Live

In één dag langs Nederlands mooiste natuurgebieden - 'Groen is goud'

Dertien gegadigden willen het 'mooiste natuurgebied van Nederland' worden. Wat hebben ze te bieden? En hoe beschermen ze de natuur? In een dag reisde Volkskrant-verslaggever Bart Dirks langs alle kanshebbers met staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken). Lees het terug in ons liveblog.

Zicht op de Oostvaardersplassen.Beeld anp

Scheveningen, middernacht. In de verte flitst de vuurtoren van Scheveningen, op zee liggen olietankers voor anker. De laatste stop is bij waterleidingbedrijf Dunea, initiatiefnemer van Nationaal Park Hollandse Duinen.

Dat park loopt van Noordwijk tot Hoek van Holland. ‘Hollandse Duinen is uniek, grenzend aan de enige stad aan zee’, zeggen ze in de Duinen. ‘Het is een troef voor bewoners en toeristen.’

Wat willen de beheerders met het eventuele prijzengeld? Promotie. Nu nog zijn de duinen versnipperd: je komt steeds nieuwe bordjes tegen met ge- en verboden: van waterleidingbedrijf Dunea, Staatsbosbeheer, het Hoogheemraadschap, Defensie. 'Iedereen heet je welkom, maar veel bezoekers vinden dat storend. Het zou prachtig zijn als we er één grote strik omheen kunnen leggen.'

In de verte ligt de skyline van Den Haag. Twee miljoen mensen wonen hier op een steenworp afstand. 'En toch kan je hier dwalen en verdwalen', zegt een boswachter. Hij haalt een fles bitter tevoorschijn. Het is het slot van een tocht van 16 uur langs de mooiste natuurgebieden van Nederland. Stemmen kan tot maandagmiddag op www.mooistenatuurgebied.nl

Natuurpark Hollandse Duinen.Beeld de Volkskrant/Raymond Rutting

In Zeeland laten ze de Oosterschelde proeven. 'De zee ruikt voor mij naar Tommy Hillfiger', zegt de chef van een bistro. 'Dat parfum heeft tonen van oester en komkommer.' Hij serveert schelpjes, mossels en oesters: 'Dan word je zeker verliefd op de Oosterschelde.'

Bij de dam stroomt twee maal per dag 800 miljard liter water in en uit. Het nationaal park, vertelt de parkwachter, laat de wereld 'onder, op en boven' het water zien. Duikers komen voor zeepaardjes en dodemansduim, de enige Nederlandse koraalsoort. Als het park de verkiezing wint, wordt de onderwaterwereld met moderne technieken boven water zichtbaar gemaakt.

'Awel, waar is dat nationale park eigenlijk?', vroeg een Belgische mevrouw laatst aan de parkwachter. Zijn antwoord: 'Mevrouw, u zit er middenin.'

Beeld Bart Dirks

In het donker zie je weinig, maar kun je des te meer horen. 'Dit was kans voor de krakeend en de smient om zich laten horen', zegt een boswachter na een minuut zwijgen. 'Maar ze bleven stil.'

Wel lieten de grauwe ganzen en een koperwiek van zich horen. In de Biesbosch en het Haringvliet kan je zeearend en de visarend spotten. Zalm, steur en paling moeten er de komende jaren beter gaan gedijen tussen de scheepvaart op de Merwede.

Waterveiligheid, natuur en recreatie gaan hier hand in hand. Ook als het twee keer zo druk wordt? Ja hoor, verzekeren ze hier, het gebied is er robuust en groot genoeg voor. Fluisterboot en waterbus varen af en aan - overdag dan.

Een zeearend in de Biesbosch.Beeld Hollandse Hoogte

'Van Gogh is van ons', klonk het eerder vandaag op de Veluwe – in Kröller Möller hebben ze menig werk van de schilder. Maar Brabant heeft de oudste rechten en dus is dáár het Van Gogh National Park in de maak.

'National' op z’n Engels, want men mikt op het internationale publiek. 'Hier heeft hij gestaan', zegt de voorzitter van Vincentre, het Van Gogh Village Nuenen.

Amerikaanse tours maken op hun dagreis van Amsterdam naar Luxemburg twee stops: bij het oorlogskerkhof van Bastogne en in Nuenen. 'Als ik tegen Amerikanen zeg: nu zit je ín het schilderij, dan vallen hun monden open.'

Nuenen kan heel veel mensen herbergen. Al was het soms omdat die Amerikanen maar een uur blijven. Maar dan hebben ze wel het museum bezocht en een worstenbroodje gegeten.

Het Van Gogh-park beslaat ruwweg het gebied tussen Tilburg, Waalwijk, Den Bosch en Eindhoven. Soms zijn de snelwegen wel een obstakel voor de recreant.

De populierenlaan bij NuenenBeeld Vincent van Gogh

Grenspark Limburg loopt van Maastricht via de Maasplassen tot aan de Maasduinen, een gebied met verschillende parken. De Maas verbindt ze. 'We hebben méér meren dan in Friesland', klinkt het opgetogen. Met dank aan de grindgaten van Midden-Limburg.

Recreatie en gezondheid staan centraal in Grenspark Limburg. Er zijn 'biowalks' voor mensen met diabetes georganiseerd. 'Je krijgt medicijnen en voedingsvoorschriften en o ja: je moet ook nog bewegen', vertelt een vrijwilligster van natuureducatieclub IVN.

Wandelend in de Limburgse natuur, samen met een verpleegkundige voor 'lopend consult', voelt dat niet als verplichting. 'Na tien keer waren de resulaten sensationeel.' Wordt vervolgd, als Limburg wint.

Beeld Bart Dirks

Ook Saba en de omringende zee doen mee aan de publiekswedstrijd mooiste natuurgebied. Via Skype legt staatssecretaris Martijn van Dam verbinding met het vulkanische Caribische eiland. Het is amper 12 vierkante kilometer groot, maar het natuurgebied meet 2.000 vierkante kilometer: ook de omringende zee hoort erbij.

Saba moet het per definitie van toeristen hebben. Die komen vooral om te duiken, maar ook steeds vaker om te wandelen door de nevelwouden. ‘Het is hier ochtend en nu al 25 graden’, laten ze vanaf het eiland weten.

En ze hebben nog een troef: met 877 meter is Mount Scenery het hoogste punt van het koninkrijk. Als Saba wint, wordt het geld gebruikt voor herstel van het koraalrif. En aan grotere naamsbekendheid van het eiland met zijn boomhagedissen, slangen en leguanen.

Luchtfoto van Saba.Beeld anp

Je hebt de ecologische hoofdstructuur om natuurgebieden met elkaar te verbinden, maar op de Veluwe werken ze ook aan een recreatieve hoofdstructuur. Want hier kan het behoorlijk druk zijn. Planken Wambuis verwelkomt 200.000 bezoekers per jaar, de nabijgelegen Hoge Veluwe 2 miljoen.

‘Zonering’ is de oplossing die ook in alle andere gebieden wordt genoemd. ‘Heel veel drukte op een kleine ruimte, en andere stukken laat je ongerept’, zegt een boswachter van Natuurmonumenten. ‘De meeste bezoekers houden zich aan de regels. Als je aantrekkelijke routes hebt, gaan mensen minder snel van de gebaande paden.’

En ja, ook op de Veluwe willen ze er best nog bezoekers bij. Hoeveel? ‘Dat is altijd een discussiepunt’, zegt de boswachter.

Zicht op de Veluwe.Beeld Bart Dirks

Op de watertoren van Laren is te zien hoe de Heuvelrug naar alle windstreken zijn herfsttinten tevoorschijn haalt. 'Dit is de achtertuin van de Randstad', zo klinkt het.

'Het groen is het goud van de Heuvelrug', valt bij ondernemers te horen. Maar een landgoedeigenaar beklaagt zich: 'Iedereen die voordeel van dit gebied heeft, zou moeten meebetalen.' Binnenskamers wordt van een pannenkoekentaks gesproken. Groen kóst ook goud geld.

Over de wedstrijd (u kunt tot maandagmiddag stemmen op www.mooistenatuurgebied.nl) waren ze op de Heuvelrug eerst sceptisch. Maar, zo klinkt het nu, het heeft allerlei partijen bij elkaar gebracht. 'De wedstrijd helpt om het nationale park op de kaart te zetten.'

Beeld Bart Dirks

De zeearend laat zich tijdens dit bliksembezoek aan de Oostvaardersplassen niet zien, maar gisteren zat hij midden op het beheerderspad. Een boswachter maakte een foto en kreeg in één dag 102.000 likes.

Nationaal Park Nieuw Land bestaat uit de Oostvaardersplassen, de Lepelaarsplassen, de Marker Wadden en het Markermeer. Hier kan je ijsvogels en grote grazers spotten. ‘Soms verwachten de mensen te veel, door De Nieuwe Wildernis’, zegt een boswachter.

Sinds die bioscoophit is het aantal bezoekers verdubbeld tot 130.000 mensen per jaar. Tijdens de herfstvakantie was het een ‘gekkenhuis’: de parkeerplaats was zondag ‘ramvol’. Er kan nog een schepje bij, wat de gedeputeerde van de provincie Flevoland betreft: ‘Uit marketingoverwegingen hadden we het Nationaal Park Amsterdam moeten noemen.’

Spreeuwen in de Oostvaardersplassen.Beeld anp

We krijgen maar een klein stukje te zien van het laagveenmoeras Weerribben Wieden, want melkveehouders blokkeren na 200 meter met een eigen boot die van Natuurmonumenten. Ze willen met hun #laarzenactie bereiken dat staatssecretaris Martijn van Dam in Brussel opkomt voor ruimere fosfaatrechten. De turfstekers hebben dit gebied gemaakt en de mens blijft het beheren. ’s Winters gaan de rietsnijders aan de gang, ’s zomers worden de hooilanden en de trilvenen gemaaid.

Die trilvenen moeten een rol krijgen in ‘nieuwe belevingsconcepten en bezoekersarrangementen’, zegt de speciaal aangestelde transitiemanager. Zij moet dit relatief onbekende Nationale Park ‘inbedden’ in de regio. ‘Iedereen moet er ook wat aan verdienen.’ Nu komen er enkele tienduizenden bezoekers per jaar.

En de buitenlandse toeristen, wat zouden zij hier te zoeken hebben? Ze komen al, vooral de superrijken die iets verderop bij Royal Huisman een superjacht laten maken. ‘Voor hen is dit onder de rook van Amsterdam’, zegt de directeur van de scheepsbouwer. ‘Ze genieten van de stilte en de ruimte.’ Meestal komen ze per helikopter. ‘Ze kunnen alles kopen, behalve tijd.’

(Tekst gaat verder onder foto).

Staatssecretaris Martijn van Dam.Beeld Bart Dirks.
Actie van melkveehouders.Beeld Bart Dirks.

Laarzen weer aan bij de Drentsche Aa, grenzend aan de Hondsrug. ‘Een oeroud gebied’, zegt de voorzitter van het Nationaal Park op de hooilanden. ‘Opgebouwd in de IJstijd.’ Het gebied heeft een ‘levend bezoekersnetwerk’: in restaurants, hotels en bed & breakfasts vertellen ze het verhaal van dit beek- en esdorpenlandschap. Jaarlijks komen er 1 tot 2 miljoen bezoekers. In het verleden was men ‘zuinig met promoten’.

Wat als hier straks de halve wereld komt? ‘Ik ben niet zo bang dat we worden overlopen’, zegt de voorzitter. ‘Het is 34.000 vierkante meter en je moet de kwetsbare gebieden ontzien.’ Is er ruimte om te parkeren? ‘Ja, maar de mensen moeten niet allemaal tegelijk komen.’

Meer lezen?

Het publiek mag Nederlands mooiste natuurgebied aanwijzen. De drie winnaars worden internationaal gepromoot. Ecologen zijn kritisch: nog meer toerisme is funest voor plant en dier. Lees hier de reportage van Bart Dirks die in september in de Volkskrant verscheen. (+)

Onze postzegelnatuur is nu al de meest toegankelijke ter wereld. Lees hier de Column Caspar Janssen. (+)


De elektrische rondvaartboot Blaustirn glijdt over de Ulekrite. De Alde Feanen, gegraven door veenstokers. Drie natuurgebieden bundelen hun krachten als Friese WIJlanden. ‘Mienskip’, gemeenschap is dat. Hemdijken en stuwwallen, broedvogels als roerdomp en baardmannetje, bevers en otters, de Noorse woelmuis – ze maken de streek ‘uniek’. ‘Water, weiden, wouden, dat is wat wij te verkopen hebben’, zegt een Leeuwardse wethouder. Drie tot vier miljoen extra bezoekers hoopt ze extra te ontvangen voor natuur en cultuur. ‘Het moet hier geen schilderij in het Louvre worden. Je moet het ook kunnen gebruiken.’ Met suikerbrood achter de kiezen worden we uitgezwaaid. ‘Waar gaat u nu heen? De Drentsche Aa? Ook mooi.’

Schapen, gespot tijdens de stop bij de Drentsche Aa.

Zouden Amerikaanse toeristen, hier voor tulips and windmills, rubber laarzen in hun bagage hebben? Geen luxe in de kwelders van het Waddengebied. Het is nog pikdonker, staatssecretaris Martijn van Dam staat in de drab.

'We hebben een klein maantje, maar de Melkweg is door de wolken niet zien', zegt de gids. Ook met de sterrenhemel willen de Wadden wereldberoemd worden. En natuurlijk met de zeehonden. Deze ochtend laat slechts een vroege vogel zich zien.

Het Waddengebied hoopt maandag te worden uitgeroepen tot Mooiste Natuurgebied van Nederland. Net als twaalf andere gebieden. De prijs voor drie winnaars: 300.000 euro en promotie in het buitenland. 'We willen meer toeristen én de natuur beter beschermen', klinkt het in het duister.

De route die vandaag gevolgd wordt.
Ook Anloo dingt mee in de verkiezingen om het 'mooiste natuurgebied van Nederland'.Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden