In- en uitzendkrachten

De Wet Flexibiliteit en Zekerheid vormt met de uitzend-CAO's een complex geheel. Een klein aantal van de 250 duizend uitzendkrachten houdt aan de wet waarschijnlijk een vaste baan over, maar duizenden komen op straat te staan....

ZELFS de meest vrijgevochten werknemers van Nederland krijgen een CAO. De beroepsvoetballers die nu ieder voor zich contracten afsluiten, krijgen weer collectieve regelingen. De voetbalbedrijven en de profvoetballers moeten wel. Door een CAO worden zij vrijgesteld van de Wet Flexibiliteit en Zekerheid die sinds gisteren van kracht is.

De nieuwe wet legt een bom onder de spelerscontracten. Beroepsvoetballers zijn immers flexkrachten met contracten voor steeds een paar jaar. De flexwet geeft dergelijke flexkrachten uitzicht op een vaste baan. Een gotspe voor beroepsvoetballers en hun werkgevers.

'De flexwet kan voor de voetballerij even veel invloed hebben als het Bosman-arrest', zegt Wessel Weezenberg van de voetbalwerkgeversvereniging FBO. Blij is de secretaris van de CAO-onderhandelingsdelegatie niet met de nieuwe wet. 'Het is slechte wetgeving voor het betaald voetbal.'

De flexwet maakt een einde aan de vrijheid-blijheid van de individuele contracten. Die leiden ertoe dat de gemiddelde voetballer nu met minder dan modale arbeidsvoorwaarden wordt afgescheept en de clubs goed verdienen aan het vertrek van topspelers als Jaap Stam - 35 miljoen gulden voor PSV - of de broers De Boer - vraagprijs 70 miljoen.

De CAO voor de 760 beroepsvoetballers in Nederland moet dit voorjaar rond zijn, zodat hij met terugwerkende kracht op 1 januari kan ingaan. Het is wel essentieel dat de CAO is afgesloten voordat de voetballers gaan onderhandelen over nieuwe contracten. Anders kunnen zij op basis van eerdere contracten een vaste baan eisen. Dat geldt voor alle sectoren en bedrijven met veel flexkrachten in dienst. De grootste sector, die van de uitzendbureaus, hebben hun CAO's al rond.

In CAO's kunnen afspraken worden gemaakt die ontheffing geven van de wet. Dat geeft de vakbonden een sterke onderhandelingspositie tegenover de werkgevers. Dat is bewust zo gedaan, omdat flexwerkers een slechte onderhandelingspositie hebben. Een actiemiddel als staken is ondenkbaar: voor de meeste flexwerkers dreigt dan ontslag op staande voet en vervanging door een collega.

De sterke positie voor de bonden was een essentieel onderdeel in het historisch compromis dat FNV en VNO-NCW in 1996 bereikten. Aan zijn keukentafel sloot de huidige FNV-voorzitter Lodewijk de Waal een akkoord op hoofdlijnen met VNO-NCW-directeur Niek-Jan van Kesteren en Randstad-directeur Fred van Haasteren. Van haar kant accepteerde de vakbeweging flexwerk na jaren verkettering als normaal werk.

De wet en de uitzonderingen in de uitzend-CAO's vormen een complex geheel. Zozeer dat Postbus 51 volgens minister De Vries van Sociale Zaken voor de eer heeft bedankt om wervende tv-spots en advertenties te maken. 'Het gaat nu eenmaal om heel compexe materie', verzuchtte de bewindsman in november. De FNV stelt maandag het speciale telefoonnummer 0900-3300300 open voor vragen over de flexwet.

Een kernpunt is dat de wet het oude uitzendwerk, waarbij het einde van de inhuur door een bedrijf tegelijk het einde van het contract bij het uitzendbureau betekende, beperkt tot een jaar. In de uitzend-CAO's krijgt de uitzendkracht in het tweede halfjaar recht op scholing en wordt pensioen opgebouwd.

Naast de grote uitzend-CAO van de Algemene Bond van Uitzendbureaus bestaat er een tweede contract voor een reeks kleine uitzenders, de Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendbureaus (NBBU). Die geeft minder rechten dan de ABU-CAO die overigens voor circa 92 procent van de uitzendkrachten geldt.

De verschillende regelingen zijn tekenend voor de scheiding op de arbeidsmarkt die zich ondanks de nieuwe wet aftekent. De NBBU-bureaus willen geen uitzendkrachten in vaste dienst nemen. Zij leggen zich toe op het traditionele, kortdurende uitzendwerk. De ABU-bureaus vervullen zowel het kortdurende uitzendwerk als detachering waarbij een gespecialiseerde werknemer van Randstad voor langere tijd wordt uitgeleend aan een bedrijf. 'Wij willen zo een personeelsvoorzieningsbedrijf worden', zegt Van Haasteren. Daarvoor heeft Randstad bijvoorbeeld al enkele duizenden secretaresses en automatiseerders in vaste dienst die worden uitgeleend aan bedrijven. Randstad voorziet ook complete bedrijven van al hun personeel. Zo'n bedrijf zelf bestaat nog slechts uit management en productiehallen met machines.

Voor uitzendkrachten verandert er de komende weken veel. Een relatief klein aantal van de 250 duizend uitzendkrachten die dagelijks aan de slag gaan, krijgt waarschijnlijk een vaste baan bij het uitzendbureau. Daar staat tegenover dat FNV Bondgenoten vreest dat duizenden flexbanen verloren gaan. Een groot aantal uitzendkrachten wordt bedankt voor bewezen diensten en staat op straat, zoals de uitzendkrachten bij Smiths Food Group in Broek op Langedijk.

Flexkrachten aan wie de uitzendbureaus geen contract willen geven, krijgen een 'afkoelperiode' van drie tot zes maanden. Doordat ze in die tijd niet werken, verliezen ze hun opgebouwde rechten. Daarna moeten ze als gewone uitzendkracht van voren af aan beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden