Reportage

In deze moskee in Gouda zit de schrik er flink in: ‘De volgende keer is het misschien iemand met een geweer’

In de aanloop naar de ramadan kreeg een Marokkaanse moskee in Gouda te maken met brandstichting. Moskeegangers maken zich zorgen. ‘Dit is een verschrikkelijke ervaring, we zullen dit niet snel vergeten.’

De moskee in Gouda waar een brand is aangestoken. Links is te zien dat het plastic gesmolten is. Beeld Freek van den Bergh
De moskee in Gouda waar een brand is aangestoken. Links is te zien dat het plastic gesmolten is.Beeld Freek van den Bergh

‘Veilig? Nee natuurlijk voelen we ons niet meer veilig’, zegt Youssef Guennaoui (54). ‘Er kan van alles gebeuren. Bij alle moskeeën in Nederland. Die angst was er altijd een beetje, maar nu is die nog sterker.’

Het is rumoerig in de koffiekamer van moskee Assalam in Gouda, die gevestigd is in een voormalige supermarkt van Lidl. Het is zaterdagmiddag, een stuk of tien mannen drinken cappuccino afkomstig uit een reusachtige koffiemachine. Ze hebben zojuist een bijeenkomst gehad over de brand in hun nieuwe moskee, die elders in de stad op een bedrijventerrein verrijst. En ja, ze willen best even vertellen wat die gebeurtenis – nu een week geleden – voor impact heeft op de geloofsgemeenschap en de ramadan die dinsdag begint.

‘De zichtbare schade bij het pand is aanzienlijk’, zegt Fatah Samir (42), ‘maar de onzichtbare schade is nog veel groter. Dit is een verschrikkelijke ervaring, we zullen dit niet snel vergeten.’

‘Wie weet gaat het de volgende keer niet om brandstichting’, zegt Mohamed Ahrazi (55), ‘maar komt er iemand met een geweer, zoals toen in Nieuw-Zeeland.’

Verward gedrag

Eerder die middag. Fouad Khouakhi (41) rolt op een bedrijventerrein aan de Antwerpseweg een stalen hek opzij. De entree van de nieuwe moskee is zo goed als af, met een hagelwitte boog en grote houten deuren. De rest van de gevels moet nog bekleed worden.

Khouakhi, secretaris van de moskee, toont de open ruimte onder het gebouw, waar het nog altijd naar vuur ruikt. Half verbrande rollen isolatiewol liggen op een hoop. Roetvlekken tegen de muren. Zwartgeblakerde plafondpanelen.

‘De brand is hier gesticht en toen zo langs de muur omhoog getrokken’, zegt Khouakhi. ‘Kijk, daar zie je dat het ijzer verwrongen is. Door de hitte. En in de vloer hierboven zijn scheuren in het cement ontstaan.’ Hij schat de schade op 50- tot 100 duizend euro.

Ze hebben nog geluk gehad, zegt hij. Het had veel erger kunnen zijn als die vrijdagnacht niet toevallig een lid van de moskee voorbij was gewandeld, een taxichauffeur die op zijn wandeling naar huis een man zag wegrennen en vlammen uit het pand zag slaan. De chauffeur sloeg alarm, de brandweer was snel genoeg ter plaatse om te kunnen voorkomen dat het hele gebouw zou afbranden.

De politie arresteerde al snel een man die naar vuur rook. Om sporen veilig te stellen ‘plakten agenten direct de handen van de verdachte af’, meldde de politie later. Het ging om een 40-jarige man die bij de instanties bekend was ‘vanwege verward gedrag’.

Fouad Khouakhi in het stuk van de moskee dat aangetast is door de brand. Beeld Freek van den Bergh
Fouad Khouakhi in het stuk van de moskee dat aangetast is door de brand.Beeld Freek van den Bergh

Jerrycan

Dat het om een verwarde man zou gaan, roept onbegrip op bij de moskeegangers. Ze krijgen de indruk dat het klein gehouden wordt.

‘Er zijn daar veel kantoren in de buurt’, zegt Mohamed Ahrazi (55) in de koffiekamer. ‘En een kerk. Maar deze man koos voor de moskee. Hij moest zelfs over een hek klimmen.’

‘Als er een moslim bij een incident betrokken is, noemt iedereen het meteen een terroristische aanslag’, zegt Youssef Guennaoui in de koffiekamer. ‘Een Nederlander is altijd een verwarde man.’

‘Dit is echt een aanslag op moslims’, zegt secretaris Khouakhi. ‘Die man heeft doelbewust de moskee in brand gestoken. Er is hier geen tankstation in de buurt. Hij moet ergens een jerrycan gevuld hebben en die helemaal hebben meegesleept. Althans, daar gaan wij van uit.’

Of het werkelijk zo ging, is onduidelijk. Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM) laat desgevraagd weten dat er ‘geen brandversnellers zijn gebruikt’ bij de brand, zoals benzine. Ook is er volgens het OM ‘tot nu toe geen indicatie van een terroristisch motief’. De verdachte, die geen vaste woon- en verblijfplaats heeft, zit nog in hechtenis.

Luier

Maar de meeste moskeegangers vinden het te vroeg om een terroristisch motief uit te sluiten. Ze zien een patroon, ze wijzen op de bedreigingen die andere Nederlandse moskeeën de laatste weken ontvingen.

Zo meldde de Almeerse moskee Omar Ibn Al Khattab vrijdag op Facebook dat er een brief was binnengekomen dat alle moskeeën platgebrand moesten worden. ‘Alle Marokkanen en Turken moeten het land uit’, stond erin, ‘anders worden jullie vergast net zoals de joden in Auschwitz.’

Moskeeën in onder meer Alkmaar, Almere, Culemborg, Deventer en Enschede kregen een luier door de brievenbus met een briefje: ‘Paascadeau voor de jankerds in onze maatschappij!’

En ook moskee Assalam ontvangt regelmatig agressieve reacties, vertelt Khouakhi. Hij pakt zijn telefoon en toont een screenshot van een bericht dat na de brand op Facebook verscheen. ‘De rest ook gou afbranden’, schreef iemand deze week, inclusief spelfout. ‘Of een varken erin.’

Steun

Nu de ramadan eraan komt, en zich meer gelovigen voor het avondgebed zullen melden, is de moskee extra alert. ‘Er is maximale beveiliging’, zegt vrijwilliger Fatah Samir. ‘Zichtbaar en onzichtbaar.’

Toch wil Samir niet te somber zijn. Hij ziet ook lichtpuntjes. Zo kreeg de Marokkaanse Assalam moskee in de nasleep van de brand veel steunbetuigingen, zegt hij. ‘Er kwamen opvallend veel donaties binnen van mensen met Nederlandse en een Turkse achternamen.’ Ook ontving de moskee brieven van kerken in de buurt.

‘We merkten daardoor dat veel mensen geraakt waren door het nieuws’, zegt hij. ‘En dat we niet alleen staan. Dat heeft ons kracht gegeven. Er is een groep mensen die chaos wil creëren, die niet gediend is van mensen met een andere achtergrond, die wil dat moslims en niet-moslims elkaar gaan wantrouwen. Maar die groep is klein. We moeten ons door hen niet uit elkaar laten spelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden