IN EEN KLAP VOLWASSEN

Maandag is het een jaar geleden dat in het jongste dorp van Nederland vijf jongeren bij een auto-ongeluk om het leven kwamen....

Bert van Hezel (19): 'Vrijdag 16 oktober 2004 zijn we nog naarAmersfoort geweest, naar een feestje. Dat is de laatste keer geweest datik Daniël zag. Hij was mijn beste vriend.'

Fred de Nie (45): 'Daniël kwam na dat feestje pas 's ochtends om half6 thuis. Dat weet ik nog heel goed. Hij komt naar me toe en zegt: pap, ikmoet je zoiets geks vertellen. D'r gaat een ongeluk gebeuren. Ik heb eenboom gezien, en een vrachtwagen. Nou ja allemaal gelul hoor pap, ik ganou lekker slapen.'

Gaby van Hezel (17), zus van Bert en vriendin van Daniël: 'In de autohad hij tegen jou ook al zo raar gedaan, hè Bert. Hij drong er heel ergop aan dat iedereen zijn gordels zou omdoen. Hij zei dat hij een ongelukhad zien gebeuren. Normaal denk je: joh, hou op. Maar dit was anders.'

Bert van Hezel: 'Daniël geloofde in een leven na de dood, inreïncarnatie. Daar was-ie mee bezig. Ik heb wel het gevoel dat hij nuhoort dat we het over hem hebben.'

Wie via de A 27 naar Zeewolde rijdt, ziet eerst windmolens en water,dan een boel rotondes en vervolgens nieuwe huizen, sommige nog in aanbouw.Zeewolde was vroeger Zuiderzee; het dorp bestaat sinds 1984 en ligt inzuidelijk Flevoland, aan de rand van de Veluwe. Bewoners spreken liefkozendvan 'het nieuwe land'.

Oude gebouwen zijn er niet te vinden, wel een strand, jachthavens en eencentrum met een pleintje, een VVV, twee boekwinkels en een paar banken.Zeewolde is het jongste dorp van Nederland, met inmiddels ruim 20 duizendinwoners. De huizen zijn jong, de verkeersdrempels zijn jong, de wipkippenzijn jong, de mensen zijn jong.

De graven van de begraafplaats aan de Dasselaarweg zijn ook jong.

Vijf ervan vallen op, omdat ze geflankeerd worden door hoge fakkels diedag en nacht branden. Het zijn gezellige graven, met bankjes waar jegeregeld mensen treft die een wijntje drinken en een sigaretje roken. Erzijn altijd verse bloemen, waxinelichtjes, kaarten en briefjes, knuffels,beertjes met Ajax-shirtjes aan.

Ze lijken op elkaar, de vijf graven. Door de fakkels, door de grotegekleurde vlinders die in de grond zijn gestoken. En door de sterfdatumdie in de stenen staat gebeiteld: Fabian Wetters leefde van 14-11-1983 tot17-10-2004, Berry George Geoffry Dirksz van 17-10-1982 tot 17-10-2004, Bjorn Braun van 30-07-1985 tot 17-10-2004, Nicky Braun van 19-03-1984 tot17-10-2004 en Daniël Chul Ho Yoo de Nie van 21-03-1987 tot 17-10-2004.

Komende maandag zijn ze een jaar dood. Gestorven tegen een boom langsde A 35 bij Almelo op zondagochtend, toen de zon nog niet eens op was. Zewaren gaan dansen in discotheek Index in het Duitse plaatsje Schüttorf enreden terug naar Zeewolde. De auto van de vader van Bjorn en Nicky raaktein een bocht van de weg, schoot van een talud en kwam tot stilstand tegeneen rij bomen. De bezinetank scheurde en de auto brandde uit. Wie reed, wasniet meer te achterhalen. Het doet er niet toe, vindt Fred de Nie. 'Ik weethet niet en ik hoef het niet te weten. Ik krijg er Daniël toch niet meeterug. Zo denken de andere ouders er ook over.'

Fred de Nie had de avond ervoor om kwart over 12 een sms'je van zijnzoon Daniël gekregen: Ik ga nog effe naar de Index in Duitsland. 'Ik beldehem in die auto op en ik zei: dit is voorlopig de laatste keer jongen, wegaan het er eens goed over hebben. Achteraf denk je: ik had hem in dehandboeien moeten slaan. Maar dan was het een week later gebeurd.

'Hij ging véél uit, en altijd laat. Half 6 's ochtends thuiskomen washeel gewoon. Dat doen die jongeren hier allemaal hoor, dat begint als zeeen jaar of 16 zijn. En hoe verder weg, hoe mooier ze het vinden.'

Gaby van Hezel: 'Ik ga meestal gewoon in Ermelo. Twee uur in de autoom uit te gaan - ik heb dat er niet voor over.'

Bert van Hezel: 'In Duitsland heb je grotere discotheken, met meerzalen. En goeie muziek, als je van R & B en hiphop houdt. Het is gewoonleuk, zo'n grote disco. Je gaat, omdat je weet dat het populair is en dater dus veel mensen komen, het is gezellig.'

Fred de Nie: 'Ze hebben pas heel laat besloten dat ze naar Duitslandzouden gaan. Nicky lag al te slapen, die hebben ze d'r bed uit gekiept.Eigenlijk hoorde Daniël niet bij dat clubje. Hij kende Nicky een beetjevan taekwondo en hij had een paar keer met Fabian gevliegerd aan hetstrand, verder trok hij niet veel met ze op. Maar een van de andere jongensliep op krukken, die kon niet mee. Toen dachten ze: dan kunnen we Daniëlwel bellen. Die is altijd te porren voor een feestje. Zo'n jochie was het:spontaan, open, altijd in voor een lolletje. Waar een feestje was, daar wasDaniël.

'Normaal kwam hij altijd even de slaapkamer in als hij thuis kwam nahet uitgaan. Nu niet. Om 8 uur hoorde ik op het nieuws dat er bij Almeloeen ongeluk was gebeurd. Ik heb geen seconde aan Daniël gedacht. Ik waswel steeds naar hem aan het bellen, maar ik kreeg elke keer de voicemail,dus ik was flink pissig.

'Om half twee kwam er een politiewagen de straat inrijden. Uren na hetongeluk. Dat komt doordat ze heel lang nodig hadden om erachter te komenwie wie was. Ze dachten eerst dat er vier personen in de auto haddengezeten. Een getuige had gezegd dat er ook nog een Chinees jongetje wasingestapt. Daniël kwam uit Korea, we hebben hem geadopteerd, toen hij tienweken was. Toen de politie bij die uitgebrande auto stond hebben ze geteld:een, twee, drie, vier. Vier stuks. Ze wilden al gaan bergen. Maar iemandzei: nee, er horen er vijf in te zitten. Daarna is het Rampen IdentificatieTeam erbij gehaald en die hebben het hele handeltje meegenomen naar Breda.'

King of the road

Het ongeluk van Berry, Daniël, Nicky, Bjorn en Fabian kwam krap tweeweken na een ander, bizar ongeval waarbij twee scooters frontaal op elkaarwaren gebotst op de Zeewolderdijk. De twee bestuurders en een jongen dieachterop zat, waren op slag dood; een van hen woonde in Zeewolde. Niemandweet wat er precies is gebeurd; er gingen geruchten dat de drie King of theRoad hadden gedaan, een spelletje waarbij het de truc is zo laat mogelijkvoor elkaar uit te wijken. Een andere verklaring luidde dat de jongenszijn verblind door een passerende auto.

De opeenvolging van ongelukken waarbij jongeren betrokken waren, deedhet imago van het dorp geen goed. En dat imago was al niet best.'Vandalisme Zeewolde neemt toe', 'Overlast jeugd Zeewolde niet gedaald','Zeewolde kondigt verbod af: alcohol is taboe in straatbeeld', 'Zeewoldeprobeert de jeugd in toom te houden': dat is wat er boven stukjes stonddie het regionale dagblad De Stentor aan Zeewolde wijdde.

'Het beeld was: Zeewolde, dat is toch dat dorp waar al die jongeren aande drugs zijn? Eerst dat scooterongeluk, toen het auto-ongeluk, wat gebeurter volgende week?', zegt Martine Kruider (31). Kruider en haar vriendinCorine Kroon (29) hebben zich het afgelopen jaar intensief met de jongerenvan Zeewolde beziggehouden. Ze zijn beiden jeugdouderling van de Samen OpWeg-gemeente en de drijvende krachten achter GetDown, een kelder onder dekerk waar jongeren op vrijdagavond kunnen feesten.

Op 17 oktober 2004 's middags stroomde de ruimte vol met rouwendejongeren. Er kunnen er 150 in, maar 's avonds waren er zeker 400. Zehuilden, ze praatten, ze draaiden muziek.

Corine Kroon: 'Ik kreeg zondagmiddag een telefoontje over het ongeluk.Ik woon vlak bij het plein in het centrum en toen ik naar buiten keek, zagik het plein vol jongeren staan. Normaal is er dan ook veel herrie, maarnu was het doodstil. Een en al verdriet, het was verschrikkelijk om tezien. Het was ook heel koud - als je zo'n bericht hoort, krijg je hetsowieso koud. Ik dacht: we moeten ze helpen. Laten we GetDown opengooien,want ze moeten ergens heen kunnen. Ik ben naar dat plein gegaan, ben langsal die groepjes gelopen en heb gezegd dat de deur open was, dat er koffiewas en dat ze warm konden zitten. Na een paar uur was het stampend vol.'

Martine Kruider: 'En toen werd het een soort basis. In no time haddenze foto's opgehangen en kaarsen neergezet. Er was een groep jongeren met17 auto's naar Almelo gegaan om naar de plek van het ongeluk te kijken, ze kwamen 's avonds verkleumd en hongerig terug. Iemand had een bakkergebeld en ineens was er van alles, broodjes, croissants, beleg. Op zondag!We hebben de dominee gebeld en gezegd: kom maar, want wij weten ook nietmeer wat we moeten. We hebben geen dienst gedaan, expres niet, dat zou tebeladen zijn. De dominee zei: we kunnen alleen maar stil zijn nu; de eenbidt, de ander vloekt, dat maakt allemaal niet uit.'

Martine: 'We hadden eerst een klassiek muziekje opgezet, maar een vandie gasten sloeg tegen de installatie en riep: zet dat kerkmuziekgejankaf! Hij heeft rapmuziek opgezet, daar werden ze rustig van. Er lagenboeken, die waren er ineens, waar je iets in kon schrijven. Sommigen lagenhuilend een uur over die boeken heen.'

Vuurwerkpijlen

GetDown is nog steeds een toevluchtsoord voor wie wil praten; CorineKroon en Martine Kruider gaan door met hun vrijwilligerswerk. Beiden zijnmoeder van een kleintje, Kruider is freelance journalist voor onder meerOmroep Flevoland. Waarom ze zich zo om de jeugd van Zeewolde bekommeren?'Gewoon. We willen die jongeren boven de shit uittillen.'

Vorige week vrijdag organiseerden ze op de plaatselijke camping een herdenkingsfeest voor de zes omgekomen jongeren van Zeewolde - de vijf uitde auto plus Roy Sieverdink, de 17-jarige Zeewoldenaar die bij hetscooterongeluk om het leven kwam. Honderden vrienden en familieledenhaalden herinneringen op. Na anderhalf uur werd voor elke dode een enormevuurpijl de lucht ingeschoten en ging de hiphop op topvolume.

Inmiddels zijn Kroon en Kruider druk met het organiseren van eenexpositie die vanaf 11 november in Zeewolde is te zien. Jongeren inBeeld, heet het project. Kruider heeft 30 jongeren geïnterviewd over hunleven, Truus Visser van de krant Zeewolde Aktueel heeft ze gefotografeerd.De foto's komen door Zeewolde te hangen, in winkels, de bibliotheek, hetgemeentehuis en de kerk. En er komt een glossy met de interviews erin.

'We willen tegenwicht bieden aan de nare verhalen, en de positieve kantvan de jongeren laten zien', zegt Kruider. 'Niet om dingen te ontkennen.Er wórden drugs gebruikt, er zíjn vernielingen. Met oud en nieuw is hetdorp kort en klein geslagen, de bushokjes, lantaarnpalen, niks was meernormaal. Allemaal waar. In Zeewolde is 40 procent van de bevolking jongerdan 23, logisch dus dat je hun problemen uitvergroot ziet.

'Maar die problemen komen ergens vandaan, dáár moeten de mensen overnadenken. Dit is een rijk polderdorp, een slaapstadje voor tweeverdieners.De mensen verdienen veel geld, ze hebben mooie huizen, maar er zijn genoegkinderen die na school de straat worden opgestuurd met een sleutel om hunnek.

'Het komt voor dat ze in het weekeinde 's morgens op het voetbalveldmet 5 euro worden afgezet en 's middags om 4 uur weer opgehaald. Terwijlze maar één wedstrijd hoeven spelen. Veel jongeren die wij spreken,hebben zo'n soort jeugd gehad. Het is kil. Ze missen aandacht, ze vervelenzich.'

Corine Kroon: 'Ze reageren ook heel verrast, als je vraagt hoe het metze gaat. Als je dingen onthoudt over hun school of stage en er later opterugkomt. Ik was lerares op een school voor kinderen met leer- engedragsproblemen, tot ik moeder werd. Mijn zoon had een moeilijke start endaarom ben ik gestopt met werken - tijdelijk, dacht ik eerst, maarvoorlopig heb ik mijn handen vol. Dat wordt hier niet gewoon gevonden, datje stopt met werken.'

Kruider: 'Ouders zijn zo met zichzelf bezig, ze zien soms niet eens wathun kind uithaalt, of ze willen het niet zien. Als je hier een avondorganiseert over probleemjongeren, komt er geen hond. Niemand ziet zijneigen kind als een probleemjongere. We hebben in GetDown een keer eendrugshulpverlener uitgenodigd. Een soort voorlichting voor de crew vanGetDown: wat is het, hoe ziet het eruit? Een van de bezoekers werd echtkwáád, die riep: dit gebeurt ergens anders, maar niet in Zeewolde. Nou,wel dus.'

Er is sinds vorig jaar iets veranderd in het dorp, zegt Martine Kruider:'Het ongeluk heeft dingen opengebroken. Het is niet meer zo van ''Ik leefmijn ding en ik ga mijn gang''. Jongeren denken veel meer na over hunleven. Ze grijpen zichzelf bij de haren om weer naar school te gaan of hunstage af te maken. Ik merk het in het dorp en ik merkte het toen ik deinterviews deed voor de expositie. Het was helemaal niet de bedoeling datdie interviews over het ongeluk zouden gaan, maar bijna iedereen begonerover. Het ongeluk heeft als keerpunt gewerkt. Ze praten veel meer metelkaar, ze helpen elkaar.'

Fred de Nie: 'Die saamhorigheid vind je nergens anders. De vrienden vanDaniël lopen in en uit alsof het hun eigen huis is. Die eerste maanden,als ik 's morgens mijn luiken open deed, stroomde het binnen en dan blevenze tot ik 's avonds laat zei: jongens wégwezen nou, naar bed. Van andereouders hoor ik dat ook, dat vrienden van hun kinderen er 's zondags zittente tetteren en herinneringen ophalen. Het is nu niet meer zo druk als inhet begin en dat is ook goed. Maar Bert en Gaby zijn gebleven. Dat zijn netmijn eigen kinderen.'

Gaby van Hezel: 'Martine en Corine hebben een grote rol gespeeld in hoealles is gegaan. Ze stonden altijd klaar en dat doen ze nog steeds. Zekennen iedereen, ze weten precies wat er gebeurt. Zonder hen was het heelmoeilijk geweest om de boel bij elkaar te pakken, dan was het los zandgebleven. Ieder voor zich.

'Nu hebben we alles samen gedaan. Zoals dat feest van vorige week: datwas echt super, de een zorgde voor de drank en de ander voor het vuurwerk.Ik ben zelf sinds een paar maanden meer over mijn verdriet om Daniël gaanpraten. Vroeger hield ik alles voor mezelf.'

Fred de Nie: 'Ik denk dat de jongeren zich bewuster zijn van degevaren, van wat er zou kunnen gebeuren. En dat ze daarom de herinneringaan onze kinderen levend willen houden. Die herdenking was helemaal uit dejongeren zelf gekomen, dat was geen initiatief van de ouders.'

Voor komende maandag is er niets speciaals georganiseerd. MartineKruider: 'De meeste ouders en jongeren zullen op 17 oktober in bed willenblijven met de gordijnen dicht, stel ik me zo voor. Maar voor de zekerheidgooien we GetDown open. Je weet maar nooit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden