In droog moeras Irak sijpelt weer water

Saddams jacht op verzetsheld Abu Hatem heeft niets minder dan een ecologische ramp veroorzaakt. De moerasdelta in Zuid-Irak is drooggelegd, maar de 'Arabische Robin Hood' bleef onvindbaar....

Van onze buitenlandredactie

Amerikaanse wetenschappers studeren op manieren om de door Saddam Hussein verwoeste moerassen in Zuid-Irak te herstellen. Een kwart van de drooggelegde streek kan waarschijnlijk weer waterland worden. Dit zegt Andrew Natsios van het Amerikaanse Bureau voor Internationale Ontwikkeling (Usaid). Vorige week prikten coalitietroepen alvast een gat in een van de dammen rondom het gebied. Door een opgedroogde rivierbedding nabij de stad Al Kut stroomt voor het eerst in ruim tien jaar weer water.

De milieutak van de Verenigde Naties (UNEP) organiseert volgende maand in Irak een bijeenkomst over een reddingsplan voor het voormalige moeras, dat bijna dertienduizend vierkante kilometer beslaat en ingeklemd ligt tussen de rivieren Eufraat en Tigris. Het Pentagon overweegt er ingenieurs en milieudeskundigen heen te sturen.

Saddam Hussein liet het gebied na de shi'itische opstand in 1991 met dammen droogleggen. Het Iraakse leger zou zo beter toegang hebben tot het weerspannige gebied. Saddams 'wateroorlog' tegen de zogeheten moeras-Arabieren veroorzaakte een ecologische ramp. Een van de belangrijkste ecosystemen van het Midden-Oosten werd vernietigd. Tweehonderdduizend moeras-Arabieren zagen zich gedwongen het gebied te verlaten als gevolg van de strijd.

Saddams voornaamste doelwit in het gebied was de leider van de shi'itische moeras-Arabieren, Abu Hatem, en zijn rebellenleger. Maar de Iraakse verzetsheld wist zich ook in het drooggelegde moeras te verschuilen. Het leverde hem de geuzennaam Moeraskoning op. Onlangs is hij opgedoken in de Zuid-Iraakse stad Amara waar zijn militie in samenspraak met Britse troepen het dagelijkse bestuur in handen heeft.

Dertien jaar lang voerde Abu Hatem met zijn guerrillaleger Hezbollah - niet te verwarren met de Libanese Hezbollah - een verbeten strijd tegen het regime van Saddam Hussein. Nu eist de 44-jarige shi'iet Hatem een stem in de wederopbouw van Irak. Buitenlandse inmenging stelt hij daarbij niet op prijs. 'Ik heb niet al die jaren tegen Saddam gevochten om er Amerikaans kolonialisme voor terug te krijgen', zei Hatem in de Britse krant The Guardian. Hatem en zijn kompanen zeggen niet te schromen de coalitietroepen desnoods met geweld te verdrijven.

Het Hezbollah-leger bestond uit zo'n duizend in burgerkleding gehulde en met kalasjnikov-geweren bewapende mannen. Hatems miraculeuze ontsnappingen en gevechten met de Republikeinse Garde droegen bij aan zijn welhaast mythische statuur. In 1997 dacht de Garde hem te hebben gedood. Saddam zond zelfs felicitatietelegrams aan de legereenheden in Zuid-Irak. Dat was voorbarig: de rebellenleider raakte volgens eigen zeggen 'op 34 plaatsen lichtgewond'. Er zouden nog steeds granaatscherven in zijn lichaam zitten. Zijn wapenbroeders omschrijven hem als een Arabische Robin Hood. In de jaren zeventig vocht hij met de Koerdische peshmerga's in Noord-Irak.

Hoe 'het gezicht' van het Iraakse verzet er in werkelijkheid uitziet, is een goed bewaard geheim. Foto's van de verzetsheld zijn er niet. Saddam loofde ooit miljoenen dinars uit voor een foto van de Moeraskoning, die zich gek genoeg weinig meer bekommerd over zijn voormalige safe haven. 'De periode in het moeras ligt gelukkig achter ons.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden