IN EEN KLAP

ONDANKS het herstel van de economische groei daalt de werkloosheid niet. Nog niet. Want het is vrij normaal dat ondernemers het aannemen van nieuwe mensen zolang mogelijk uitstellen....

MARCEL VAN DAM

Eerst huren ze uitzendkrachten. In het derde kwartaal lag de vraag naar uitzendkrachten 25 procent hoger dan in het derde kwartaal van vorig jaar. Een deel van die tijdelijke krachten zal worden omgezet in vast personeel.

In de loop van 1995 zullen er dus heel wat nieuwe banen bijkomen. Toch zal dat niet leiden tot een sterke daling van de werkloosheid. In de eerste plaats omdat er veel nieuwe mensen bijkomen op de arbeidsmarkt. Niet alleen schoolverlaters.

Door de rücksichtslose en soms a-sociale manier waarop de WAO wordt gezuiverd, verhuizen er veel arbeidsongeschikten naar de bijstand en worden als werkzoekenden ingeschreven.

De meesten zonder enige kans op het krijgen van een baan. Hetzelfde geldt voor enkele honderdduizenden vrouwen in de bijstand, die straks het arbeidsaanbod komen versterken als gevolg van de voorgenomen herinrichting van de Algemene Bijstandswet.

Bovendien zullen in de komende jaren ook nog heel wat mensen hun baan verliezen of bij natuurlijk verloop niet worden vervangen. Bijvoorbeeld als gevolg van overheidsbezuinigingen. Of als gevolg van voortgaande herstructureringen in het bedrijfsleven, mede door het toepassen van arbeidsbesparende nieuwe technologie.

Als de werkloosheid volgend jaar niettemin licht zal gaan dalen, dan zal dat ongetwijfeld door velen, vooral de coalitiepartijen, worden toegeschreven aan het kabinetsbeleid. Daar zal dan ook wel een klein beetje van waar zijn. Maar waar ik zo bang voor ben is dat die grotendeels conjucturele daling van de werkloosheid weer voedsel geeft aan de gedachte dat economische groei hèt middel is om werkgelegenheid te creëren.

Economische groei is onmisbaar om de economische infrastructuur bij de tijd te houden en om afbraak van werkgelegenheid te voorkomen. Maar structureel gezien levert economische groei niet of nauwelijks een bijdrage aan het scheppen van additionele werkgelegenheid.

Dat feit wordt nog eens glashelder uiteengezet in het ongevraagde advies dat de Emancipatieraad recent heeft uitgebracht onder de titel: Mannen die van méér markten thuis zijn. Dat advies heeft iets merkwaardigs. Het houdt zich bezig met de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt in relatie tot de gewenste economische zelfstandigheid van vrouwen.

Uit het rapport wordt duidelijk dat het inlopen van de achterstand die vrouwen hadden in de schoolopleiding, niet voldoende is om de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt sterk genoeg te maken.

Emancipatie van vrouwen staat niet meer zo hoog op de politieke agenda. De grote aandacht voor allochtonen zal daar niet vreemd aan zijn.

Dat gebrek aan aandacht trof ook dit advies van de Emancipatieraad. In geen enkele krant heb ik er iets over gelezen.

Het werkgelegenheidsbeleid heeft daarentegen topprioriteit. Zowel de ombuigingen van achttien miljard, de flexibilisering van de arbeid als de herijking van de verzorgingsstaat zijn door het kabinet onder de noemer gebracht van de bestrijding van de werkloosheid.

Nu is het vreemde dat als je uit het advies van de Emancipatieraad alles schrapt dat verwijst naar vrouwenemanicipatie, er een uitmuntende notitie overblijft over de aanpak van het werkloosheidsvraagstuk.

In de eerste plaats wordt aan de hand van cijfermateriaal duidelijk gemaakt dat de totale hoeveelheid werk in Nederland, gemeten in arbeidsuren, sinds 1960 structureel niet groter is geworden.

De groei van het aantal banen is volledig te danken aan een forse daling van het aantal arbeidsuren per persoon, die zich in twee fasen heeft voltrokken.

Van 1960 tot 1985 gebeurde dat vooral door collectieve arbeidstijdverkorting voor mannen met een voltijdsbaan. Vanaf 1970 tot heden is het verschijnsel deeltijdarbeid steeds belangrijker geworden voor de groei van het aantal banen.

Deeltijdbanen zijn vooral vrouwenbanen. Drie op de vier deeltijdbanen worden vervuld door vrouwen. Toch is de belangstelling van mannen voor meer vrije tijd groot en is er ook onder hen een groeiende behoefte aan deeltijdbanen. Daarom pleit de Emancipatieraad ervoor om een derde fase in de naoorlogse herverdeling van arbeid te stimuleren: het bevorderen van deeltijdarbeid door mannen, bijvoorbeeld door een algemeen recht op deeltijdarbeid wettelijk te regelen.

Iedereen die kennis neemt van het rapport van de Emancipatieraad kan maar tot één conclusie komen: Een effectieve bestrijding van de werkloosheid is alleen mogelijk door een drastische verkorting van de arbeidstijd, vooral voor mannen met een volledige baan.

Een goed emancipatiebeleid blijkt dus ook het beste werkgelegenheidsbeleid op te leveren. Wat wil Melkert, de minister van emanicipatiezaken en werkgelegenheid, nu nog meer?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden