IN FRANSE TIJD WERD BASIS GELEGD VAN MODERN NEDERLAND

Volgend jaar 1 maart is het tweehonderd jaar geleden dat in Nederland voor het eerst een democratisch gekozen parlement bijeenkwam: de Nationale Vergadering....

Het boekje begeleidt een gelijknamige tentoonstelling, die tot en met 11 februari in het Haags Historisch Museum wordt gehouden. De expositie laat aan de hand van vooral schilderijen, tekeningen en prenten de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen zien die kenmerkend zijn voor de periode die in de volksmond bekend staat als de 'Franse tijd'. Die periode begint met de Bataafse omwenteling van 19 januari 1795 en eindigt met het herstel van de nationale soevereiniteit in november 1813.

De Bataafs-Franse tijd is lang stiefmoederlijk behandeld in de vaderlandse historiografie, schrijven Grijzenhout en Van Sas. De periode 1795-1813 werd door velen vooral gezien als een periode van onderdrukking en bezetting. Toch is het in wetenschappelijke kring al lang geen punt van discussie meer dat die jaren van fundamentele betekenis zijn geweest voor de vormgeving van het moderne Nederland. Dit geldt in de eerste plaats voor de vorming van de Nederlandse staat. 'De oude, in veel opzichten nog middeleeuws aandoende, staatsinrichting werd afgeschaft en vervangen door een eenheidsstaat naar eigentijds, rationeel model. De Rechten van de Mens werden afgekondigd (1795), er kwam een nationale, democratisch gekozen vertegenwoordiging (1796) en een geschreven grondwet (1798).'

Daarnaast ijverden de Bataven voor de totstandkoming van een nationaal gemeenschapsgevoel. 'De Nederlanders gingen nu op zoek naar wat hen bond, wat ze gemeenschappelijk hadden, in het verleden en in het heden. (. . .) Terwijl enerzijds stapje voor stapje (met regelmatig stapjes terug) gewerkt werd aan de organisatie van de staat, vormde zich anderzijds in de hoofden van de Nederlanders een denkbeeldig vaderland, een term die dateert uit die tijd en gemunt is door Arend Fokke Simonsz.'

Han van Gessel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden