In de zomer is het nieuws

Dat News of the World mensen afluisterde, was allang bekend. Het was wachten op het 'silly season' voordat het de aandacht kreeg die het verdiende.

Het silly season. Zo noemen de Engelsen de komkommertijd. Deze zomer had de Engelse pers echter weinig ruimte voor verhalen over een topless Poetin te paard, een pinguïn met een zonnewerend zwempak of over poes die elke dag dezelfde bus neemt. Begin juli brak het schandaal rond News of the World uit en na een korte adempauze zorgden de zomerrellen voor mooie kopij. Dankzij de zomerluwte gaven de kranten de twee gebeurtenissen zoveel aandacht dat ze groter leken dan ze waren. Zelfs oud nieuws werd opeens nieuws.


Op 1 april van dit jaar berichtte het blad Private Eye in zijn mediarubriek Street of Shame over een zitting een vaste Kamercommissie over het afluisteren van telefoons. De verslaggever meldde dat Labour-Kamerlid Tom Watson had gesuggereerd dat privéspeurders van News of the World het ook hadden gemunt op het vermoorde meisje Milly Dowler, alsmede de familie van haar lotgenootje Holly Chapman. Opmerkelijk genoeg werd het nieuwtje van het betrouwbare Private Eye niet meteen opgepakt door de dagbaden. Volgens Labour-Kamerlid Chris Bryant, met Watson de aanjager in de Murdoch-affaire, is er een simpele verklaring: 'Velen van ons wisten het inderdaad al, maar pas toen de politie de familie op de hoogte stelde, werd het officieel bevestigd en kwam het écht naar buiten.' Bovendien zaten de meeste kranten, zo kort voor het huwelijk van Kate en William, niet te springen om een groot schandaal.


Het zou nog drie maanden duren eer onderzoeksjournalist Nick Davies van The Guardian, die al jaren bezig is met de afluisteraffaire, de Milly-connectie zou openbaren. Deze suspense kwam niet slecht uit. Zo diende in juni het strafproces tegen de moordenaar van Milly Dowler. En eind juni had de minister van Cultuur, Media en Sport zijn fiat gegeven aan Murdochs overname van televisiezender Sky, iets waar The Guardian fel tegen is. Bovenal was het silly season net begonnen en leken de Engelsen klaar te zijn voor, in de woorden van de 19de-eeuwse historicus Thomas Macaulay, een van hun 'periodical fits of morality'.


Het geduld loonde. Op 4 juli opende The Guardian er de krant mee en reeds zes dagen later verscheen de laatste editie van News of the World. Vervolgens arresteerde de politie twee voormalige hoofdredacteuren en moest Rupert Murdoch zich verantwoorden voor inderhaast teruggekeerde Kamerleden. De macht die de 80-jarige krantenbaron jarenlang had uitgeoefend over politici was binnen mum van tijd in rook opgegaan, evenals zijn wens Sky over te nemen.


Het opvallende aan dit schandaal was dat de meeste feiten al bekend waren. In zijn dagboeken had voormalig News of the World-hoofdredacteur Piers Morgan al laten doorschemeren dat hacken heel gewoon was. De afgelopen jaren meldde zich het ene na het andere slachtoffer, maar de kranten toonden amper interesse. 'We moeten deze hysterie negeren,' adviseerde The Independent op 10 juli 2009 in een hoofdcommentaar. Op 6 juli van dit jaar schreef dezelfde krant: 'Vóór deze week beweerden zij die er belang bij hadden om het afluisterschandaal te relativeren, dat het geen zaak was om grote zorgen over te maken. Dit was altijd een oneerlijk argument.'


Niet alleen het afluisteren was oud nieuws. Voormalig News of the World-hoofdredacteur Rebekah Brooks had het omkopen van agenten in 2003 al voor de camera bekend, terwijl ook de contacten tussen Scotland Yard en News International geen geheim waren.


Na een korte rustperiode, waarin de aandacht zich verlegde naar het drama in Noorwegen en de dood van Amy Winehouse, brak in Tottenham de hel los. Dat was niet voor het eerst dit jaar. Begin maart hadden circa tweehonderd jongeren de Horsney High Street veranderd in een oorlogsgebied. De politiecommandant zei tegenover de Tottenham and Wood Green Journal dat zijn manschappen machteloos stonden. Naast deze plaatselijke krant schreef niemand over de rellen, zelfs de Londense Evening Standard niet. Iedereen was te druk met Japan. De rellen na de dood van de gangster Mark Duggan haalden alle kranten en in de avonden erop vonden in Londen en andere grote steden imitatierellen plaats die zo ernstig waren dat parlementsleden voor de tweede keer hun vakantie moesten onderbreken.


In de eerste dagen na Midsomer Murdoch was er even geen ander nieuws, op een paar terzijdes over de eurocrisis na. Het opvallende is dat vervolgens niet de schandaalkranten maar de kwaliteitskranten uitentreuren bleven schrijven over de rellen waarbij de onmacht van de autoriteiten was blootgelegd. Op de eerste zaterdag na de rellen besteedde The Guardian zo ongeveer de hele krant eraan. Vooral commentatoren grepen de plunderingen en brandstichtingen aan om een ideologische stammenstrijd te voeren. Vanaf een campus van Columbia University in New York deed zelfs de Nederlandse sociologe Saskia Sassen een neo-marxistische duit in het zakje.


Terwijl de politici, opgejaagd door de media, de ene na de andere paniekmaatregel namen, kwam het enige relativerende geluid, zoals gewoonlijk, van Matthew Parris in The Times. Deze opinieleider gaf toe dat het een wilde week was met veel materiële en menselijke schade, maar 'alles op een rijtje zettend komt de teller niet in de buurt bij hetgeen Frankrijk zes jaar geleden meemaakte, toen er in één nacht 1.400 auto's in vlammen opgingen'. Hij stelde voor dat hoofdredacteuren voortaan afspreken zulke rellen niet te hypen. Een kansloos voorstel. It's the silly season, stupid!!


Meer hard nieuws tijdens het zomerse silly season: in 2003 stuurde Labours spindoctor Alastair Campbell aan op een frontale confrontatie met de BBC naar aanleiding van beschuldigingen dat hij het Irakdossier had opgepijpt. Het leidde uiteindelijk tot de zelfmoord van wapeninspecteur David Kelly. Twee jaar later was Londen het decor van terroristische aanslagen en weer twee jaar later kwam een groot deel van het platteland onder water te staan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden