Column

In een wereld zonder ideologie blijft professionalisme als criterium over

Ons kompas is niet langer de PvdA, maar kale feitelijkheid

'Een fatsoenlijke verantwoording van het Energieakkoord wil ik in het regeerakkoord beslist terugzien.'

De partijleiders deden van de week geweldig hun best om te laten zien hoe mega-moeilijk het gaat worden met dat kabinet. Mijn slechte inborst denkt dan al vlot het tegendeel. Hoezo zouden deze vier niet samen kunnen? Als de PvdA met de VVD kan, waarom dan GroenLinks niet? Het zijn dezelfde soort mensen, met dezelfde ideeën. Voor de VVD is het mutatis mutandis niet anders. Rutte begon al over de energietransitie. Hij is een man voor alle seizoenen.

Dus na paars en neo-paars, nu superpaars? De kiezers willen niet, maar dat kan niet verhullen hoe flets de ideologie is geworden. We zijn inmiddels inderdaad allemaal D66'ers, Rutte voorop. Zelfs de SGP zou kunnen aanschuiven, afgezien van 'het leven'. De echte tegenstrevers zijn de zogeheten populisten en die zijn kaltgestellt. De rest bevindt zich binnen de smalle marges waar we allemaal zitten. Ik lees dat een nieuw kabinet vooral visie moet hebben. Prima, maar welke visie? Menigeen staat thans op het lijk van de PvdA te dansen omdat de rode veren zijn afgeschud. Kent iemand een succesvolle partij mét rode veren dan?

In een wereld zonder ideologie blijft professionalisme als criterium over. Als Rutte iets is, dan is hij een professional. Maar in ideologisch opzicht is de consequentie: zoals de wind waait, waait m'n jasje. Lang geleden schreef de socioloog J.A.A. van Doorn over 'de tirannie van de publieke opinie'. In de verzuilde wereld werd flink gebotst, op basis van gepantserde uitgangspunten. Toen er geen harde ideologie meer was, bleef alleen de natte vinger over. De tirannie van de publieke opinie betekent dat men grosso modo vindt wat iedereen vindt. Tegelijkertijd worden ongewenste standpunten uitgesloten. Want dogma's zijn er heus nog, niet langer afkomstig van Marx of de paus, maar afhankelijk van de omgeving. Diversiteit en klimaat zijn de nieuwe heilige huisjes.

Dit geldt niet alleen voor de politiek maar ook voor de media. De pers werd van verzuild professioneel, en inderdaad wordt de krant veel beter gemaakt dan een kwart eeuw geleden. Tegenwoordig laten we ons nergens anders meer op voorstaan dan op feitelijkheid en veelzijdigheid. Laat duizend bloemen bloeien, werd ons liberale devies. Niet langer de KVP of de PvdA is ons kompas, maar de kale feiten zijn dat. En toch blijft mijn favoriete citaat dat van die andere grote socioloog, A.N.J. den Hollander: een feit is als een zak, hij blijft pas rechtop staan als je er wat instopt. Een idee, een richtsnoer, een aanname. Kleuring van de krant bleef dan ook, maar impliciet en dus minder grijpbaar.

'Als Rutte iets is, dan is hij een professional.' Beeld ANP

Taboes

Van Doorn verbaasde zich daar al over. De ontvoogding van de pers was gelukt, het paternalisme was gebleven. Waarom hing de progressieve pers niet permanent in de kuiten van het establishment? Hij constateerde allerlei taboes, aangaande milieubeleid, ontwikkelingshulp en overbevolking. Fact checken is inmiddels tot kunst verheven, maar sommige feiten zijn populairder dan andere. In de tijd van Van Doorn heette het taboe milieu, nu klimaat.

Zo stond er 25 maart een pleidooi in de krant voor een krachtig klimaatbeleid van een zekere Jan Paul van Soest. Hij heeft het over de Amerikaanse 'twijfelindustrie' tegen de opwarmingsthese, gebaseerd op het denken van de tabakslobby. Dat moet wel iets heel ergs zijn.

Hans de Boer, voorzitter van VNO-NCW. Beeld ANP

Sceptici

In het artikel wordt de Nederlandse journalist Marcel Crok opgevoerd als 'klimaatscepticus'. Anders gezegd afgevoerd, want scepticus is codetaal voor: mag niet meer meedoen. Nu ken ik Marcel Crok als een gewetensvol reporter die al maanden zwoegt om te achterhalen wat het Energieakkoord nu eigenlijk oplevert, en vooral wat het ons kost. In het Energieakkoord ligt vast dat Nederland in 2020 voor 14 procent van hernieuwbare energie is voorzien. Dat kost vele tientallen miljarden, maar de over ons gestelden willen niet vertellen hoeveel. Mijn standpunt is dat een journalist die niet sceptisch is een ander vak moet zoeken. En net als Crok kan ik het niet uitstaan dat wij niet fatsoenlijk worden voorgelicht.

In Nederland hebben we het omgekeerde van de 'twijfelindustrie'. De werkgevers van VNO/NCW voeren de klimaatlobby aan, een even boeiende als machtige coalitie, van klimaatactivisten, progressieve politici op zoek naar nieuw elan, en watertandende werkgevers in verband met de miljarden van Kamp. Maar elke lobby zou zich moeten verheugen in journalistieke argwaan, en zeker een lobby met de beste bedoelingen.

In dat verband viel mij aan het Energieakkoord op dat Schiphol buiten schot bleef. Héél vervuilend, dat gevlieg. Dat moest ook Marianne Thieme toegeven, toen na een fact check bleek dat je nog beter vlees kunt eten dan vliegen. Kolencentrales moeten dicht, auto's elektrisch, gloeilampen verboden. Maar dat vliegen gaat gewoon door. Zou er een complot zijn van KLM en GroenLinks?

De nieuwe maatschappelijke tegenstelling wordt wel aangeduid als sedentairen tegen kosmopolieten. PVV'ers blijven thuis, GroenLinksers vliegen. Ik durf er een fact check om te verwedden dat alle zonnepanelen in het land niet opwegen tegen driemaal 's jaars vliegen naar de ongerepte natuur in Zuid-Afrika of Australië. Van mij hoeft Schiphol niet dicht. Maar een fatsoenlijke verantwoording van het Energieakkoord wil ik in het regeerakkoord beslist terugzien.

Marianne Thieme, fractievoorzitter Partij voor de Dieren Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.