In Heibloem sprak juist veel te snel niemand meer over Nicky

Margriet Oostveen in Meijel

In Heibloem sprak veel te snel niemand meer over deze zaak.

Beeld de Volkskrant

Toen Nicky Verstappen in 1998 dood werd gevonden tijdens een zomerkamp op de Brunssummerheide was de wereld bijna onvoorstelbaar anders. We zaten nog maar kort op internet, en nog zonder hysterie van Facebook of Twitter. Grootschalig misbruik in de katholieke kerk was nog niet geopenbaard. De MeToo-discussie was ver weg.

Een gestorven jongetje van 11 uit Heibloem in een Ajax-pyjamabroek, gevonden in een dennenbosje. Ruim een dag werd hij vermist, toen hielp het dorp nog ijverig met zoeken. Niet lang daarna sloeg de stemming om. En vijf jaar na Nicky's dood kondigde de familie Verstappen uit Heibloem aan te vertrekken richting een dorp verderop, Meijel. Dit omdat 'de vijandige houding' van dorpsgenoten onverdraaglijk werd.

Hoe kon zoiets gebeuren, waar je steun zou verwachten? Van pure verbazing ging ik destijds naar Heibloem voor een groot verhaal. En wanneer het tegenwoordig gaat over te veel of te weinig media-aandacht voor gevoelige zaken, zoals vorige week in een prima aflevering van het tv-programma Medialogica over de ontspoorde zoektocht naar de vermiste broertjes Ruben en Julian uit Zeist in 2013, moet ik aan Heibloem denken.

Na iedere ontsporing ontstaat de neiging even algemeen te besluiten dat 'de media' forse stappen terug moeten doen - over privacyschendingen door politie of jeugdzorg hoor je dat trouwens stukken minder. Maar er is geen algemeen 'te veel' of 'te weinig'. Er bestaat alleen een zaak.

Nicky Verstappen

En in Heibloem sprak destijds veel te snel niemand meer over deze zaak. De voornaamste reden was dat mede dankzij tv-uitzendingen van Peter R. de Vries, die de familie Verstappen daarna geen dag in de steek heeft gelaten, bekend werd dat het jeugdwerk van Heibloem kampte met misbruik uit het verleden, waar niet meer over werd gepraat. Volwassen jeugdleiders die er jaren eerder mee te maken hadden gehad, als dader dan wel slachtoffer, gingen nog gewoon mee op zomerkamp. Voor hun betrokkenheid bij Nicky's dood werd ook geen bewijs gevonden. Maar veel mensen in Heibloem beseften door de publiciteit na Nicky's dood pas dat wat hen vroeger zelf was overkomen, een zedenzaak wás. Dat besef maakte ze nog geslotener, en boos. En die boosheid keerde zich tegen Nicky's moeder Berthie en zijn vader Peter Verstappen. En zelfs tegen zijn zusje Femke.

De Vries trok de zaak los. Nicky werd een raadsel dat alleen maar groeide, gaandeweg verbonden met steeds grotere, indrukwekkender getallen en technologie. Bijna twintig jaar onderzoek. Twintigduizend documenten. Ruim zesduizend namen. Honderdtwintig ordners. En sinds de persconferentie van vrijdag ook nog 21.500 mannen, die komende maand worden gevraagd mee te werken aan het grootste DNA-verwantschapsonderzoek ooit.

Vlnr: Peter, Femke en Berthie Verstappen

Als alle media na die persconferentie uit het hoofdbureau van de politie in Maastricht zijn vertrokken, zit ik apart met Berthie, Peter en Femke. Femke, nu 26, was 12 toen ik destijds bij hen thuis kwam. Toen sprak ze bijna niet. Femke speelde altijd alleen op haar kamer met twee barbiepoppen, die ze 'Jacky en Karel' noemden, want zo heetten de rechercheurs die bij hen thuis kwamen. Berthie stond wel eens te luisteren aan de deur, maar kon haar niet verstaan.

Femke vertelt nu zelf hoe het in die tijd op school ging. Eerst mocht ze niet meer op kinderfeestjes van vriendinnen komen. Al snel werd ze de hele tijd gepest. 'Er werd een anti-Femke-clubje opgericht, niemand wilde nog spelen.' Uiteindelijk was er alleen nog een kleuter te vinden die naast haar op het schoolplein wilde staan. Totdat ze ook haar afpikten, zegt Femke.

Heibloem nu

'Het is niet wij tegen Heibloem', zegt Berthie een uur later, als we thuis in Meijel nog even doorpraten. 'Veel mensen wisten gewoon niet wat ze met ons aan moesten. Die vonden het zielig voor het jeugdwerk.' Femke ligt nu even te rusten, ze is pas bevallen van haar eerste kind. Femke noemde dat net nog 'de enige mooie gebeurtenis' sinds Nicky. Berthie protesteerde werktuigelijk, maar zegt nu ook: 'Vriendschap is echt een probleem voor Femke. Zelf zijn we trouwens ook bijna al onze vrienden kwijtgeraakt.'

Is dit niet te privé? Berthie snuift: zij leerden hun privacy voldoende beschermen. Peter R. de Vries vertelt hen precies wat ze kunnen gebruiken om het onderzoek los te trekken. En meer niet. Daarin werden ze intussen halve profs.

Er is altijd genoeg ellende te beschrijven. Wat telt is een zaak. En Berthie en Peter Verstappen willen al twintig jaar weten hoe hun kind zijn laatste dagen doormaakte. Je wordt kotsmoe van die vraag, zegt Berthie. 'En dan nog: vertelt zo'n verdachte wel de waarheid? Daar ben ik ook bang voor.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.