profielAyfer Koç

In Enschede is Ayfer Koç meer dan de partner van Pieter Omtzigt, naast lof klinkt daar ook kritiek

 Ayfer Koc, fractievoorzitter CDA Enschede en echtgenote van Pieter Omtzigt.  Beeld Cees Elzenga  / hetoog.nl
Ayfer Koc, fractievoorzitter CDA Enschede en echtgenote van Pieter Omtzigt.Beeld Cees Elzenga / hetoog.nl

Landelijk is ze vooral bekend als de vrouw van, steun en toeverlaat voor CDA-prominent Pieter Omtzigt. De laatste tijd is ze ook de enige persoon die het contact onderhoudt tussen de buitenwereld en Omtzigt, sinds die zich heeft teruggetrokken om bij te komen van zijn vermoeienissen.

Maar om Ayfer Koç louter af te doen als ‘vrouw van’ doet haar geen recht. Want de levenspartner van Omtzigt heeft een eigen carrière opgebouwd als selfmade ondernemer en CDA-raadslid in haar woonplaats Enschede. Het is haar manier om iets terug te doen voor het land dat haar liefdevol heeft opgevangen, vertelde Koç onlangs aan het blad Visie van de Evangelische Omroep (EO). ‘Ik wil iets teruggeven aan de samenleving.’

De reden daarvoor ligt in haar achtergrond. Ayfer Koç (50) werd geboren in het Turkse stadje Mardin, vlakbij de Syrische grens, in een gezin van streng Syrisch-orthodoxe ouders. Als christenen in een islamitisch land werden ze gediscrimineerd. Haar vader, succesvol zakenman, mocht geen openbare functie vervullen, als kinderen werden ze uitgescholden en met stenen bekogeld, vertelde Koç in een interview met Tubantia. ‘We werden als tweederangs burgers behandeld.’

In 1979 vluchtte de moeder van Koç met drie kinderen naar Nederland, een jaar later gevolgd door Ayfer, toen 9 jaar, met haar vader en een andere zus. Na aankomst zaten ze acht maanden ondergedoken in een remonstrantse kerk in Lochem, uit angst uitgezet te worden.

Daar maakte ze kennis met ‘noaberschap’, de Achterhoekse vorm van naastenliefde. ‘Een prachtige christelijke waarde die in de Nederlandse cultuur verankerd zit’, aldus Koç in EO Visie. Het maakte indruk. ‘Ik was toch maar een vluchteling? Toch stonden al die mensen belangeloos voor ons klaar.’

In Nederland ontworstelde Koç zich aan haar strenge opvoeding. Ze studeerde bestuurskunde aan de TU Twente, kreeg een baan bij de gemeente Enschede, runde een coaching bureau. Haar eerste man kwam van buiten de Syrisch-orthodoxe gemeenschap. ‘Een schande’, volgens haarzelf.

Koç werd ook actief binnen het CDA. Het geloof is haar belangrijkste inspiratiebron, Jezus is haar voorbeeld. ‘Jezelf opofferen voor anderen, zo wil ik ook in het leven staan’, vertelt ze in EO Visie. Op een partijbijeenkomst ontmoette ze Omtzigt. In 2009, nadat haar eerste huwelijk op de klippen was gelopen, trouwden ze in de Syrisch-orthodoxe kerk. Sindsdien gaat Omzigt, van huis uit rooms-katholiek, naar beide kerken.

Streng beleid

Koç en Omtzigt volgden hun eigen pad: hij in Den Haag, zij in Enschede, waar ze in 2014 fractievoorzitter werd in de gemeenteraad. Helemaal gescheiden zijn hun werelden niet. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 was Omtzigt lijstduwer van het CDA in Enschede. Bij de parlementsverkiezingen steunde Koç fanatiek de campagne van haar man. Hun vier dochters (twee van Omtzigt, twee uit haar eerdere huwelijk) voedde ze grotendeels alleen op, omdat Omtzigt meestentijds in Den Haag zat.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt brengt zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen met Ayfer Koç.  Beeld ANP
CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt brengt zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen met Ayfer Koç.Beeld ANP

Collega-politici in de gemeenteraad omschrijven Koç als constructief, kritisch en betrokken. ‘Ik vind in haar een medestander in meer aandacht voor vrouwen’, zegt bijvoorbeeld PvdA-fractievoorzitter Yara Hummels.

Maar helemaal onomstreden is Koç niet. Enschede voerde de afgelopen jaren een streng beleid tegenover bijstandsgerechtigden. De stad werd in 2015 zelfs veroordeeld door de Nationale Ombudsman die Enschede een ‘onbetrouwbare overheid’ noemde. Verantwoordelijk daarvoor in de vorige collegeperiode was CDA-wethouder Patrick Welman.

De manier waarop de stad uitkeringsgerechtigden behandelde was inhumaan, zegt René Beunders die zich met zijn stichting Sociaal Hart Enschede sterk maakt voor gedupeerden. ‘Mensen werden tot waanzin gedreven.’ Koç steunde dat beleid als fractievoorzitter, benadrukt Beunders. ‘Ik heb geen goed woord over voor deze mevrouw.’

Het is nogal een tegenstelling, zegt Beunders: terwijl haar man het in Den Haag opneemt voor gedupeerden van de toeslagenaffaire, steunt zijn echtgenote thuis een beleid dat net zo goed slachtoffers maakt. Omtzigt kijkt daarbij weg, aldus Beunders. ‘Wij hebben Omtzigt herhaaldelijk benaderd. Hij heeft nooit gereageerd.’

Maar volgens Gertjan Tillema, fractievoorzitter van D66 in Enschede, is het onterecht om de problemen met de bijstand helemaal op het bordje van het CDA te schuiven. ‘Wij zijn als gemeente gebonden aan het landelijk beleid. Daardoor kwamen wij lokaal klem te zitten.’

PvdA-fractievoorzitter Hummels is het daarmee eens. Alle collegepartijen stonden achter dat strenge beleid, benadrukt ze. Niet alleen het CDA van Koç. ‘Maar natuurlijk wordt haar dat nagedragen. Dat is een erfenis die ze met zich meedraagt.’

Gevoelig verlies

Onder Koç leed het CDA bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen een gevoelig verlies: de partij ging van vijf naar vier zetels en werd uit het college gewipt. Sindsdien slaat de partij een andere toon aan. Samen met de SP maakte Koç zich sterk voor een meldpunt voor Enschedese slachtoffers van de toeslagenaffaire. Hypocriet, vindt Beunders. ‘Nu het CDA in de oppositie zit, is ze als een blad aan de boom omgeslagen.’

Hummels beziet dat met meer relativering: ‘Ik ben allang blij dat het CDA nu ook inziet dat het anders moet.’ In het huidige college levert de PvdA de wethouder die onder meer verantwoordelijk is voor sociale zaken. Naar het bijstandsbeleid van Enschede over de afgelopen tijd loopt een raadsonderzoek.

De insinuatie dat Omtzigt wegkijkt bij de problemen in Enschede omdat zijn vrouw daarvoor medeverantwoordelijk is, noemt D66’er Tillema ‘misplaatst’. ‘Het is niet zo dat Pieter Omtzigt alle problemen moet oplossen. Ik vind het juist wel netjes dat Ayfer en Pieter de zaken gescheiden houden. In het stadhuis geldt Ayfer als Ayfer.’

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel werd de indruk gewekt dat Lochem in Twente ligt. Dat klopt niet: het ligt in de Achterhoek. Verder is op twee plekken in dit artikel extra bronvermelding (EO Visie) toegevoegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden