'In dit vak staan emoties al gauw de argumenten in de weg'

Het staat Henk Kamp in zijn geheugen gegrift. 'Toen ik 3 was, zat ik bij mijn opa in Enschede op schoot. Hij kwam uit de katholieke vakbeweging en las de Volkskrant. Ik zat zo'n beetje mee te lezen. Nou ja, hij vertelde me wat hij las. Ik zie het nog voor me, 55 jaar later. Ik kom uit een politieke omgeving. Mijn andere opa uit Hengelo zat ook in de katholieke vakbeweging, was wethouder en loco-burgemeester. Mijn ouders hadden ook die belangstelling voor politiek. Ze zijn allemaal hun hele leven katholiek gebleven en lid geweest van eerst de KVP en later het CDA.'


'Zeker. Toen ik 12, 13 was ben ik er zelf over gaan denken en heb mijn keus gemaakt. Toen verloor ik mijn geloof. Politiek voelde ik in die jaren al het meest voor de VVD. Toen ik 19, 20 jaar was, ben ik lid geworden. Dat was nog vóór Hans Wiegel. Molly Geertsema was toen fractievoorzitter in de Tweede Kamer.'


De beroepsminister


'Niet zozeer de persoon Geertsema, maar de inhoud sprak mij aan: behoud de goede dingen die er zijn. Ik heb wat conservatieve trekjes. Het waren de jaren van de Koude Oorlog, met een scherpe Oost-West tegenstelling. Het ging mij om de opstelling in de internationale politiek. We hebben de verantwoordelijkheid de wereld veiliger te maken, om armoede te helpen oplossen, toe te zien dat mensenrechten worden gerespecteerd. We moeten een bijdrage leveren om de wereld de goede kant op te krijgen. Je mag je niet in je eigen land terugtrekken, maar moet je verantwoordelijkheid nemen voor mensen elders die het minder goed hebben. Dat was toen en is nu mijn drijfveer.


'Daarom heb ik ook heel bevredigend bij Defensie gewerkt aan de Nederlandse inzet tegen verdrukking in de wereld. In Irak hebben we gewerkt aan een nieuwe situatie, in Afghanistan aan het veiliger maken van het land en het wegnemen van de terroristische dreiging. Ik heb de overtuiging dat dat echt iets extra's bracht voor de mensen daar, die in de verdrukking zaten.'


'Wacht even. Het is het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat laatste is erbij gekomen toen Joop den Uyl in 1982 hier minister en vicepremier was.'


'Zo is het precies. Maar het is niet zo dat ik een ministerie kon kiezen. Op zeker moment word je gevraagd. Het is wel zo dat ik hier heel graag naartoe wilde. Dat wist Mark Rutte. '


'Paul de Krom en ik kijken echt anders tegen dingen aan. Neem bijvoorbeeld het ontslagrecht. Er zijn allemaal regelingen die gelden als een bedrijf in nood zit en er ontslagen moeten vallen: wie er het eerst uitgaat en wie het laatst. Wie een bedrijf begint, kan zelf zijn personeel selecteren.


'Mijn neiging is dat als jouw bedrijf daarna in een dip komt en je moet in omvang terug, je ook zelf mag bepalen met wie je wilt doorgaan om te overleven en weer sterk te worden. Laat de markt zijn werk doen. Op termijn is dat voor iedereen het beste. Dat zijn VVD-trekjes die nu naar boven komen.'


'Aan de lengte van de WW-uitkering niet en ook niet aan de ontslagbescherming. Ik geef het als algemene indicatie van hoe ik het benader. Hoe meer je probeert te sturen en te beïnvloeden, hoe moeilijker je de marktwerking maakt en hoe slechter het is voor economie en de werkgelegenheid.'


De vakminister


U bent tot nu toe de stilste minister. U roert zich nog niet met grote plannen. Waar ligt dat aan?


'Voordat je eraan toe bent om met plannen naar buiten te treden, moet je de zaken eerst intern op orde hebben. Eenderde van de overheidsuitgaven loopt via dit ministerie. Het regeerakkoord draagt mij 2,4 miljard euro aan bezuinigingen op. Ik ontwikkel voorstellen om dat op een verantwoorde manier voor elkaar te krijgen. Gelijktijdig moet ik bijdragen aan een compactere overheid. Op dit departement verdwijnen honderden banen, bij de Sociale Verzekeringsbank gebeurt hetzelfde en bij het UWV gaat het zelfs om duizenden arbeidsplaatsen. Dat doe ik niet via de Volkskrant.'


'Mijn andere taak is te zorgen voor een constructieve relatie met de sociale partners - werkgevers en werknemers. Ik probeer het eens te worden over de aanpak van de pensioenproblematiek. De sociale partners hebben daarover op hoofdlijnen al een akkoord gesloten. Zij onderhandelen nu over het pensioencontract voor de toekomst. Wij zijn met hen in gesprek, over de AOW en over hoe het pensioencontract in de wet begeleid en ondersteund kan worden. Dat zijn erg intensieve gesprekken over een complexe kwestie. Ook dat doe je binnenskamers.


'Daarnaast moeten we ons voorbereiden op de krimp van de beroepsbevolking. In de 58 jaar dat ik leef, is de beroepsbevolking jaarlijks gegroeid. Nu zitten we op stabilisatie; over drie, vier jaar gaat zij echt krimpen.'


'Daarin krimpen het blok jongeren én het blok beroepsbevolking, terwijl de groep gepensioneerden sterk uitdijt. Van die kleinere beroepsbevolking hebben we alleen al voor de zorg voor ouderen zo'n 600 duizend mensen nodig. Dus de economie moet draaiende worden gehouden door minder werkenden. Dat is een enorme uitdaging. Dat wordt ook een totaal nieuwe situatie voor de sociale zekerheid. We bekijken nu hoe we die zo kunnen moderniseren dat die ook in krimp overeind kan blijven. De Ziektewet, de werkloosheidswet WW, de arbeidsongeschiktheidswet WIA, de nabestaandenwet ANW - al die wetten moeten we opnieuw bekijken vanwege de omslag in de beroepsbevolking en de krapper wordende arbeidsmarkt.'


'Nee, al die plannen komen zodra ze klaar zijn. De pensioenonderhandelingen - als die klaar zijn, zijn ze klaar. Ik ga niet uitstellen of vervroegen met het oog op verkiezingen.'


'De aanvullende pensioenen zijn in de eerste plaats een zaak van de sociale partners. Dat is hun verantwoordelijkheid. Daar is een probleem, dat moeten zij dus oplossen. Ik vind de manier waarop zij naar de AOW kijken niet onredelijk. Ze willen dat de AOW iets extra stijgt en ze geven daar financiering bij, zoals het aanpakken van de ouderenkorting.'


'Dat kunt u beoordelen aan het eind van de kabinetsperiode. Ik voel sterk mijn verantwoordelijkheid, maar respecteer ook die van een ander. Los daarvan ben ik van mening dat iedereen baat heeft bij constructieve verhoudingen.'


'Ik loop sinds 1994 mee in Den Haag. Ik heb niet het idee dat het anders is dan anders.'


'In dit vak staan emoties al gauw de argumenten in de weg. Dat wil niet zeggen dat ik ze niet zou hebben.'


De bruggenbouwer


'Ik vond Paars een grote doorbraak. Dat kabinet maakte een heleboel enthousiasme los. Toen hebben we echt gezocht met PvdA en D66 naar het gemeenschappelijke. Waar kunnen we het over eens zijn? Maar met dit kabinet kunnen we als VVD veel van ons eigen programma realiseren, meer nog dan met Paars. Omdat we nu de grootste zijn, omdat wij met het CDA op veel punten op dezelfde lijn zitten en in de derde plaats omdat we met de PVV een aantal accenten gelijk leggen. De verschillen met PVV en CDA zijn minder groot dan destijds met PvdA en D66.'


'Ja, dat zien we nu. Hij kan nu volledig zijn eigen stempel drukken op zijn eigen partij. Hij kan bepalen hoe die partij eruit moet zien. Die heeft een heel ander verhaal dan de VVD. Wat hij zegt over vredesmissies, over sociale zekerheid en zorg, is duidelijk anders dan het VVD-verhaal.


'Inderdaad, achteraf zou hij niet door een VVD-screening komen, net zo min als ik nu door een PVV-screening zou komen.'


'Ik mag daar van mezelf geen andere kleur dan een neutrale aan geven. Hij is drie keer naar de kiezers toegegaan met zijn eigen verhaal. De eerste keer alleen, de volgende keer met 9 mensen, nu met 24 - binnenkort zullen we zien waar hij nu uitkomt. Hij heeft gewoon het democratische recht om er te zijn en namens een groot deel van de bevolking te spreken. Ik heb daarvoor respect zoals ik dat ook heb voor PvdA, SP, GroenLinks, D66, CDA, ChristenUnie, SGP en Partij voor de Dieren. Ze hebben allemaal het vertrouwen gekregen van een deel van de bevolking.'


'Ik heb in de VVD-fractie van 1998 tot 2002 intensief met Wilders gewerkt, altijd met korte lijnen. We wisten met een paar woorden wat we ervan vonden en deden allebei ons ding. We hebben nooit een probleem gehad. Geert was een van mijn maatjes.'


'Heb ik nog steeds geen probleem met hem.'


'Hetzelfde als het mijne: zo veel mogelijk realiseren waarvan hij denkt dat het goed is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden