In het theater draait het nu ook even om Jan Siebelink

Met Jan Siebelink naar Knielen op een bed violen: ‘Ik vertrouw deze theatermaakster zoals mijn vader God vertrouwde.’..

OSS Als het publiek in Theater De Lievekamp in Oss na afloop van de try-out van Knielen op een bed violen door krijgt dat de Schrijver zelf onder hen is, manoeuvreert een aantal toeschouwers strategisch richting zijn looppad. De meeste zeggen ‘Gefeliciteerd!’ en ‘Bedankt!’, alsof Jan Siebelink de voorstelling heeft gemaakt en niet regisseur en bewerker Madeleine Matzer. Een dame vertrouwt hem toe hoe erg ze zelf heeft geleden onder het streng calvinistische geloof: ‘Ik ben op mijn 21ste verstoten door mijn schoonmoeder.’ In de roman isoleert een ‘uitverkoren’ vader zich door godsdienstwaanzin volledig van zijn gezin.

Eén iemand fluistert in zijn oor: ‘Het boek was spannender.’ Maar om een vergelijking is het Siebelink niet te doen. Zijn antwoord op de vraag waarom hij instemde met een toneelversie van Knielen op een bed violen: ‘Ik heb mijn verhaal juist uit handen gegeven aan lezers om het gezamenlijk te beleven. Ieder maakt zijn eigen beeld en doordat zo veel mensen het hebben gelezen ontstaat een collectieve herbeleving van een tijdperk. Waar kun je dat vervolgens beter doen dan in een theater? Het gaat ook om compassie met wat in dat gezin gebeurt. Je kunt iemand verliezen aan een geloof, maar ook aan drugs, computergames of een andere verslaving. Het draait om de tragiek dat je iemand niet meer kunt bereiken.’

De première van het stuk is vanavond in Den Bosch, maar het voelt op de try-out in Oss al als een bijzondere dag. Zenuwachtig is hij niet voor de confrontatie met zijn tot leven gewekte romanfiguren: vader Hans Sievez, moeder Margje, de zonen Ruben en Tom en de predikers Jozef Mieras, Huib Steffen en Chris Ibel.

‘Er zit een deel van mij in Ruben en een deel in Tom. Net als Ruben heb ik altijd geprobeerd de voorbeeldige oudste zoon te zijn. Het raakt mij als ik hem op toneel krampachtig bezig zie zijn vader en moeder bij elkaar te houden.’

Tijdens de voorstelling veert hij op bij geciteerde en gezongen psalmen: ‘Die zitten nog zo in mijn genen.’ Siebelink is verrast dat Matzer zo secuur zijn woorden heeft gebruikt en zo weinig heeft weggelaten. ‘Alles zit erin. De kwekerij is mooi abstract verbeeld met houten vlonders. En die rolwisselingen gaan knap, met één jas, één sjaal zijn ze iemand anders. Ik ben blij dat ze het gestileerd hebben gedaan, niet met overdrijving.’

De schrijver heeft geen zeggenschap geëist over de theaterbewerking. Hij heeft niet eens gevraagd te tekst vooraf te mogen lezen. ‘Zoals mijn vader blindelings vertrouwde op God, zo vertrouw ik op deze theatermaakster.’

De spelers van de voorstelling drommen na afloop om Siebelink heen, nieuwsgierig naar zijn reactie. ‘Zij heeft mij het meest geraakt’, zegt hij, nadat hij actrice Wendell Jaspers voor haar rol als Margje uitvoerig heeft gecomplimenteerd.

‘Ze staat dicht bij mijn moeder. Zo’n jurkje als Wendell op het toneel draagt had mijn moeder ook. Als ze nog had geleefd en vanavond hier zou zijn, zou ze zeggen: ‘zo erg was het niet’. Ze wilde van alles alleen het goede zien. Mijn vader kun je zien als een gekruisigde Christus, mijn moeder als een heilige.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden