In Gent is het kunstwerk geen voorwerp meer

This is the show and the show is many things. Museum van Hedendaagse Kunst Gent.Nog tot en met 27 november....

Wat er morgen te zien is, werd gisteren al weggehaald. Het is als navigeren met het wankele vlot van de Medusa: er is geen roer meer en ook geen kompas. Op This is the show and the show is many things, een expositie die nooit af is, is volgens samensteller Bart De Baere 'veel niet te verwachten en evenmin te voorzien is'.

Elke dag nog verandert zij. Zelfs na de expositie in Gent krijgt This is the show een vervolg in het Israel Museum in Jeruzalem. De werken zijn niet vastgelegd, er is geen stilstand zoals bij een schilderij dat in de lijst gevangen is of een beeld dat op een sokkel staat. Sinds de opening (nu ja, geen openingsreceptie omdat de expositie de hele tijd iets van het gevoel van een opening moet behouden) hebben de kunstenaars in het museum gewerkt.

Het museum lijkt op het huis van Flauberts helden Bouvard en Pécuchet, die bedolven waren onder geologische specimina, scherven, urnen, opaalglazen fiolen en andere uitzinnige voorwerpen. Op de vloer of tegen de wand staan antropomorfe figuren van Mark Manders. Op een bed liggen glazen melkkannen van Maria Roosen. De Amerikaanse kunstenaar Jason Rhoades kieperde zelfs een container 'materiaal' over de museumvloer.

In het hart van This is the show staat een podium. Het is de agora. Daar kunnen de bezoekers koffie drinken uit porseleinen kopjes, waarop de Finse Henrietta Lehtonen blauw ingebakken sporen van haar aanraking laat zien. Ze ontwierp het cafetaria-podium als een gigantische sokkel voor haar porseleinen kopjes. De bezoekers zitten in haar stoelen en aan haar tafels, in het kunstwerk, op een podium. Het kunstwerk is geen voorwerp meer; het is een situatie. Dat is het uitgangspunt van de expositie.

Sinds de opening ben ik verschillende keren gaan kijken. Er gebeuren onverwachte dingen, zoals de touch pieces met het publiek, performances in het museum waarbij de bezoekers toeschouwers of zelfs toneelspelers worden. Want This is the show is geen museale tentoonstelling; het is een plaats waar de kunstenaars thuis zijn en hun werken een samenspraak laten aangaan.

Wat aanvankelijk zeer op gefröbel leek, een potsierlijke kermisvertoning, heeft zich na verschillende bezoeken ontward: hier worden alle museale regels overtreden en wordt het kijken op de proef gesteld. Er hangen geen bordjes meer met naam en titel. Sommige werken, zoals de reusachtige cluster van spinnen van Louise Bourgeois, staan op onverwachte plekken. Luc Tuymans, bekend van zijn kleine schilderijtjes, exposeert in tinten-inkt hoog op de muren aangebrachte emblemen. Alles staat op losse schroeven, zodat je telkens gedwongen wordt beter te kijken.

Het museum is aangetast. Alles gaat en komt. De Baere wil met This is the show de kunst bevrijden van het keurslijf van een museaal-scenische context. Daarom geen vernissage, geen vaste of bevroren opstelling, geen titels, geen aparte kabinetjes, geen voorgeschreven looproute, geen opdringerige suppoosten, geen museumbezoekers maar 'deelnemers' of 'participanten', kortom: many things.

Aanvankelijk zag ik alleen hoopjes aarde, krassen op gefrommeld papier, emmers, draadjes, allemaal 'materiaal'. Nu openbaart zich de eigenzinnigheid van de kunstenaars. Ergens staat op de vloer geschreven: 'Basismaterialen: psychische verwarring, aandacht zonder selectiviteit en onvolledigheid'. Het is een postmoderne conditie: geen enkel criterium is 'waarder' dan wat dan ook.

Op een gele strook papier staat: 'Ik hoop dat ik me niet vergis.' I think Mondriaan was better. Ook dat staat ergens op een schoolbord. Ze willen geen iconen maken. Misschien betreed je daarom de tentoonstelling via de bekende knarsende klapdeur uit Les vacances de monsieur Hulot. Het is als het ware film of misschien zelfs een klucht. Geen van de beelden is gemaakt om op zichzelf te staan; er is voortdurende verandering.

Die onophoudelijke metamorfosen maken van This is the show and the show is many things een gedurfd project, zij het soms ietwat te veel een speeltuin. De kunst vindt er letterlijk 'plaats' en tegelijkertijd is de expositie ook een vraag naar de plaats van de kunst.

Paul Depondt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden