In Gucci-kogelvrijvest mee met streetbangers

Voormalig bendelid Alfred Lomas organiseert sinds het begin van dit jaar de zeer omstreden LA-Gangtour. Onderweg vertelt hij over de vernietigende invloed van bendes als de Crips, de Bloods en Florencia 13. 'Zwarten, Aziaten en latino's, we lijden allemaal even veel.'

Om tien voor tien zaterdagochtend stapt oud-gevangene Frederick 'Scorpio' Smith, vrij sinds 1 maart 2010, in de witte minibus van de LA-Gangtour. Hij schopt zijn New Balancegympen uit en gaat liggen op de achterbank. Zijn adem ruikt naar Hennessey.


Buiten staan vijftien toeristen van over de hele wereld te wachten tot de rondleiding door de gevaarlijkste wijken van South-Central Los Angeles begint. Een cameraploeg maakt opnames voor een documentaire. Een meisje in een hip LA-Gangtour-T-shirt deelt formulieren uit waarin staat dat de organisatie niet verantwoordelijk is als er iets gebeurt. 'Doodsbriefjes', klinkt het fluisterend.


Iets voor tienen gaan de deelnemers aan de LA-Gangtour naar binnen. Alfred Lomas, net als Scorpio voormalig bendelid en veroordeeld bankrover, pakt de microfoon. 'Ik ben Alfred. Op jonge leeftijd werd ik lid van Florencia 13. Dat is een familietraditie. Ooms zijn vermoord, een neef werd voor mijn ogen geëxecuteerd.'


Even later zegt de tourleider: 'Straks ga ik jullie voorstellen aan andere straatlegendes die genoeg hadden van the game, en dan gaan we rijden. Kogelvrije vesten liggen onder de banken. Wees gerust, ze zijn van Gucci.'


De mensen in de minibus lachen voorzichtig. Lomas vervolgt: 'Er heerst in LA een bendeoorlog waarin naar schatting 15.000 Amerikanen zijn gesneuveld. Niemand lijkt daar nog wakker van te liggen, maar wij van de LA-Gangtour proberen die cyclus van geweld te doorbreken. Dat doen we door mensen in te zetten die het gangleven zelf hebben meegemaakt. Mede door ons werk zijn de misdaadcijfers in South-Central LA nooit zo laag geweest. Maar tegelijkertijd zijn er meer jonge Amerikanen lid van een bende dan ooit. En in wijken als Watts, Compton, Crenshaw en Florencia-Firestone is de hopeloosheid, ellende en armoede nog nooit zo groot geweest.'


Lomas wil de aandacht vestigen op het 'vergeten conflict', zoals hij het noemt. De eerste LA-Gangtour ging in januari van dit jaar onder grote mediabelangstelling van start. Niet iedereen was enthousiast. Een journalist van de Los Angeles Times noemde de rondleiding 'gettotainment'. City Watch had het over 'turning your street into a neighborhood zoo'. Politicus Dennis Zine:'Je kunt voor veel minder geld een gangstermovie huren en jezelf niet in gevaar brengen.' Lomas nam de grootste woede weg door concessies te doen. Zo besloot hij geen T-shirts te verkopen met: 'I got shot in South Central'. Ook werd afgezien van het plan bevriende gangsters met waterpistolen te laten schieten naar de bus.


Om vijf over tien komen drie mannen binnen, onder wie een oude Latino met een grijs snorretje, tientallen tatoeages, een gouden ketting en een petje van de LA Kings. Hij gaat zitten naast een stevige zwarte man in een LA Lakers-shirt. De derde oud-gangbanger is een latino van een jaar of 40 met een vlassnorretje. 'Mensen, mag ik jullie voorstellen aan vier moderne superhelden', zegt Lomas. 'Max Rodriquez van de 18th Street Gang, Malvin Johnson van de East Coast Crips en Charly, de held uit mijn jeugd, van mijn eigen gang Florencia 13. En die man op de achterbank is Scorpio. Hij was lid van een van de beruchtste gangs ter wereld, de Grape Street Watts Crips.'


Uit twee boxen dreunen beats van Dr. Dre. Een latinochauffeur met lange grijze haren (veertig jaar gevangenis, onder meer voor een reeks gewelddadige overvallen) start de motor. Scorpio (22 jaar gevangenis) neemt een slok van het heupflesje whisky. Lomas: 'Het is moeilijk uit te leggen aan buitenstaanders hoe historisch het is dat we hier nu met vertegenwoordigers van de vier machtigste en gevaarlijkste gangs uit LA in dezelfde ruimte zitten. Vroeger voerden we een burgeroorlog, uitgevochten by any means necessary.'


De gids overdrijft niet. Begin dit jaar was er nog een geruchtmakende rechtszaak tegen leden van Florencia 13, volgens kenners de grootste en gewelddadigste gang van Amerika. Dertien gangbangers kregen levenslang en het proces bracht de banden die de Mexicaanse maffia, 'La Eme', onderhoudt met de racistische Aryan Brotherhood en Florencia 13. Samen probeerden ze de misdaad in de straten van South-Central Los Angeles te monopoliseren. Eme-leider Artura 'Tablas' Castellanos verstuurde in 2004 brieven vanuit de gevangenis met de opdracht zwarte concurrenten te elimineren om de handel in drugs en prostitutie in handen te krijgen. 'Ethnic cleansing' noemde openbare aanklager Thomas O' Brien deze strategie tijdens de rechtszaak.


Het werd het begin van een bloederige 'rassenoorlog', zoals ook Lomas het omschrijft. Zwarten - door de leden van F13 'ducks' (eenden) genoemd - kregen een verbod op bepaalde plekken te komen. Deden ze dat wel, dan werden ze neergeschoten. Zwarte bendes als de Crips en de Bloods namen wraak op willekeurige latino's. Binnen twee jaar vielen er honderden gewonden en een recordaantal doden in South-Central LA.


De bus begint te rijden. Scorpio, net terug van een feestje, niet geslapen, legt zijn hoofd tegen het raam en valt in slaap. Op een beeldscherm verschijnteen filmpje over tagbangers. 'Dat zijn jonge jongens die nog geen gangsters zijn', legt Lomas uit. 'Ze bakenen hun territorium af door graffiti op de muren te spuiten. Dat klinkt onschuldig, maar is het niet. Onlangs nog werd er een collega en vriend van ons vermoord door een tagbanger.'


Lomas heeft het over de Ronald 'Looney' Barron (40), een van invloedrijkste gang interventionists van LA. Looney patrouilleerde op de hoek van West Pico Boulevard toen hij een tagbanger probeerde te corrigeren met: 'Niet doen, jongen. Dat mag hier niet.' Mark Anthony Villaseñor (16) pakte zijn pistool en schoot Looney door zijn hoofd en in zijn borst.


Er wordt een documentaire opgezet van Stacy Peralta: Crips and Bloods. Made in America. Een oude zwarte man met een bolhoed en de bijnaam 'Kumasi' vertelt over de straat waar de minibus vlak daarvoor is langsgereden: Alameda. 'In de jaren vijftig stond in Alameda een soort onzichtbare Berlijnse Muur', zegt Kumasi. 'Als we aan de kant belandden waar de witte mensen woonden, werden we direct aangehouden door The Man (de politie) en tegen de grond gesmeten. Daar word je agressief van, man. Je hebt het idee dat je leven niets waard is. Je wordt een wandelende tijdbom. De vraag is niet of je gaat ontploffen, maar wanneer en op wie.'


Lomas zet het geluid zachter en pakt zijn microfoon. 'We zijn nu in Slauson. Rechts van jullie ontstonden in de jaren zestig de Crips. Bendes heetten toen nog geen gangs, maar clubs. Het was een reactie op de segregatie. Omdat zwarten zelfs geen lid van de padvinderij mochten worden, richtten ze hun eigen clubs op. Pistolen gebruikten de Crips en hun grootste vijanden, de Bloods, nog niet. Dat gebeurde pas toen de clubs in South-Central uitgroeiden tot criminele bendes.'


Het is tijd voor vragen. Een dikke vrouw met een schelle stem: 'Alfred, heb je weleens iemand vermoord?' Scorpio schrikt wakker. Lomas: 'Niemand¿ die het niet heeft verdiend.'


Na een korte stop in Watts worden de oud-gangbangers één voor één naar voren geroepen. Scorpio is inmiddels net zo aangeschoten als de avond ervoor en houdt een sterk verhaal dat begint met: 'Hey, how y'all doing? Zo zeggen we dat in de hood. Ik ben een paar huizen verderop opgegroeid in Watts, de gevaarlijkste buurt van LA. Op jonge leeftijd werd ik lid van de Grape Streets Watts Crips. Daar heb ik nu spijt van, maar geweld is ook verslavend en ik moet nog steeds vechten om the life te kunnen weerstaan. Ik heb in alle gevangenissen van LA gezeten. Alleen op death row ben ik nog niet geweest. En dat wil ik ook niet, maar soms ben ik bang daar wel te eindigen. Er heerst veel zelfhaat in de zwarte gemeenschap en daardoor doen we de raarste dingen. Peoples is suffering man!'


Lomas: 'We spreken altijd over moorden, maar in South-Central worden meer zelfmoorden dan moorden gepleegd., Zwarten, Aziaten en latino's, we lijden allemaal even veel. We zien er alleen anders uit.' Hij vraagt: 'Wie nu?'


'Charly the legend!', roepen Rodriquez, Scorpio en Johnson tegelijk. Moeizaam loopt de oudste naar voren. Hij mompelt in de microfoon: 'Mijn naam is Charly. Ik heb 35 jaar van mijn leven verspild in de gevangenis. Ik heb veel vrienden en familie verloren in deze oorlog. Het is uitzichtloos.'


Lomas: 'Charly was betrokken bij de gewelddadigste raciale gevangenisoorlogen die er in Amerika zijn geweest. In San Quentin.'


Charly: 'Mijn dochter heeft levenslang. Ze is een moordenares. Ze trad in haar vaders voetsporen toen ze 22 was. Verder heb ik niet zo veel te zeggen vandaag.'


Tien minuten stopt de bus bij een tweede safe passage: een plek die na onderhandeling van Lomas met bendeleiders veilig is verklaard. Scorpio vertelt over het gevaar dat gang interventionists dagelijks lopen. Vorige week nog werd er twee keer op zijn collega Malvin Johnson geschoten. Dat vindt hij slordig. 'Ik schiet voor ze op mij schieten, homie', zegt Scorpio.


Lomas, Rodriquez, Scorpio, Johnson en Charly gaan staan voor een muur met de tekst: 'Stopping the violence. Increase the Peace. Make a difference.' De deelnemers aan de LA-gangtour mogen zich laten fotograferen tussen de oud-gangsters, op voorwaarde dat ze de foto's met lovende commentaren over de gangtour op Facebook zetten.


Om kwart voor een begint de bus weer te rijden. Op de achterbank dommelt Scorpio langzaam weg. Tien minuten later sluit Lomas de gangtour af. 'Alle critici zeiden dat we elkaar binnen de kortste keren zouden beschieten. We hebben het tegendeel bewezen. Maar dit is nog maar het begin. We hebben geld nodig om ons werk te kunnen voortzetten en ik vraag jullie ook een bijdrage te leveren. Alleen wij kunnen een einde maken aan deze oorlog. Dank voor jullie komst. Tot ziens.'


Er klinkt applaus. 'Alfred, dat was geweldig!', zegt de vrouw met de schelle stem. Ice T. rapt: 'My life is violent but violent is life.' Lomas bedelt met een beker om dollars. 'Zie je volgende week, Watts!', schreeuwt Malvin Johnson naar Frederick 'Scorpio' Smith.



250 gangs , 26.000 gangsta's

Gangbanging is een manier van leven in Los Angeles. De meeste bendeleden zijn gewone mensen met gewone banen. Ze houden van voetbal of football, hebben een vrouw en kinderen, en organiseren graag een barbecue in hun tuin waarbij ze hun buren uitnodigen.


Een gemiddelde gangsta wordt rond zijn tiende, elfde jaar lid van een lokale gang. Om te worden geaccepteerd moet hij op zijn minst iemand hebben neergeschoten. Net zo belangrijk is de ontgroening. Oudere bendeleden omsingelen het aspirantlid en slaan en schoppen hem minutenlang.


Volgens de politie zijn er meer dan 250 georganiseerde bendes in Los Angeles met naar schatting 26.000 leden. Er werden de afgelopen vijf jaar rond de 23.000 misdaden gepleegd die 'gang gerelateerd' zijn, waaronder 784 moorden, 10.000 overvallen en bijna 500 verkrachtingen. Vroeger bleven de bendes vooral in eigen wijken. Tegenwoordig opereren ze in de hele stad.


Over de auteur

Erik Brouwer (1972) werkte als redacteur bij Het Parool en voetbaltijdschrift Johan. Hij schreef vier boeken: In den beginne was de bal, De hemel is een basketbalveld, Erik Brouwer in de Ronde van Italië (special voor wielermagazine De Muur) en Spartacus, een familiegeschiedenis van twee joodse olympiërs.


Zijn artikelen als freelancer over sport, muziek, gangsters en andere onderwerpen verschenen in onder meer Humo, Rails, Hard Gras en De Muur. In 2007 won Brouwer de Hard Grasprijs voor het beste sportjournalistieke verhaal van dat jaar met 'Ernest Hemingway was een coureur'. In april 2010 ontving hij de Nico Scheepmakerprijs voor beste sportboek van 2009 (Spartacus).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden