In deze gemeente maken Buma, Rutte en Pechtold geen kans: louter lokale partijen zitten in de raad

In Druten gaat het veel kiezers meer om gezicht dan om inhoud

Geen enkele landelijke partij zit in de gemeenteraad van het Gelderse Druten. Hier regelen de lokalen het onderling. Hun advies, in de laatste campagneweken voor de verkiezingen van 21 maart: Buma, Rutte, Pechtold, blijf lekker thuis.

De strijd om de kiezer is in volle gang. Foto Marcel van den Bergh

De lijsttrekker van Dorpslijst Deest stofzuigt in dorpshuis 't Trefpunt in Deest, een Gelders dorp met 1.750 inwoners aan de Waal, niet ver van Nijmegen. 'Dit dorp hing aan de laatste mem van het gemeentehuis - daarom ben ik tien jaar geleden de gemeenteraad in gegaan', zegt Ellen Thomassen.

Hondendrollen op straat

De wegen waren slecht begaanbaar, het dorpshuis moest gerenoveerd. Wel wordt er nog steeds veel te hard gereden door het 'arbeidersdorp', dat zijn bestaan te danken heeft aan de steenfabriek, dakpannenfabriek en scheepswerf aan de rivier. Ook moet een verouderd wijkje nodig worden opgeknapt, evenals het winderige parkeerplein voor het dorpshuis annex de basisschool. Dat bevindt zich naast de katholieke kerk, die leegstaat en wordt verkocht.

'We zetten vol in op de leefbaarheid van het dorp', vertelt Thomassen. 'We zijn gespitst op wat er leeft en gaan ermee aan de slag. Of het nou om een veiliger fietspad gaat of over hondendrollen op straat.' Daar hebben ze op het gemeentehuis in Druten, zeven kilometer verderop, volgens haar toch minder oog voor.

Bijzondere gemeente

Op het plein staat een 38-jarige moeder te wachten op haar kind. 'Een topwijf', zegt ze over Thomassen, de lokale vertegenwoordiger in de gemeenteraad van Druten. 'Ze kent iedereen, zit in verschillende verenigingen, laat zich overal zien en is heel betrokken. Bijna het hele dorp stemt op haar. Die zetel in de raad is belangrijk, want Deest is toch een beetje het ondergeschoven kindje.'

De gemeente Druten (18 duizend inwoners), ingeklemd tussen Maas en Waal, is in politiek opzicht een bijzondere gemeente. De huidige gemeenteraad bestaat uit louter lokale partijen. Geen VVD, geen D66, geen PvdA, geen GroenLinks, geen SP, zelfs geen CDA in de volksvertegenwoordiging van de Gelderse plattelandsgemeente.

Wel: Kernachtig Druten (al in 1978 opgericht en tot 2016 Dorpslijst Druten geheten), Welzijn Druten (slogan: 'Geef geluk een stem'), Dorpslijst Puiflijk/Druten-Zuid, Sociaal Maas en Waal ('voor de links stemmende kiezer'), Dorpslijst Afferden, Dorpslijst Deest, Dorpslijst Horssen en Seniorenpartij Druten (die bij gebrek aan kandidaten niet meedoet aan de komende verkiezingen).

Ellen Thomassen Foto Marcel van den Bergh

Vertrouwen

En de landelijke partijen? CDA en D66 hebben het vier jaar geleden nog wel geprobeerd, maar haalden geen enkele zetel. De VVD leidt een slapend bestaan. De SP weet evenmin genoeg mensen te vinden. GroenLinks en PvdA hebben onderdak gevonden bij een lokale partij.

'Elk dorp heeft zijn eigen identiteit en verenigingsleven', zegt burgemeester Luciën van Riswijk, zelf van CDA-huize. 'De bewoners kennen en vertrouwen hun voormannen en voorvrouwen, die bij wijze van spreken met hun poten in de rivierklei staan. De relatie met de kiezer wordt goed onderhouden, ook na de verkiezingen. De lokale partijen staan helemaal los van Den Haag en richten zich op het lokale belang. Ze hebben meer een geografische basis - het dorp - dan een politiek-ideologische basis.'

Strategische kandidaten

Alle dorpen binnen de gemeente Druten hebben hun eigen dorpslijst. Ze werken op gemeentelijk niveau samen, maar hebben elk hun specifieke speerpunten voor het eigen dorp. Alleen Kernachtig Druten probeert zich als een bredere partij voor de hele gemeente te manifesteren. 'We zitten ideologisch een beetje tussen CDA en VVD', zegt lijsttrekker Gerard Worm. 'We gaan voor een zakelijke aanpak - er zitten behoorlijk wat ondernemers bij ons - en een sterke binding met de gemeenschap. We zijn ook een sociale partij, maar het moet allemaal wel betaalbaar blijven.'

Worm heeft een 'strategische' kandidatenlijst opgesteld om zo veel mogelijk bevolkingsgroepen te bereiken. Een bestuurslid van de voetbalclub in Puiflijk, de voorzitter van de Drutense turnvereniging, de voorzitter van de hockeyclub en een aantal 'jeugdige' leden (25-30 jaar) die de jongeren moeten aanspreken.

Gezicht

Boy de Swart (27), eigenaar van café-restaurant De Gouden Leeuw, recht tegenover de Ewaldenkerk in Druten, gaat Kernachtig Druten stemmen. 'Op een vriend, de zoon van de wethouder', zegt hij vanachter de toog. De jonge ondernemer heeft er nooit bij stilgestaan dat er alleen maar lokale partijen in de gemeenteraad zitten. Onlogisch vindt hij het niet: 'Degenen die het doen, zijn de bekendste personen in Druten of Puiflijk of Deest. Ze staan dicht bij de mensen. De meeste kandidaten op de lijst ken ik.'

Welzijn Druten, de tweede partij in de gemeente, is wat linkser georiënteerd, in 2002 opgericht na een afsplitsing van een andere lokale partij. 'Een echte gemeentepartij, los van de landelijke politiek', zo afficheert Welzijn Druten zich op zijn website. Lijsttrekker Willie Cornelissen, geboren en getogen in Druten en docent in het basisonderwijs: 'Landelijke politiek is toch een ver-van-je-bedshow. Dat zegt de mensen hier niets. Ze stemmen op personen die ze kennen. De helft van de kiezers vindt het gezicht belangrijker dan de inhoud.'

Collega Worm van Kernachtig Druten, de grootste partij: 'Maas en Waal is altijd een geïsoleerd gebied geweest, vooral toen de brug over de Waal bij Tiel er nog niet lag. De mensen waren en zijn erg zelfredzaam. Ze voelen zich minder afhankelijk van Den Haag.'

In Druten is de strijd om de kiezer in volle gang. Foto Marcel van den Bergh

Haagse kopstukken

Worm ziet met 'groeiende verwondering' dat de Haagse kopstukken zich warmlopen om zich in de laatste campagneweken voor de gemeenteraadsverkiezingen te storten. 'Landelijke politici die gaan flyeren voor lokale verkiezingen en zelfs daarover met elkaar in debat gaan op televisie, dan denk je: jongens, waar zijn jullie nou mee bezig?'

Hij is blij dat zijn partij geen enkele band heeft met Den Haag. 'Het is belangrijker dat je een lijntje hebt naar de provincie', aldus Worm. 'We lobbyen genoeg op het provinciehuis in Arnhem.'

Ook Cornelissen van Welzijn Druten verbaast zich over het campagnevoeren van Buma, Rutte of Pechtold. 'Laat ze hun best maar doen, wij trekken ons eigen plan. Wij hoeven ons aan geen enkele regel van een landelijke partij te houden.'

Invloed

Aan de komende gemeenteraadsverkiezingen doet van de landelijke partijen alleen het CDA mee. Lijsttrekker en oud-wethouder André van den Hurk vertelt niet zonder trots dat de lokale partij-afdelingen 'een zeer geslaagde start' van de verkiezingscampagne hadden in aanwezigheid van niemand minder dan staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken. 'Het is bittere noodzaak dat we terugkomen in de raad', vindt hij. 'Onze invloed in Den Haag is groter dan die van de lokale partijen. Daarom kwam Mona Keijzer ook naar Druten.'

Hij erkent dat Haagse kopstukken 'niets van doen hebben met lokale verkiezingen'. Maar een lijntje naar het centrum van de macht heeft grote voordelen, meent Van den Hurk, voorzitter van de Drutense ondernemersvereniging. 'Er zijn zo veel taken overgeheveld van het Rijk naar gemeenten, zoals de jeugdzorg of de participatiewet, maar niet alles gaat even goed. Wij kunnen dat in Den Haag aankaarten, zodat tekortkomingen gerepareerd kunnen worden. Wij hebben invloed om dingen aan te passen, dat hebben de dorpslijsten niet.'

Bovendien kunnen CDA-kandidaten 'goede scholing' krijgen op het Steenkamp-instituut van de partij. 'Dat hebben de lokalen ook niet', aldus de CDA-lijsttrekker. 'En wij kunnen overleggen met CDA-collega's in de regio, terwijl een Dorpslijst Deest helemaal niets heeft met een Dorpslijst Dreumel.'

Geen partijsubsidie

In het dorpshuis van Deest verzucht Thomassen dat er nog een groot verschil is tussen haar partij en het CDA: geld. 'Je ziet in de dorpen veel verkiezingsborden van het CDA, want zij krijgen als landelijke partij subsidie', zegt de lijsttrekker van Dorpslijst Deest. 'Ik moet alles zelf betalen uit eigen zak.'

Buiten op de parkeerplaats twijfelt Sanne Straten (40) nog op wie ze zal stemmen. 'Deest heeft niet zoveel in de melk te brokkelen, dat dorpsbelang vind ik te beperkt', zegt de moeder die wacht op haar schoolgaande kind. 'Misschien wordt het toch Kernachtig Druten, die gaat over de hele gemeente.'

Naast haar haalt Joost de Klein (30) zijn schouders op. Hij gaat waarschijnlijk niet eens stemmen, zelfs niet op een lokale partij. 'Ik doe niet mee', zegt de vader in afwachting van zijn zoontje. 'Ik heb er geen verstand van en het helpt toch niet.'


Waarom blijven de landelijke politieke kopstukken de campagne domineren?

Met nog drie weken tot de raadsverkiezingen duiken ze plots weer op: de Haagse prominenten. Hoeveel effect heeft dat op het lokale stemgedrag?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.