In het Poolse Wroclaw komt het water weer gewoon uit de kraan

Het water dat in Wroclaw uit de kraan komt, is soms diep donkerbruin. Als dat gebeurt, moet je het laten stromen en wachten tot het vanzelf weer wit wordt en hevig naar chloor gaat stinken....

Van onze correspondent

Michel Maas

WROCLAW

'Het water kan weer zonder gevaar worden gedronken. Het is niet langer slecht', zegt Witold Krochmal. 'Je moet het natuurlijk wel eerst koken.' Krochmal is 'Koordinator realizacji NPOiM': coördinator van het 'nationale programma tot wederopbouw en modernisering', zoals het opruimwerk van de overstromingsramp in overheidstermen wordt genoemd. Hij is net klaar met het opmaken van de balans van de ramp. Maandagavond heeft hij zijn meesterproef in Warschau afgeleverd: vijfhonderd pagina's waarin de ellende in cijfers en feiten is vastgelegd.

In delen van Wroclaw liggen de feiten nog op straat. Vergeten zandzakken, verzakte stukken wegdek en modder op de muren van de huizen getuigen bijvoorbeeld in de omgeving van het centraal station nog steeds van het feit dat het water hier een hoogte bereikte die niemand voor mogelijk had gehouden.

De grote open vlakte aan de Generaal Karol Knieziawicza-straat moet bijna twee meter onder water gestaan hebben. Verderop op het door bouwvallige huizen omzoomde open terrein liggen nog meer van dit soort vuilnishopen. Allemaal hebben ze dezelfde loodkleur en allemaal verspreiden ze dezelfde klamme lucht.

Toen het water was verdwenen en de mensen hun huizen opruimden vulde het plein zich, net als veel andere open ruimtes in de stad, met een stinkende berg van natte lappen, kasten, bankstellen, lampekappen, vloerbedekkingen, afgerukt behang, lambrizering en een onnoemelijke hoeveelheid afval waarvan niet eens meer te achterhalen is wat het ooit is geweest. Bulldozers en vrachtwagens zijn nu de hele dag in touw om de rommel weg te ruimen.

De broeinesten van mogelijkte ziekten en ongedierte moeten zo snel mogelijk weg uit de woonbuurten. De muggen, die de afgelopen weken als een nieuwe plaag achter de watersnood aan waren gekomen zijn vanzelf vertrokken. En ook het woeste water zelf heeft zich stilletjes teruggetrokken in de kelders van de huizen.

De rommel op de vuilnisbergen heeft geld gekost. Drieduizend zloty heeft elk gezin voor zijn verloren goed van de regering gekregen: 1900 gulden. Of daar nog wat bijkomt is de vraag. Volgens de prioriteitenlijst van Krochmal moeten de dijken liefst nog voor de herfst worden versterkt, schade aan wegen en bruggen verholpen. Ziekenhuizen gaan voor, en de daklozen. Of er daarna voor de mensen op de benedenverdiepingen in Wroclaw nog wat geld over is, is zeer de vraag.

Een beetje geld is er, en ook goederen: meubels, kleding en andere zaken die inzamelingsacties overal in Polen hebben opgebracht. Dat zal worden verdeeld, maar ook daar heeft zich inmiddels een coördinator op gestort: Ryszard Bubién. De overstroming heeft deze elektronisch ingenieur tot iemand gemaakt. Toen het water kwam wierp hij zich op als selfmade coördinator: hij organiseerde burgerpatrouilles in de straten, hij verdeelde de stad in sectoren en die sectoren in straten, legde lange lijsten aan van iedereen die in die straten woonde (inclusief alle persoonlijke gegevens die ook maar enigszins van belang konden zijn) en stopte die in de computer, charterde een leger van helpers.

Toen het water op zijn hoogst was had hij in elke straat twee man die berichten overbrachten en voortdurend de stand van het water meldden. Op die manier had hij heel wat burenhulp op het goede moment op de juiste plaats gekregen, glundert hij achteraf.

Nu het water weer weg is, heeft hij de leiding genomen over een comité dat de verdeling van particuliere hulpverlening coördineert - onder andere voor de katholieke organisatie Caritas. Ze gaan de huizen langs en leggen opnieuw lange gedetailleerde lijsten aan: formulieren over de toestand van het huis, van alles wat er verloren is gegaan, en van dingen waaraan de mensen nu dringend behoefte hebben - lijsten die opnieuw allemaal in de computer gaan, waarna Bubién, in het geval dat iemand bijvoorbeeld honderd wasmachines schenkt, meteen weet wie er een nodig heeft. Hij heeft 'een paar honderd huizen' bezocht. Hoeveel mensen geholpen zullen worden kan hij niet zeggen.

Op de vraag waarom hij deze taak op zich heeft genomen, zegt hij minzaam: 'Ik doe het alleen om mensen te helpen.' Maar even later laat hij met gespeelde tegenzin een folder zien: een verkiezingsfolder van de rechtse Solidariteit Verkiezings Actie (AWS). Hij zet een kruisje bij kandidaat nummer acht van lijst vijf: Ryszard Bubien. 'Maar dat heeft hiermee niks te maken', zegt hij. In de folder staan de programmapunten van AWS. Bovenaan staat de overstromingsramp: hulp aan de slachtoffers wordt duidelijk een thema voor de AWS, de oppositiepartij die 21 september een van de belangrijkste kandidaten is bij de parlementsverkiezingen.

Witold Krochmal staat buiten de politiek, bezweert hij. Als er na 21 september een heel andere regering komt zal dat voor hem niets veranderen. Hij is ingehuurd, hem is gevraagd het rapport te maken omdat hij goed thuis is in berekeningen, en dat is wat hij doet: berekenen.

Hij noemt de belangrijkste cijfers, die na weken overstromingsnieuws al heel vertrouwd klinken: 2,76 miljard zloty (ongeveer 1,7 miljard gulden) is in zijn regio de totale schade, waarvan 655 miljoen zloty aan gemeente-eigendommen, 550 miljoen aan de economie, en 40 miljoen aan de ziekenhuizen. Vijfendertig van de veertig gemeenten in de regio werden getroffen, ongeveer duizend mensen raakten dakloos. En op basis van zijn cijfers heeft hij een lijst gemaakt met dingen die gedaan moeten worden.

Met politiek heeft dat niets te maken. Het rapport is in de ogen van de maker eerder een boek geworden 'waaruit mensen kunnen leren voor een volgende watersnood, omdat álles erin staat, het kleinste detail, de kleinste gebeurtenis.' Eigenlijk is het, zegt hij, 'een boek van historische waarde geworden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden