In het politiek correcte Duitsland 'is een bepaald sentiment ontwaakt'

'Wir sagen nein zu Pegida'. Die woorden schreeuwen de lezer toe vanaf de voorpagina van het Duitse dagblad BILD. Tachtig prominenten spreken zich uit tegen de beweging die zich tegen de 'islamisering van het Avondland' keert. Duitsland lijkt, politiek correct als het is, nog niet klaar voor een anti-partij die tegen de hoekstenen van de samenleving schopt. Of toch wel?

'Nein zu Pegida', staat vandaag op de voorpagina van BILD.Beeld BILD

Duitsland is bij uitstek het land van de grijze, serieuze politici. Vurige pleidooien worden zelden gehouden, laat staan dat politici op stoelen gaan staan om volle zalen op te zwepen. De opkomst van partijen die zich tegen de islam verzetten, is aan Duitsland voorbij gegaan. Het land heeft geen Wilders, of een Le Pen zoals in Frankrijk.

Des te opvallender is het dat er nu een beweging is opgestaan van boze burgers die de straten op gaan om te ageren tegen de opkomst van de radicale islam. 'Er is een bepaald sentiment ontwaakt', zegt correspondent Rolf Bos. 'Duitsland lijkt langzaamaan rijp voor meer openheid. Voorheen had je alleen de NPD, waar neonazi's zich konden aansluiten. Dat is overduidelijk een partij voor foute jongens. Brave burgers wilden daar niet bij horen. Nu is die beweging er wel.'

De politiek en media reageren uiterst terughoudend op deze nieuwe stroom van 'Wutbürger' (boze burgers), die zich onder meer verzetten tegen de komst van asielzoekers. Bondkanselier Merkel benadrukte in haar nieuwjaarsboodschap dat mensen die oorlogen ontvluchten, die 'letterlijk aan de dood zijn ontsnapt', juist welkom moeten zijn in Duitsland. Ze riep burgers op zich niet aan te sluiten bij de demonstraties. 'Daar het vaak om vooroordelen gaat, kilheid, ja, zelfs in hun harten', aldus Merkel.

Pegida-demonstranten in Dresden, op maandag 5 januari.Beeld ap
Linkse activisten protesteren tegen Pegida in Berlijn, 5 januari.Beeld getty

Neonazi's

Grote Duitse kranten zijn niet te spreken over de opkomst van Pegida. 'Nein zu Pegida', kopt BILD vandaag. 'Het gebeurt wel vaker dat Duitse media stelling nemen', zegt Rolf Bos. 'BILD heeft zelfs in zijn statuten staan dat het pro-Israël is.'

Demonstranten van Pegida worden door landelijke kranten afgeschilderd als neonazi's. Geregeld wordt benadrukt dat Lutz Bachmann, een van de voormannen, een strafblad heeft. Hij is beschuldigd van diefstal en handel in drugs.

Toch is er een kentering gaande, stelt Bos. 'De lokale kranten in Dresden schrijven dat er begrip moet zijn voor de demonstranten. Ook bij de televisie hoor je steeds meer geluiden dat deze beweging niet genegeerd moet worden en dat de discussie moet worden aangegaan.'

Bij de politiek dringt bovendien steeds meer het besef door dat de duizenden demonstranten serieus genomen moeten worden. Het zijn immers kiezers die bij de volgende verkiezingen weer een stembriefje invullen. Alternatieve für Deutschland, die sinds kort in enkele deelstaten het bestuur op zich neemt, heeft als eerste partij een ontmoeting gepland met de voormannen- en vrouwen van Pegida.

De CSU in Beieren, de meest conservatieve partij binnen de coalitie, begint Merkel voorzichtig te bekritiseren. 'Die denken ook: we moeten de kiezers binnenboord houden', zegt Bos.

De verlichting van de kathedraal in Keulen was uitgeschakeld uit protest tegen Pegida.Beeld epa

Nauwelijks buitenlanders

Pegida is vooralsnog met name in Dresden actief. Daar gingen afgelopen weken duizenden demonstranten de straat op. In Keulen en Berlijn, waar Pegida zich ook roert, waren maar enkele honderden mensen op de been.

Opmerkelijk is dat de beweging juist in het atheïstische Saksen in opkomst is - daar waar nauwelijks buitenlanders wonen. In Dresden bijvoorbeeld is 0,4 procent van de inwoners moslim.

Bos vindt het moeilijk te voorspellen of Pegida ook buiten Saksen een beweging van betekenis wordt. 'Rondom Kerst verzamelden zich in Dresden 17.000 mensen, gisteren waren het er tussen de 10 - en 18.000, ondanks het koude, druilerige weer. Maar pas als er volgende week 50.000 demonstranten zijn, kun je spreken van een massaal fenomeen.'

Aanhangers van Pegida in Berlijn op maandag 5 januari.Beeld getty

Wat is Pegida?

Pegida staat voor 'Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes' (Patriottische Europeanen tegen Islamisering van het Avondland). De beweging maakte in oktober zijn opkomst in Dresden. Manifestaties worden aangekondigd via de sociale media. Op Facebook heeft Pegida al meer dan 109.000 likes. De beweging keert zich tegen de 'vervreemding' van Duitsland. 'Pegida is niet direct tegen moslims', zegt Rolf Bos. 'Wel zijn ze bang dat jongens en meisjes in de toekomst niet meer samen kunnen gymen en dat radicale islamisten uit Syrië terugkeren en aanslagen plegen. Ook zijn de bang voor de toestroom aan asielzoekers. Pegida verzet zich tegen de politieke elite en de journalistiek, die ze leugenachtig vinden.' Op de demonstrantie gisteren in Dresden kwamen vooral mannen van middelbare leeftijd af. 'Zo'n tachtig procent was man', zegt Bos, die aanwezig was. 'Een deel is neonazi, maar zeker niet iedereen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden