In het tijdsbestek van het lezen van dit stukje is de schuld mondiaal met 10 miljoen dollar opgelopen

Peter de Waard

Aan de gevel van de Duitse bond voor belastingbetalers aan de Reinhartstrasse in Berlijn hangt de Duitse schuldenklok (Schuldenuhr). In 2009, tijdens de piek van de kredietcrisis, liep de teller daar met meer dan 4.400 euro per seconde op. Sinds kort tikt die klok terug, hetgeen bijna even bizar lijkt als het teruglopen van een tijdklok.

Elke seconde tikt de Schuldenuhr 78 euro af van de Duitse staatsschuld van 2.000 miljard euro. Het gaat in dit tempo 800 jaar duren voordat de hele Duitse staatsschuld is afgelost. Of: als het een tijdklok was, zou het land terug zijn in 1218, het jaar dat de kruisvaarders de belegering van Damiate in Egypte begonnen.

Maar het is een begin. In Nederland is de schuldenklok alleen online te vinden, maar die wordt heel wat minder opgezocht dan de ijsdiktes. De huidige staatsschuld van 480 miljard euro loopt volgens de Nationale Staatsschuldmeter ondanks de lage rente met 335 euro per seconde op: de nieuwprijs van een gewone Gazelle-fiets.

De bekendste schuldenklok staat sinds 1989 op Times Square in New York. In 2008 moest die worden vervangen, omdat de lichtkrant een nummertje tekort had toen de klok door de 10 biljoen ging. De Amerikaanse realtime debtclock staat inmiddels op 20.760 miljard dollar (ruim 20 biljoen euro). Elke seconde komt daar 45.486 dollar bij, zeg de prijs van een Lexus of BMW. Onder de laatste drie Amerikaanse presidenten is de schuld telkens verdubbeld. Onder George W. Bush ging die van 5- naar 10 biljoen dollar, onder Obama van 10- naar bijna 20 biljoen en onder Trump - als die het tenminste acht jaar volhoudt - zal die zonder twijfel boven 40 biljoen dollar uitkomen.

De mondiale debtclock staat nu op 71,5 biljoen dollar. In het tijdsbestek van het lezen van dit stukje is de schuld mondiaal met 10 miljoen dollar opgelopen. En dat zijn alleen de overheidsschulden. Als schulden van privépersonen en bedrijven daarbij worden geteld, is de schuld 233 biljoen dollar, drie keer het bedrag dat de wereld per jaar verdient.

Schulden maken hoeft niet erg te zijn zo lang het geld wordt benut voor investeringen in de verhoging van de productie. Dat kan in machines of robots zijn, in research of in de infrastructuur. Schulden kunnen ook verminderen door economische groei of inflatie. Economische groei is er weer, zodat in landen als Nederland de schuld in procenten van het bbp vermindert. Maar inflatie is er nauwelijks. En de investeringen houden ook niet over, want de productiviteit stijgt al jaren nauwelijks. Dat in tijden van hoogconjunctuur de schulden verder oplopen, is verontrustend. Er zou nu schoon schip moeten worden gemaakt om beter bestand te zijn tegen een volgende crisis. Anticyclisch beleid heet dat.

Niemand weet wanneer een schuld onhoudbaar is. Misschien is een schuldenklok op de Dam of het Plein nog niet zo gek. Dat zal Nederlandse politici helpen die ook een keer terug te laten lopen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden