'In Finland staat de leraar op gelijk niveau met de dokter'

Het Finse onderwijs kent vier geheimen waardoor het beter is dan het Nederlandse. Lerares Hanna Noomen, een Finse in Zoetermeer, benoemt ze.

Finland-Bingo is een spel dat je kunt spelen met elk willekeurig beleidsnota over onderwijs. Het werkt zo: als het woord Finland ergens op de eerste twee bladzijden valt, heb je bingo. Het is altijd prijs, want Finland geldt in Nederland al jaren als het onderwijsparadijs.


Zo ook in het deze week verschenen rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Het Nederlandse onderwijs werd verguisd en het Finse opgehemeld vanwege de individuele aanpak, gericht op het talent van de scholier.


En de Finnen? Zijn die ook zo ingenomen met hun eigen schoolsysteem? 'Ja', zegt de naar Nederland geëmigreerde Finse lerares Hanna Noomen (36) volmondig.


Volgens Noomen, haar meisjesnaam is Koivula, heeft het Finse onderwijs vier geheimen: de kwaliteit van de lerarenopleidingen, het vertrouwen en de vrijheid die je krijgt als docent, het ontbreken van de Cito-toets en, inderdaad, onderwijs dat is aangepast op het individu.


Het was wel wennen, toen Noomen tien jaar geleden in Nederland aankwam. 'Als je in Finland zegt dat je leraar bent, reageren de mensen bijna eerbiedig. Een docent staat daar op hetzelfde niveau als een dokter of een advocaat. Maar hier halen ze hun schouders op.' Leraar word je in Finland voor de eer, denkt Noomen. Niet voor het geld. 'Leraren verdienen misschien iets meer dan hier, maar in Finland staat het salaris bekend als slecht.'


Dertien jaar geleden studeerde ze af aan de universitaire lerarenopleiding in de Zuid-Finse stad Turku. 'Van de ongeveer duizend aanmeldingen per jaar worden tachtig studenten aangenomen. Om in Finland op zo'n opleiding terecht te komen, moet je niet alleen bijzonder hoge cijfers hebben op het lyceum, vergelijkbaar met het Nederlandse vwo, je moet ook aantonen dat je cultureel ontwikkeld bent. 'Ik moest al mijn diploma's van dansles en pianoles laten zien. Als je die niet hebt, kom je er niet in.'


Na haar studie werkte Noomen drie jaar op een Finse basisschool . Daarna verhuisde ze naar Zoetermeer, omdat ze op vakantie verliefd was geworden op een Nederlander, inmiddels haar man. Noomen geeft Fins op de Europese school in Den Haag, maar haar dochters van 5 en 6 gaan naar de basisschool om de hoek. Zoon Rick, net 1, zit aan tafel te spelen.


Ze weet dat je in Nederland geen vwo hoeft te hebben gedaan om les te geven. Dat vindt ze vreemd. 'Maar over de school van mijn kinderen ben ik heel tevreden.' Toch zijn er dingetjes die opvallen: dat het gebouw minder schoon is. Na enig aarzelen zegt ze ook dat ze vermoedt dat Nederlandse docenten minder kennis hebben. 'Dat merk ik tijdens ouderavonden.'


Ook valt het haar op dat leerlingen minder persoonlijke begeleiding krijgen als ze iets niet begrijpen. 'In Finland is het normaal dat je als docent na schooltijd twee uur bijles geeft aan kinderen die achterlopen. Hier heb ik weleens gehoord dat een docent aan de ouders vroeg of ze hun kind in de vakantie wilden leren tellen.'


Voor leerlingen die juist ver voorlopen, maakt de docent een eigen programma. Blijven zitten of een klas overslaan komt in Finland zelden voor. Pas op hun 16de worden Finse kinderen verdeeld op niveau, dat is beter dan op je 12de, vindt Noomen. 'Ik denk dat de Citotoets er vooral toe leidt dat scholen met elkaar gaan concurreren en niet dat de leerlingen beter worden.'


Bijles geven na school is in Finland ook makkelijker, omdat de schooldag korter duurt. Op z'n laatst om twee uur zijn Finse kinderen vrij. Ook spelen kinderen na elke 45 minuten les een kwartier buiten, ondenkbaar in Nederland. 'Dan zijn ze daarna veel frisser.'


Noomen moet lang nadenken voor ze iets negatiefs kan bedenken over het Finse onderwijs. 'Misschien de grote hoeveelheid huiswerk voor jonge kinderen. Maar ik weet niet of dat negatief is.'


Kwaliteit onderwijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden