Column

'In een normaal land zou Romney moeten verliezen'

De Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney heeft eigenlijk alles tegen, schrijft Thomas von der Dunk. 'Maarja, Amerika is helaas geen normaal land.'

Romney, zijn vrouw, en vier van hun vijf zonen.Beeld AFP

Ofschoon het over een half jaar kan blijken heel belangrijk nieuws geweest te zijn, was het dezer dagen nog maar een klein berichtje in de krant, omdat het inmiddels geen verrassing meer was: Mitt Romney is nu definitief de presidentskandidaat van de Republikeinen.

Mocht hij het straks ook van Obama winnen, dan zou dat wel eens na een even wisselvallige hordeloop kunnen zijn. Over de uitslag valt nu nog weinig zinnigs te zeggen, maar dat de stand van de economie daarbij zeker ditmaal doorslaggevend zal zijn, is aannemelijk - tenzij een volgende aanslag of verloren oorlog de focus van het electoraat plotseling verlegt.

Volgens nogal wat commentatoren is het aantal werkelozen op verkiezingsdag cruciaal - met meer dan 7% heeft nog geen zittende president ooit gewonnen, en zou Obama 'dus' ook moeten verliezen. Mij lijkt echter niet zozeer het exacte percentage, als wel de tendens van belang.

Door Europese ogen gezien heeft Romney ongeveer alles tegen om een serieuze kans op het Witte Huis te kunnen maken - het Elysée of het Bundeskanzleramt komt zo iemand met geen mogelijkheid in (Van het Catshuis ben ik minder zeker, daar gebeuren soms de raarste dingen).

Dat betreft allereerst zijn mormoonse vroomheid, in de mormoonse variant overigens ook voor veel Amerikanen mogelijk een probleem, in elk geval een groot vraagteken. Europese politici, die van de SGP uitgezonderd, refereren niet routinematig aan de Heer, en sjouwen evenmin hun persoonlijke procreatieve bijdrage aan de overbevolking op verkiezingscampagne voortdurend met zich mee.

Angela Merkel, momenteel toch de feitelijke aanvoerder van de Europese christen-democratie, heb ik althans noch op het een, noch op het ander ooit betrapt. Zeker: ook Blair is inmiddels nadrukkelijk katholiek, alleen werd hij dat wel pas nadat hij 10 Downingstreet vaarwel had gezegd.

Maar in Gods Own Country kunnen ook minder rechtse politici dan Romney niet vooruit zonder regelmatig te refereren aan hun geloof. Welk geloof precies is daarbij ondergeschikt aan de noodzaak überhaupt over een geloof te beschikken. Een openlijke atheïst is bij voorbaat kansloos.

Dat is ook de basis onder de zogeheten cultural war, waarmee het geestelijk bekrompen Amerika - eenderde van het Amerikaanse electoraat is godsdienstig gestoord - nu al bijna een halve eeuw 'de jaren zestig' te lijf gaat, met de Teaparty als voorlopig eindproduct. De basis van de Republikeinse Partij is er zichtbaar door aangetast, zoals bij de voorverkiezingen bleek.

Wil Romney in november kunnen winnen, dan zal hij niet alleen veel Obamakiezers uit 2008 moeten overtuigen, maar ook deze christelijke versie van de salafisten, voor wie 'family values' doorslaggevend zijn, moeten bewegen niet thuis te blijven. En voor hen is Romney in het verleden te weinig recht in de leer geweest om echt te overtuigen.

Niet toevallig hebben zij recent nog een openlijke homo uit Romneys campagneteam gejaagd, omdat die zich voor het homohuwelijk had uitgesproken. Dat laatste is overigens iets, dat tot voor kort ondenkbaar zou zijn geweest - zelfs Obama heeft zich pas recent vóór verklaard. Opvallend is het stilzwijgen daarop in het Romney-kamp: daar wil men zijn vingers niet aan een antihomokruistocht branden, en zet men in op de economie.

Maar uitgerekend op dat punt zou in het huidige tijdsgewricht juist Romney eigenlijk kansloos moeten zijn - en in een ander land dan Amerika ook inderdaad beslist zijn. De reden is de kredietcrisis, die de perverse en maatschappelijk destructieve kanten van het doorgeslagen Angelsaksische überkapitalisme heeft blootgelegd: precies het stelsel dat vanaf Ronald Reagan met de systematische afbraak van de staat als economische speler door de Friedman-Republikeinen is gepropageerd.

Daarvan is inmiddels niet alleen meer de Amerikaanse onderlaag, maar ook de middenklasse het slachtoffer, nu de afgelopen jaren doorsnee-burgers met honderdduizenden tegelijk hun baan hebben verloren en vervolgens door onbetaalbare hypotheekschulden hun huis uit zijn gezet.

Sinds Reagans dereguleringsrevolutie domineert het snelle geld van de speculanten van Wall Street. Romney vormt daar een goed voorbeeld van: niet multimiljonair geworden door een nieuwe industrietak op poten te zetten, maar door een dubieuze opkoophandel in bedrijven, waarbij het vooral massaontslagen waren die in winstgevendheid resulteerden.

Daarbij komt dat dankzij enkele, zorgvuldig door de Wallstreetmaffia bewaakte, lacunes in de wet, Romney veel minder inkomstenbelasting betaalt dan zijn secretaresse. Sociale ongelijkheid wordt in Amerika niet, zoals in continentaal Europa, fiscaal begrensd, maar juist bevorderd. En omdat verkiezingscampagnebijdragen van bedrijven nog steeds niet wettelijk begrensd zijn, regeert het grote geld.

Een kleine rijke bovenlaag heeft in Amerika voor zichzelf een belastingparadijs geschapen, dat in de vorm van gated communities ook driedimensionale vorm heeft aangenomen. Deze kleptocratie, die aan de rest van de samenleving geen boodschap heeft, verscheelt moreel feitelijk niet zo gek veel van het systeem-Mugabe, wiens kliek eveneens alle rijkdommen voor zichzelf opeist. Of van een Grieks kernprobleem: dat een handvol schatrijke reders bij wet feitelijk van de belastingplicht is ontslagen en voor hen een fiscale vrijstaat is gecreëerd, waardoor Athene jaarlijks miljarden misloopt.

In een normaal land zou alleen dáárom al Obama straks op zijn sloffen moeten kunnen winnen. Maar ja, Amerika is helaas geen normaal land. Daarvoor is de in The American Way of Life ingebakken levensleugen dat iedere handige krantenjongen miljonair kan worden, veel te sterk. Zelfs talloze slachtoffers van speculanten als Romney geloven er nog in.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor volkskrant.nl

 
Europese politici, die van de SGP uitgezonderd, refereren niet routinematig aan de Heer, en sjouwen evenmin hun persoonlijke procreatieve bijdrage aan de overbevolking op verkiezingscampagne voortdurend met zich mee.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden