In Egypte zijn liberale critici nu ook opeens 'islamisten'

Nu de Moslimbroeders goeddeels zijn uitgeschakeld, heeft het Egyptische leger zijn zinnen gezet op andere critici. De aanklacht wordt er wel bij verzonnen.

CAÏRO - Na de Moslimbroederschap te hebben neergeslagen, zijn de Egyptische autoriteiten nu begonnen andere mensen aan te pakken die niet in de pas lopen. Onder hen zijn ook liberale activisten en vakbondsleden die worden aangemerkt als 'islamisten'.


Machtsmisbruik door de politie en gepolitiseerde aanklachten zijn niet nieuw in Egypte, en ook onder president Morsi kwam er geen einde aan. Maar sinds de militaire machtsovername begin juli, zo zeggen mensenrechtenactivisten, treden de autoriteiten op met een gevoel van straffeloosheid, nog sterker dan in de periode vóór de opstand tegen Hosni Mubarak, begin 2011.


Zaterdag opende de procureur-generaal een onderzoek naar twee prominente activisten van '6 April', de jongerenbeweging die de opstand tegen toenmalig president Mubarak begon. Zij worden verdacht van 'spionage'.


Bijna twee weken geleden arresteerde de politie twee linkse Canadezen, met de ongeloofwaardige aantijging dat zij lid zijn van de Moslimbroederschap. Een van hen is de filmer John Greyson, die is gespecialiseerd in on-islamitische films over seksualiteit.


In de stad Suez maakten de politie en het leger onlangs een eind aan een staking van metaalarbeiders voor betere arbeidsvoorwaarden. Ook hier luidde de beschuldiging dat de organisatoren deel uitmaakten van een samenzwering van de Moslimbroeders.


Nadat een journalist van een staatskrant openlijk had gesproken over een incident waarbij een collega kennelijk zonder reden was doodgeschoten door soldaten, verzon justitie een aanklacht om hem aan te pakken.


Een vijfde incident betreft de religieuze website Islam Today. Vijf medewerkers werden gearresteerd omdat ze de militaire machtsovername tegen president Morsi hadden omschreven als een staatsgreep. Tegen de liberale politicus Mohamed ElBaradei ten slotte is een strafonderzoek gaande naar 'verraad van publiek vertrouwen'.


De door generaal Abdul-Fatah el-Sisi geïnstalleerde regering heeft de noodtoestand uit de tijd van Mubarak weer ingevoerd. Burgers hebben niet langer het recht op een eerlijk proces en worden niet meer beschermd tegen machtsmisbruik door de politie.


Hoge politiemensen hebben zichzelf 'van alle blaam gezuiverd' verklaard. De bewering van de regering dat zij strijd voert tegen islamistisch geweld, bevestigt volgens hen wat zij altijd al hebben gezegd: dat het islamisten waren - niet politiemensen - die tijdens de opstand tegen Mubarak demonstranten hebben gedood.


'Voor het eerst in 2,5 jaar heeft de politie het gevoel dat zij aan het langste eind trekt en dat ze niet bang hoeft te zijn verantwoording te moeten afleggen', zegt Heba Morayef, onderzoeker in Egypte van Human Rights Watch.


Het gewelddadige optreden door het leger de afgelopen zeven weken tegen aanhangers van Morsi, waarbij meer dan duizend mensen omkwamen, wordt door Morayef omschreven als 'grootschalig misbruik door de politiek op ongekende schaal'.


Het zijn zeker niet alleen islamisten die worden aangepakt, zegt ze. 'Iedereen die vraagtekens zet bij het optreden van de politie is nu een verrader. Voor de politie betekent dat een bescherming die ze zelfs voor 2011 niet had.' Openbare kritiek op de politie werd toen getolereerd en op zijn minst een deel van de klachten over politieoptreden werd onderzocht.


Aanklachten zoals die tegen de twee Canadezen lijken elke geloofwaardigheid te ontberen. Tarek Loubani, een Canadese arts van Palestijnse komaf en met een achtergrond als progressieve, pro-Palestijnse activist, was onderweg naar de Gazastrook om training te geven aan Palestijnse artsen. Hij werd vergezeld door de filmer John Greyson uit Toronto, die opnames maakte voor een documentaire over de reis.


Volgens hun advocaat Khaled El-Shalakany werden zij aangehouden bij een controlepost nabij een straat waar politie en demonstranten in gevecht waren. Zij waren tijdens de avondklok op weg terug naar hun hotel. 'Ze waren op de verkeerde plaats op het verkeerde moment', zegt de advocaat.


Justitie meldde dat er 240 aanhangers van de Moslimbroeders waren opgepakt, onder wie twee Canadezen. De arrestanten werden verdacht van een gewapende aanval op een politiebureau en andere 'bloedige geweldsmisdrijven'.


De twee van spionage beschuldigde leden van de 6 April-beweging, Esraa Abdel Fattah en Asmaa Mahfouz, krijgen nu te maken met dezelfde verdachtmakingen als die in de tijd toen ze nog oppositie voerden tegen het Mubarak-regime. Staatsmedia berichtten zaterdag dat zij ervan worden verdacht op instigatie van westerse machten onrust te stoken in Egypte.


Vorige week is justitie zelfs een onderzoek begonnen naar enkele jonge leden van de Tamarod-beweging, die in juni het massaal protest organiseerde tegen de regering-Morsi. De aanklager overweegt een aanklacht wegens 'verstoring van de openbare orde', omdat de activisten vorige week kritiek uitten op het in vrijheid stellen van oud-president Mubarak. Het zou de eerste zaak zijn tegen aanhangers van de nieuwe regering.


Heba Morayef onderzoekster


Human Rights Watch

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden