Reportage Warmterecord in Gilze-Rijen

In Gilze-Rijen geen champagne of toeterende auto’s om het warmterecord te vieren

Recreatiecentrum Linberg Park in Molenschot bij Gilze-Rijen. Beeld Foto Rebecca Fertinel

Nederland beleeft de heetste dag sinds 23 augustus 1944. Maar het blijft stil rond het nieuwe record. Niemand staat klaar met champagne, niemand rijdt toeterend door de straten. Velen zitten binnen bij de airco, of zoeken verkoeling in het zwembad.

Waar vrijwel iedereen de extreme hitte probeert te ontvluchten, zijn er ook mensen die haar opzoeken. Verslaggevers bijvoorbeeld, die de sfeer ter plaatse willen proeven als het nationaal temperatuurrecord uit 1944 verbeterd dreigt te worden.

Maar ja, waar moet je zijn? Weinig zaken zijn zo onzeker als de weersvoorspelling, zeker op dagen dat elke tiende graad telt. Eén enkel wolkje en een plaats 100 kilometer verderop gaat er met het record vandoor.

Woensdagochtend rapporteerden verschillende meteorologen dat het record van 38,6 graden, op 23 augustus 1944 door huisarts Jan Thate gemeten onder een afdakje in zijn tuin in Warnsveld, weleens zou kunnen sneuvelen. De reden: weinig wind, geen bewolking en warme lucht op komst vanuit Spanje en Frankrijk.

Vier officiële weerstations van het KNMI leken aanspraak te gaan maken op het record. Samen vormen ze een Brabants-Limburgse ruit met bovenin Volkel en dan met de klok mee Arcen, Ell en Eindhoven. Daar moeten we dus heen, met de airco van de auto op standje loei.

Koers verlegd

Maar al bij Den Bosch moet het plan op de schop. Gilze-Rijen is beter, meldt een bureauredacteur even voor het middaguur. ‘Daar wordt rond 16 uur de piek van 40 graden bereikt.’

Koers verlegd. Op naar de militaire vliegbasis Gilze-Rijen, waar zich een weerstation bevindt. In dit gebied, zo zeggen experts, warmt de lucht snel op door de droge zandgrond. Bovendien ligt het ver genoeg van de kust om verschoond te blijven van verkoelende zeewind. Ideaal voor een hete middag.

Hekken, slagbomen, een receptioniste achter glas. Ze belt even met de persvoorlichter, maar toegang tot de basis blijkt uitgesloten. En ja hoor, zegt ze, het is best uit te houden in haar kantoor. ‘Ik heb airco hier. Daar is het minder prettig.’ Ze wijst naar een collega die in een open cabine bij de slagbomen staat.

De collega trekt een zuinig mondje als de verslaggever vraagt hoe het haar vergaat. Met die ventilator erbij gaat het wel, zegt ze. Ze eet veel ijsjes. En ze heeft al drie van die grote flessen water gedronken vandaag. ‘Gelukkig wisselen we elk halfuur.’

Naast de basis ligt café-eeterij ’t Vermaeck. Op het terras vertelt serveerster Sabine Heurter dat het dorp Rijen geen voorzieningen heeft om warme dagen draaglijk te maken. Mensen gaan naar het openluchtzwembad in Oosterhout, zegt ze. Of naar een natuurplas bij Alphen. ‘Het meest aangenaam is het in het winkelcentrum.’

Gilze-Rijen aan kop

Om 13.50 uur werpen we een blik op de waarnemingen van het KNMI. Gilze-Rijen prijkt bovenaan de temperatuurranglijst van 34 automatische weerstations, waar de metingen tegenwoordig anders verlopen dan destijds bij Jan Thate. Zo hebben de afdakjes plaatsgemaakt voor ‘schotelhutjes’, waar de lucht goed doorheen stroomt. Ook staat er geen bebouwing meer in de buurt, want bij Thate kan het ‘tuineffect’ de meting mogelijk hebben beïnvloed. Van een nieuw record kunnen meteorologen dus helemaal zeker zijn dat het klopt.

Uitgestorven plein in Gilze-Rijen. Beeld Foto Rebecca Fertinel

Het is nu 37,3 graden. We rijden naar het centrum van Rijen, waar het Wilhelminaplein is uitgestorven. De terrassen zijn vrijwel leeg, net als het plaatselijke reisbureau waar folders staan uitgestald van plekken waar het momenteel koeler is dan hier: Turkije, Griekenland, Spanje.

Binnen is de temperatuur weldadig. Twee medewerkers, die niet met hun naam in de krant willen omdat ze dan toestemming moeten hebben van het hoofdkantoor, vertellen dat ze vandaag nog geen reizen naar zonnige bestemmingen hebben verkocht. ‘Met die hitte komen mensen niet zo gauw langs’, zegt een van de vrouwen.

En dan, rond 15 uur, is het zover. Dan stijgt de temperatuur op luchtbasis Gilze-Rijen tot 38,8 graden, waarmee het record uit Warnsveld is verbroken. Later stijgt het kwik nog naar 39,1 graden. Maar festiviteiten? Ho maar. Niemand staat klaar met champagne, niemand rijdt toeterend door de straten.

Ineke de Vries in de koffiehoek van Albert Heijn in Gilze-Rijen: ‘Dit is de natuur. Het doet me niks.’ Beeld Foto Rebecca Fertinel

Verbod op luchtbedden

Toch is Yvonne achter de servicebalie van de Albert Heijn best in haar nopjes met zo’n record. ‘Ik hou van extremen’, zegt ze. ‘Min 20 had ik ook leuk gevonden. Ik vind het prachtig.’

In de koffiehoek van de supermarkt zit Ineke de Vries een kopje koffie te drinken. Nee, ze komt hier niet om te ontsnappen aan de hitte, zegt ze. Bij haar in huis is het 24 graden. Prima te doen. Van het record valt ze ook niet bepaald van haar stoel. ‘Dit is de natuur. Het doet me niks.’

Op recreatiecentrum Linberg Park, even verderop, krioelen grotendeels ontklede lichamen rond het zwembad. Zoveel mensen zoeken verkoeling dat er tijdelijk een verbod op luchtbedden is uitgevaardigd. De digitale cijfers van de campingthermometer geven 42 graden aan, maar dat telt niet bij het KNMI.

‘Iedereen stond vanmorgen om tien uur al klaar om een bedje te veroveren’, zegt de rijkelijk getatoeëerde Mike Hollaar, die komt aangereden op een e-cruiser, een stoere elektrische step. Hij heeft een sixpack bier en sigaretten uit zijn stacaravan gehaald, die nog geen honderd meter verderop staat. ‘Ik heb een hekel aan lopen’, zegt hij.

En gaat hij het temperatuurrecord – dat later nog blijkt te worden verbroken door een meting van 39,3 graden in Eindhoven – nog een beetje vieren vanavond? Hij begint te lachen. ‘Man’, zegt hij, ‘hier vieren we iedere avond iets.’

Mike Hollaar, met e-cruiser en sixpack. Beeld Foto Rebecca Fertinel

Heet, heter, heetst

Het kan de komende dagen nóg heter worden. Volg al het nieuws op het hitteblog van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden