Reportage

'In een open Europa kun je niet zomaar een grens sluiten'

Duitsland sluit de grensovergang bij het Overijsselse Kloosterhaar. De Duitse kant van de weg is te slecht en geld voor reparatie is er niet. Hoe een groene grensweg een sluiproute vol kuilen werd.

null Beeld .
Beeld .

Jan van Goor uit Geerdijk manoeuvreert zijn Mercedes tussen de twee betonnen rioolpijpen die de grens vormen tussen Nederland en Duitsland. 'Gaat dit over de sluiting? Doodzonde.'

Hij komt hier regelmatig langs, om auto-onderdelen te halen in het Duitse Itterbeck. 'Moeten we straks iedere keer dertien kilometer omrijden. Is dat nou duurzaam?'

Vrijwel iedere passerende automobilist maakt zich er druk om. Het eenzijdige besluit van de Duitse gemeente Wielen om per 1 juli de grensovergang bij het Overijsselse Kloosterhaar te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. Volgens de gemeenteraad van Wielen is de weg aan Duitse kant te slecht geworden en is er geen geld voor de reparaties.

Gevaarlijke drukte

'We leven in een open Europa, je kunt niet zomaar een grens dichtdoen', foetert mevrouw Companje uit Hardenberg. Ze heeft met haar man een transportbedrijf in Wielen en gaat er veel last van ondervinden. 'Wij zorgen voor heel wat werkgelegenheid, en nu dit.'

Ook gemeenteraadslid Hans Botter van de politieke partij OpKoers.nu uit Hardenberg is boos. Hij vreest dat de sluiting zal leiden tot gevaarlijke drukte bij de naburige grensovergang in Langeveen. Een collega-raadslid uit Tubbergen opperde onlangs om dan ook die grens maar te sluiten.

Zo dreigt de kwestie op een ouderwets grensconflict uit te lopen. Een blik op de kaart laat het probleem zien. Voor het vele verkeer van en naar Duitsland is in 2003 de Duitslandweg aangelegd, van Hardenberg richting Uelsen. Maar voor verkeer dat uit zuidelijke richting via de N36 of de N343 rijdt is het een stuk korter via Kloosterhaar. Ook de navigatie stuurt automobilisten hier de grens over.

Groene grensovergang

Balderhaar, zoals de grensovergang officieel heet, behoort tot de 'groene grensovergangen', die ooit uitsluitend bedoeld waren voor fietsers en voetgangers en douanevrij waren. Het autoverkeer op deze groene grenzen zorgt nogal eens voor protest. Zo steggelen de Gelderse gemeenten Groesbeek en Kranenburg al jaren met omwonenden en milieuorganisaties over het openen van hun grensovergang Hettsteeg-Altena voor autoverkeer.

Bij Balderhaar komen de auto'sterecht op de Balderhaarweg, een smalle klinkerweg waar bestuurders voor tegenliggers moeten uitwijken in de zanderige berm, die vol diepe kuilen zit.

'Voor al dat verkeer zijn deze wegen niet gemaakt', zegt een van de boeren wier land aan de weg grenst. Hij wil absoluut niet met zijn naam in de krant, want dat geeft gedoe. Maar zijn versie van het verhaal vertellen, dolgraag.

De boer en de andere omwonenden repareerden de berm tot nu toe altijd zelf, door regelmatig de kuilen met grind op te vullen. Dat ging steeds een maand of drie goed, totdat de stoet forensen, transportbusjes en tanktoeristen de weg weer kapot had gereden. 'Het gaat zo niet langer. Niemand laat zijn kinderen hier alleen fietsen.'

Geen geld

Het hoofdpijndossier kwam dit najaar op het bord van burgemeester Gerhard Plöns van Wielen. Zijn varkensboerderij - het burgemeesterschap is hier een ereambt - ligt vijf kilometer verderop. In korte broek en op sandalen ontvangt hij het bezoek uit Nederland.

Nee, het is niet van deze tijd een grens te sluiten, erkent hij. Maar hij begrijpt ook de bezwaren van families. 'Er zijn er bij die bij Kloosterhaar de grens overgaan om na Wielen Nederland weer binnen te rijden. Alleen om jullie verkeersdrempels te omzeilen.'

Plöns houdt vol dat er geen cent in kas is voor het wegenonderhoud. 'Om de weg echt te verbeteren moeten aan weerszijden grasklinkers worden aangelegd. Dat kost 45 duizend euro en dat hebben we simpelweg niet.'

Burgemeester Gerhard Plöns van Wielen Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Burgemeester Gerhard Plöns van WielenBeeld Harry Cock / de Volkskrant

Kippenslachterij

Wielen is groot geworden door een kippenslachterij, vertelt hij. Het bedrijf zorgde voor banen en welvaart. Bouwde zelfs een buitenzwembad in het zeshonderd inwoners tellende dorp. In 2004 ging de slachterij failliet, tweehonderd mensen kwamen zonder werk te zitten. De inkomsten uit gemeentelijke belastingen kelderden. 'Het zwembad staat al jaren leeg, pas nu hebben we genoeg geld voor de sloop.'

Een delegatie uit Wielen toog drie keer naar Hardenberg, voor een gesprek met verkeerswethouder Jannes Janssen. Die wilde eerst harde cijfers. Op een koude decemberdag turfde een gemeenteambtenaar tussen 08.00 en 18.00 uur zeshonderd auto's, elke minuut een. Het punt was gemaakt.

Burgemeester Plöns vroeg extra middelen bij de overkoepelende gemeente Uelsen, de provincie Grafschaft Bentheim en het Nederlands-Duitse samenwerkingsverband Euregio. Overal kreeg hij te horen dat er geen geld was. 'We staan met onze rug tegen de muur.'

Ultieme lobbypoging

Gemeenteraadslid Botter laat het er niet bij zitten. Met steun van de voltallige gemeenteraad dwong hij vorige week af dat het college 'een ultieme lobbypoging' onderneemt om de grens open te houden. Wethouder Janssen benadrukte dat 'de sleutel bij de Duitsers ligt'. 'Want het gaat te ver als wij voor Duitse wegen betalen.'

Is de sluiting dan onomkeerbaar? Burgemeester Plöns van Wielen houdt een slag om de arm. Het is denkbaar dat 'private partijen' een oplossing bieden, zegt hij. Maar daarover wil hij eerst de gemeenteraad informeren.

De onderhoudsploeg van de gemeente Hardenberg heeft er wel vertrouwen in. Met witte verf markeren twee mannen op enkele meters van de grens de hier geldende zestig kilometerzone op het asfalt. Het bord verderop, waarop de sluiting van de grensovergang wordt aangekondigd, negeren ze.

null Beeld .
Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden