Reportage Hambacher Bos

In het Hambacherbos vallen de boomhutten van het verzet

Duizenden sympathisanten van de activisten omsingelden zondag het Hambacherbos, dat door de politie werd afgegrendeld. Beeld Arie Kievit

Terwijl duizenden buiten demonstreren tegen de bomenkap voor bruinkoolwinning, gaat in het Hambacherbos de ontruiming door. Het draait ­alleen om geld.’

‘We hebben deze bruinkool niet nodig’, zegt Milena, een 25-jarige studente uit het Duitse Jülich. ‘Duitsland heeft stroom genoeg. We exporteren zelfs stroom naar het buitenland.’ Bruinkool verstoken om stroom op te ­wekken: ‘Dat is toch niet meer van deze tijd’, meent ook Jozef Engelhardt, ­leraar uit Mönchengladbach en zelf ook niet meer de jongste (63). Om daarvoor een oeroud bos te kappen is ‘on­ethisch’, knikt zijn vrouw Hannelore.

De Engelhardts en Milena (‘liever geen achternaam’) zijn drie van de duizenden demonstranten die zondag zijn afgekomen op een demonstratie tegen het kappen van het Hambacher Forst, een bosgebied tussen Keulen en Aken. Energieconcern RWE (in Nederland bekend van Essent) wil het bos afgraven voor de bruinkoolwinning. Een groep actievoerders die zich in boomhutten heeft verschanst, verzet zich daartegen.

Zondag kregen zij steun van duizenden sympathisanten (de organisatoren spreken van vijf- tot negenduizend, de politie houdt het op vierduizend), die in een vreedzame optocht het bos omsingelden. Dat werd op zijn beurt afgegrendeld door honderden politiemensen in volle wapenuitrusting. Dat lukt niet helemaal. Gedurende de dag weten groepjes actievoerders door het politiekordon te dringen. Zij worden door de politie verjaagd met wapenstok en traangas.

De politie zet groot materieel in voor de ontruiming van de boomhutten van de activisten. Beeld Arie Kievit

De val van Oaktown

Want terwijl buiten wordt gedemonstreerd, gaat in het bos de ontruiming gewoon door. Die begon afgelopen donderdag toen duizenden politieagenten het bos introkken om een begin te maken met het ontmantelen van de pakweg zestig boomhutten die verspreid in het bos zijn gebouwd. Daarbij wordt groot materieel ingezet: pantserwagens, bulldozers en kettingzagen maken de weg vrij voor hoogwerkers en bouwkranen. Van daaruit gaan agenten in klimuitrusting de boomhutten te lijf.

Zondag valt Oaktown, de boomhuttenhoofdstad van het verzet. Na een ­belegering van drie dagen worden zondagmiddag de laatste bouwsels door de politie ingenomen. Gemaskerde agenten met helmen worden met een hoogwerker neergelaten boven op een boomhut, waar ze meteen beginnen het dak eraf te trekken. Verzet is er nauwelijks, alleen lijdzaam. Bezetters hebben zich aan de boom gekluisterd met lock-ons (handboeien in een pijp).

Bezetters hebben zich gekluisterd aan een boom. Beeld Arie Kievit

De operatie in Oaktown werd vertraagd toen de politie vrijdagavond ontdekte dat twee personen zich in een hol diep onder de grond hadden ingegraven.

Zaterdag was de politie de hele dag bezig zuurstof in de schacht te blazen om te voorkomen dat de holbewoners zouden stikken door zuurstofgebrek. Zondagochtend gaven zij zich over, na drie dagen onder de grond. ‘Het laatste dat we willen is dat iemand, van welke kant dan ook, iets overkomt’, zegt ­Erhard Nimtz, perswoordvoerder van de gemeente Kerpen waar het bos onder valt.

De ontruiming van het bos werd allang verwacht, maar kwam toch nog onverwacht. Tegen het rooien van het bos loopt nog een spoedprocedure bij het Gerechtshof in Münster. In die zaak wordt op 14 oktober uitspraak gedaan. Tot dan had RWE aangekondigd geen actie te ondernemen.

Beeld De Volkskrant

Maar vorige week besloot de (CDU/FDP-)regering van de deelstaat Noordrijn-Westfalen dat de boomhutten niet voldoen aan de bouwvoorschriften en daarmee gevaar opleveren voor de bezetters. Daarop werd opdracht gegeven tot ontruiming. RWE heeft haast, omdat het rooiseizoen op 1 oktober begint. Dan moet het bos liefst leeg zijn.

De ontruiming van het Hambacherbos, waarin zo’n honderd tot tweehonderd activisten zich schuilhouden, gaat zeker nog dagen en misschien wel weken lang duren. Daarbij worden politie-eenheden uit heel Duitsland ingezet, waaronder speciale eenheden zoals het Sondereinsatzkommando (SEK) dat gespecialiseerd is in terrorismebestrijding.

Tot zondag heeft de politie volgens eigen opgave dertien boomhutten ontruimd. Er zijn tientallen arrestaties verricht. Ernstige ongeregeldheden bleven uit. Zaterdag werden wel negen activisten die door het politiekordon probeerden te breken lichtgewond toen ze met knuppels en pepperspray werden bewerkt.

Demonstranten in het Hambacherbos. Er zijn tientallen arrestaties verricht, maar ernstige ongeregeldheden bleven uit. Beeld Arie Kievit

Verdeeldheid

De grootschalige politie-inzet maakt in Duitsland veel tongen los. Sahra Wagenknecht, fractievoorzitter van Die Linke in de Duitse Bondsdag, riep iedereen op de bezetters te steunen. De CDU-minister van Binnenlandse Zaken van Noordrijn-Westfalen, Herbert Reul, daarentegen betitelde de bezetters als ‘buitenlandse criminelen’.

De operatie-Hambach verscheurt ook de ‘Kolencommissie’, een overlegorgaan naar Nederlands poldermodel, dat door de regering-Merkel werd aangesteld om een route uit te stippelen voor Duitslands afscheid van de kolen. De voorzitter van de Duitse milieuorganisatie Bund, Hubert Weiger, noemde de ontruiming ‘een provocatie’. Martin Kaiser, commissielid ­namens Greenpeace, waarschuwde dat dit het vertrouwen binnen de commissie ondermijnt.

Maar volgens Eric Schweitzer, president van de Duitse Industrie en Handelskamer, staat RWE volledig in zijn recht. ‘De mijnbouw in Hambach is goedgekeurd’, aldus Schweitzer in de Duitse zakenkrant Handelsblatt. ‘Daarom is het in een rechtsstaat alleen maar consequent dat RWE kan doorgaan.’

Demonstranten worden buiten het bos gehouden. Beeld Arie Kievit

Gat van 85 vierkante kilometer

Bruinkool, de meest vervuilende van alle fossiele brandstoffen, wordt gewonnen met dagbouw. Dat wil zeggen dat de grond van bovenaf wordt weggegraven tot waar de bruinkool zit. In Hambach ontstaat daardoor een gat van 85 vierkante kilometer, vijfhonderd meter diep.

Ondanks de ‘Energiewende’ is Duitsland nog sterk afhankelijk van bruinkool voor zijn stroomvoorziening. Bijna een kwart van de Duitse stroomproductie wordt opgewekt met bruinkool. Alleen al de mijn in Hambach is volgens RWE goed voor 15 procent van de stroomvoorziening van Noordrijn-Westfalen. Als Hambach dicht moet, gaat het licht uit in Noordrijn-Westfalen, zei een RWE-topman onlangs.

Onzin, zegt de 51-jarige Ralf uit Keulen, staand voor het politiekordon dat de demonstranten buiten het bos houdt. Zijn achternaam geeft hij niet, want hij heeft een familielid onder de bezetters. ‘Iedereen weet dat RWE de ­regering in zijn zak heeft.’ Het draait ­alleen om geld, zegt Ralf. ‘Waarom moeten oeroude bomen weg voor bruinkool die niemand meer nodig heeft? Nog een teken dat we ons verstand hebben verloren.’

Meer nieuws over de strijd in het Hambacherbos

Boomridders versus graafmachines: de strijd tegen bruinkoolwinning in het Duitse Hambacherbos
In het land van de ‘Energiewende’ dreigt een harde confrontatie tussen actievoeders en het gezag over het Hambacher Forst, een Duits bosgebied vlak over de grens. Energiereus RWE wil daar bruinkool winnen. Een strijd tussen David en Goliath. ‘Wij vechten tot het bittere einde.’

In Hambach heerst stilte voor de storm
Het Hambacherbos is veranderd in een ‘gevarenzone’, waar milieuactivisten vanuit boomhutten, de politie en een bruinkoolexploitant recht tegenover elkaar staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden