REPORTAGE

In een tentje op straat in Parijs

Het Calais van Parijs

Het nieuwe Calais ligt in Parijs. Ongeveer tweeduizend migranten kamperen op een smalle strook bij de metrostations Jaurès en Stalingrad. Onder erbarmelijke omstandigheden: het huisvuil stapelt zich op, terwijl de inderhaast neergezette plaskruizen een ongelijke strijd voeren met de sanitaire behoeften van de migranten. De pislucht is zo penetrant dat een schoonmaker in wit pak moet overgeven in de bosjes.

Een groep Soedanese mannen hangt op een bank aan Avenue de Flandre. Beeld Bart Koetsier

Het Calais van Parijs lijkt geen lang leven beschoren. Minister Cazeneuve van Binnenlandse Zaken heeft aangekondigd dat het kamp snel ontruimd zal worden. De nederzetting van tenten ligt er al een paar maanden, maar is de laatste weken flink gegroeid. Volgens hulpverleners komen veel nieuwe bewoners rechtstreeks uit Calais. De ontruiming van de jungle is veel minder succesvol verlopen dan de regering wil doen geloven, stellen zij. Volgens president Hollande is dat onzin. 'Misschien zitten er een paar mensen uit Calais tussen. Daarentegen is de laatste weken een nieuwe migratiestroom uit Libië op gang gekomen, die zich naar Parijs gericht heeft', aldus Hollande.

Volgende stap

Afgaande op verklaringen van migranten zelf heeft Hollande gelijk. Een enkeling zegt uit Calais te komen, zoals de Egyptenaar Ali (33). Hij laat een litteken op zijn voorhoofd zien: geslagen door de politie toen hij op een vrachtwagen wilde klimmen. Bij de ontruiming van de jungle koos hij niet voor een bus die hem naar een opvangcentrum zou brengen. Als Egyptenaar lijkt hij ook weinig kans op asiel te maken. In Parijs denkt hij na over een volgende stap. 'Ik wil nog steeds naar Engeland. Misschien via België', zegt hij.

De overgrote meerderheid van de migranten die we aanspreken zeggen echter rechtstreeks naar Parijs te zijn gekomen. Zoals Majeed (24), kunststudent uit Darfur, die de Sahara doorkruist en de levensgevaarlijke anarchie van Libië doorstond. 'Met een bootje gingen we de Middellandse Zee op. Na anderhalf uur werden we al opgepikt door de kustwacht. Gelukkig maar, want ik kan niet zwemmen', zegt hij. Via Italië bereikte hij Parijs.

Het kamp is ontstaan rond het kantoor van France Terre d'Asile, waar de migranten hun papieren voor Frankrijk kunnen aanvragen. Het slingert van het hippe Canal Saint-Martin naar de brede middenberm van de arme Avenue de Flandre, met zijn futuristisch bedoelde torenflats uit de jaren zestig, langs de ijzeren viaducten van de bovengrondse metro bij de Place de la Bataille de Stalingrad. Er begint al iets van huiselijkheid te ontstaan. Er zijn bankstellen neergezet en de was hangt aan de lijn te drogen. Een Pakistaan scheert zich bij een vuilnisbak, een Soedanese jongen knipt zijn vriend.

Op het Place de la Bataille de Stalingrad verwijdert de reiningsdienst de verschrikkelijke lucht van urine en uitwerpselen. Beeld Bart Koetsier

Onhoudbare situatie

Het biedt een curieuze aanblik, een vluchtelingenkamp in het hart van een rijke wereldstad. Overal staan de Quetchua-tentjes, naast de klassieke architectuur van een voormalige douanepost uit de tijd van Lodewijk XVI, onder affiches voor een expositie van glamourfotograaf Richard Avedon.

Een onhoudbare situatie, zeggen buurtbewoners die klagen over stank en overlast. Daarom is een soortgelijke operatie als in Calais in de maak. De migranten zullen naar opvangcentra worden gebracht, waarna de tentjes worden opgeruimd. Minister Cazeneuve van Binnenlandse Zaken verwacht dat 85 procent voor asiel zal krijgen, omdat ze uit oorlogsgebieden (Afghanistan, Zuid-Soedan, Darfur) of dictaturen (Eritrea) komen.

Een Soedanese jongen afkomstig uit Calais verblijft nu op Place de la Bataille de Stalingrad. Beeld Bart Koetsier

Slechte naam

De grote Europese migratiecrisis van 2015 is goeddeels aan Frankrijk voorbij getrokken. In 2015 vroegen 80 duizend mensen asiel aan, tegenover 475 duizend in Duitsland. De negenduizend inwoners van de jungle in Calais vallen in het niet bij de 1,1 miljoen migranten die zich in Duitsland meldden.

Frankrijk heeft altijd een slechte naam gehad onder migranten: lange asielprocedures, een grote kans op afwijzing, een gebrek aan opvangplaatsen. Dat is echter aan het veranderen. Frankrijk verleent steeds meer asiel, omdat er steeds meer oorlogsvluchtelingen zijn, zei directeur Pascal Brice van de immigratiedienst OFPRA. Van de Syriërs krijgt bijna 100 procent asiel, van de Afghanen 80 procent, van de Soedanezen 60 procent. In Parijs zeggen veel migranten dat ze asiel in Frankrijk willen aanvragen, omdat de droom van een oversteek naar Engeland vrijwel onmogelijk is geworden.

Ondanks de relatief kleine aantallen heeft Frankrijk grote moeite de asielstroom te verwerken. De afgelopen jaren zijn in Parijs zeker 26 kleinere tentenkampjes ontruimd, waarbij 20 duizend mensen naar een opvang zijn gebracht. Niettemin blijven de autoriteiten achter de feiten aanlopen, getuige de chaos rond het huidige tentenkamp bij metro Stalingrad. De gemeente Parijs heeft bij Porte de la Chapelle, aan de noordkant van de stad, een opvangkamp gepland dat aan alle humanitaire eisen voldoet. De opening is echter al een paar keer uitgesteld. Bovendien lijkt de capaciteit, 400 plaatsen, bij voorbaat onvoldoende.

Migranten kamperen op een smalle strook bij de metrostations Jaurès en Stalingrad. Beeld epa

De Afghaan Meraj (27) heeft er geen vertrouwen meer in. 'Ik heb zeven maanden in Calais gezeten. Mijn neef is overleden toen hij door een vrachtwagen werd aangereden. Nu zitten we hier, in een tentje op straat. Ik wil terug naar Afghanistan. Natuurlijk is het daar gevaarlijk, maar we gaan toch allemaal een keer dood. Dit is geen leven hier.'

De overgrote meerderheid van de migranten die we aanspreken zeggen rechtstreeks naar Parijs te zijn gekomen. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.