige man die eerst een arm om je schouder legt. Hij is de coach die technische kennis overdraagt, vaststelt dat het begrepen wordt en tevens de juiste prikkels geeft om het beste uit jezelf te halen. Zo kwamen we bij Paul van Ass uit.'


Oud-bondscoach Roelant Oltmans, trainer van Laren en bij NOC*NSF prestatiemanager met hockey in zijn portefeuille, relativeert de ophef over de keuze voor Van Ass. 'Laten we niet doen alsof de bond met Van Ass een konijn uit de hoed heeft getoverd. Paul heeft het uitstekend gedaan bij HGC en eindigde met Jong Oranje als tweede op het WK. Ik vind zijn aanstelling niet verkeerd.'


Marc Lammers, wereldkampioen met de vrouwen in 2006 en olympisch kampioen in Peking, ziet wel een zorgelijke trend. 'People's managers als Joost Bellaart en Rob Bianchi hebben het hockey niets gebracht. Juist innovators als Wim en Gijs van Heumen, Hans Jorritsma en Roelant Oltmans hebben voor successen gezorgd. De kritiek op de zogenaamde computercoaches slaat nergens op en is ook volkomen uit de lucht gegrepen. Wie dat roept, weet niet wat het vak van hockeycoach inhoudt.'


Het heeft Lammers pijn gedaan dat de hockeybond hem passeerde en een bondscoach zonder diploma aanstelde. 'Natuurlijk geef je daarmee geen goed signaal. Het is denigrerend voor de hockeytrainers in Nederland. Ook mijn reactie was: ik heb die opleiding blijkbaar voor niks gevolgd.'


Lammers had ook zichzelf in het rijtje van vernieuwers kunnen zetten. Nu wordt soms schamper gereageerd op de 'videobril', waarmee hij spelsituaties analyseerde en zijn experimenten als het spelen zonder keeper. Taco van den Honert, coach van de mannen van Amsterdam en tot het WK in Argentinië assistent van vrouwenbondscoach Kruis, vatte het ongenoegen over de dominantie van de technologie in vier woorden samen. 'Weg met de theorie.'


Lammers gruwt van dergelijke uitspraken. 'Ik vind het een trieste ontwikkeling. Maar het maakt ook nogal verschil of je een keer per week je club coacht in de hoofdklasse of met de nationale ploeg zeven of acht wedstrijden op een groot toernooi speelt. Het is niet te vergelijken. Een ervaren clubcoach is ook niet zomaar een goede bondscoach.'


Een aimabel mens

Tot die conclusie is de KNHB nu ook gekomen. Bunnik: 'De vergelijking gaat niet helemaal op. Maar waarom is Louis van Gaal bij al zijn clubs succesvol geweest en niet bij het Nederlands elftal? Kruis werkte bij Den Bosch met ploegen die werden gedragen door minimaal vier dominante spelers. Die had hij niet bij het Nederlands elftal. Het vraagt om andere capaciteiten als coach. Herman is een aimabel mens. Maar je kracht kan ook je zwakte zijn.'


Volgens Lammers constateert Kruis terecht dat een trainer de tijd moet krijgen om te groeien in zijn rol als bondscoach. 'Ik heb er ook moeite mee gehad. Maar Kruis en Van den Heuvel maakten in één keer de stap van een club naar de nationale ploeg. 'Ik had al veel ervaring opgedaan in het internationale hockey. Ik heb eerst een jaartje meegelopen met Tom van 't Hek. Hij Hij hield me voor dat er meer was dan hockey. Daarna heb ik in Spanje drie jaar op eigen benen gestaan voor ik bondscoach in Nederland werd.'


De rol van het begeleidingsteam naast de hoofdtrainer is volgens Lammers essentieel. 'Je hebt als beginnende trainer absoluut tegenwind nodig om jezelf te ontwikkelen. Marco van Basten redde het niet, omdat hij door vrienden werd geassisteerd. Die houden je geen spiegel voor. Ik had in mijn tweede periode een perfecte staf. Ik wilde vaak alleen maar trainen. Dan zei mijn manager Sandra le Poole: 'Nu is het even genoeg geweest Marc, we gaan met die meiden de stad in. We vulden elkaar uitstekend aan.'


Hoe anders was het in zijn eerste termijn, toen Lammers zich te nadrukkelijk wilde bewijzen. Als de Spelen van Athene in 2004 net zo waren geëvalueerd als het WK in Argentinië, was Lammers eruit gevlogen, concludeerde Kruis. Lammers: 'Dat klopt. Ik had problemen met mezelf, ik was te eigenwijs.


'Ik weet nog dat ik het olympisch toernooi evalueerde met de toenmalige KNHB-voorzitter André Bolhuis. Hij vroeg me waar het aan lag dat we de finale hadden verknald. Ik zei: het lag aan mezelf. Ik heb het niet goed gedaan. Ik stelde me bewust kwetsbaar op. Daaruit heeft Bolhuis opgemaakt dat ik me nog kon ontwikkelen. Ik ben blij dat hij me een herkansing heeft gegund.'


Diskwalificatie hockeysport

Met het wegsturen van Van den Heuvel en Kruis heeft de hockeybond zichzelf in een situatie gemanoeuvreerd, waarin een bondscoach alleen nog met goud mag terugkomen. Welk type coach is daar tegen bestand? Schopman, lachend: 'Ik hoop dat Caldas goed in zijn contract heeft gekeken.' En Brinkman: 'Niemand zal het hardop zeggen. Maar pas als Caldas bij de Spelen van Londen goud wint, wordt zijn contract verlengd tot het WK in 2014 in Den Haag. En van Paul van Ass wordt in Londen minimaal een finaleplaats verlangd. Het is een diskwalificatie van de hockeysport. Alsof Nederland geen tweede of derde meer mag worden.'


Ook Schopman nuanceert de stelling dat Nederland altijd moet winnen. 'Ik erger me aan het beeld dat nu van het WK wordt geschetst, alsof Argentinië alleen wereldkampioen werd omdat wij hebben gefaald. De Argentijnse speelsters noemen het Hollandse arrogantie. Jarenlang is Nederland voorloper geweest, nu zijn zij het. Bij die ploeg klopte alles.'


Misschien is de Argentijnse machtsgreep wel een zegen voor de hockeysport, aldus Schopman. 'Als Nederland goud wint, roept iedereen dat het vrouwenhockey niks voorstelt.'


Volgens Brinkman wekt de bond slechts de schijn van een revolutie. 'Leuk hoor, die groep van 40 internationals waarmee Paul van Ass nu werkt. Maar de 16 spelers voor Londen 2012 staan in grote lijnen vast. Ik kan je verzekeren dat zijn voorganger Van den Heuvel dezelfde namen had ingevuld. Weet je wat een revolutie zou zijn? Teun de Nooijer thuislaten voor de Spelen. Maar dat durft geen enkele bondscoach.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden