Reportage

In het woelige Xinjiang is het coronabeleid veel strenger dan elders in China. ‘Een overreactie’

Treinpassagiers in Xinjiang worden gecontroleerd op temperatuur en testbewijzen. Beeld Getty
Treinpassagiers in Xinjiang worden gecontroleerd op temperatuur en testbewijzen.Beeld Getty

China kent strenge coronamaatregelen, maar nergens zijn ze zo streng als in de regio Xinjiang. De overheid wijst op de ligging aan de grens met zwaargetroffen landen, maar dat lijkt niet de enige reden.

In heel China is het covidbeleid streng, maar nergens zo streng als in Xinjiang, de woelige regio in het westen. In de meeste luchthavens en treinstations moeten passagiers na aankomst standaard een PCR-test ondergaan, zelfs als ze gevaccineerd zijn. Ook in veel hotels moeten gasten zich laten testen. Dat stelde de Volkskrant vast tijdens een rondreis in Xinjiang, en wordt bevestigd in getuigenissen op Chinese sociale media.

Ook inwoners worden voortdurend getest. Zo vertelden taxichauffeurs en een politieagent – beroepsgroepen met veel contacten – dat ze aanvankelijk twee tests per week kregen, en sinds ze gevaccineerd zijn één per week. Inwoners die naar een andere stad reizen, moeten een negatieve test kunnen voorleggen. In een buitenwijk van Hotan, in het zuiden van Xinjiang, zijn nog tal van straten afgesloten met hekken, zoals in de rest van China in de beginperiode van de pandemie.

Het covidbeleid in Xinjiang is daarmee een stuk strenger dan in de rest van China, waar in geval van een uitbraak meteen lockdowns en massatests worden uitgerold, maar daarbuiten het gewone leven terugkeert. In Xinjiang daarentegen blijven strikte maatregelen van kracht, ook maanden na de laatste besmetting in november 2020. Sinds het begin van de pandemie zijn in Xinjiang 980 besmettingen en drie overlijdens vastgesteld.

Grensregio

Volgens de Chinese overheid zijn er goede redenen om waakzaam te zijn: Xinjiang is een grensregio, met acht buurlanden waar de pandemie hevig woedt. De grens is weliswaar gesloten, maar er is goederenverkeer en mogelijk illegale immigratie. ‘We zijn de provincie met de langste grens en het grootste aantal buurlanden’, aldus het Xinjiang Commandocentrum voor Covidpreventie en -controle in reactie op vragen. ‘Het risico op import van externe gevallen neemt nog steeds toe.’

Andere Chinese grensregio’s, zoals Yunnan, Tibet en Binnen-Mongolië, voeren geen strikter covidbeleid dan de rest van China. Maar in Yunnan is een grensstadje voor de vierde keer in lockdown, vermoedelijk nadat illegale migranten uit Myanmar er een uitbraak hadden veroorzaakt. ‘Dat is een waarschuwing voor ons’, aldus de communicatiemedewerker van het Covid Commandocentrum. ‘In Xinjiang gebeurt dat niet, omdat we deze maatregelen hebben.’

Een vrouw met jonge kinderen koopt brood bij een straatverkoper, allen met mondkapjes op. Beeld AP
Een vrouw met jonge kinderen koopt brood bij een straatverkoper, allen met mondkapjes op.Beeld AP

Politiek instabiel

In Chinese onlinemedia worden nog andere redenen genoemd: Xinjiang is politiek instabiel en de verhouding tussen de overheid en de Oeigoerse minderheid is gespannen. Ook is de medische sector in Xinjiang minder ontwikkeld dan in de rest van het land. Dat maakt het moeilijker een uitbraak snel onder controle te krijgen. ‘Als je het niet ernstig neemt, kan één besmetting in Xinjiang heel veel schade veroorzaken’, aldus een artikel op de portaalsite Tencent News.

Wang Yaqiu, onderzoeker van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, ziet ideologische en praktische redenen voor het strikte covidbeleid. ‘De lokale ambtenaren in Xinjiang staan onder gigantische druk om de stabiliteit te bewaren. Het is heel belangrijk voor hun carrière dat er geen uitbraak is, dus passen ze de maatregelen zo strikt mogelijk toe. Tegelijk is er in Xinjiang zo veel aanwezigheid van politie en overheid, dat je makkelijk veel tests kunt afnemen. De bureaucratie en het mechanisme zijn er al.’

De communicatiemedewerker van het Covid Commandocentrum zegt dat de maatregelen niets met stabiliteit te maken hebben, en ontkent – zonder dat we ernaar gevraagd hebben – dat bij het testen onderscheid wordt gemaakt op basis van etniciteit. ‘We garanderen de gezondheid en veiligheid van alle etnische groepen in Xinjiang. Alle etnische groepen leven in vrede samen, en iedereen is opgelucht dat ze zich geen zorgen hoeven te maken over het virus.’

Draagvlak

Door beperkingen voor journalisten is het moeilijk om in Xinjiang inwoners te spreken, maar de enkelingen die we ernaar vragen, steunen de maatregelen, al was het maar om nieuwe lockdowns te voorkomen. Tijdens een uitbraak in Urumqi in de zomer van 2020 moesten alle 3,5 miljoen inwoners 45 dagen in quarantaine, terwijl lockdowns in de rest van China veel gerichter zijn. De maatregelen werden versoepeld nadat Han-Chinese inwoners op sociale media begonnen te klagen.

‘Ik kon anderhalve maand mijn huis niet uit, het was heel zwaar’, zegt een taxichauffeur in Urumqi, die niet met zijn naam in de krant wil. ‘We mochten zelfs niet naar buiten om inkopen te doen, die werden door vrijwilligers gebracht. Wie kan er zo leven? Ik heb anderhalve maand geen geld verdiend. Maar ik moest wel mijn sociale zekerheid betalen, en mijn hypotheek.’

Tegenwoordig moet de taxichauffeur zich elke week laten testen, wat hij enerzijds tijdverlies noemt, maar anderzijds ook verdedigbaar. ‘Dit deel van het land is relatief achtergebleven, de ontwikkeling is hier trager dan in het binnenland van China. Als er hier telkens weer uitbraken zijn, is het niet mogelijk om ons te ontwikkelen. De enige manier om de epidemie te controleren, is een goede preventie.’

Onder toeristen die Xinjiang bezoeken, zijn de meningen verdeeld. Op sociale media spreken de meesten hun goedkeuring uit over het efficiënte preventiebeleid. De covidtests zijn gratis en snel, en geven hun een veilig gevoel. Sommigen zetten vraagtekens bij de strenge campagne. ‘Xinjiang overreageert in de strijd tegen de pandemie’, aldus een vrouw uit Beijing. Een ander: ‘Het is allemaal gratis, maar dat betekent ook veel verspilling van overheidsgeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden