reportageRutte in Vlissingen

In de Zeeuwse zaal waar premier Rutte komt uitleggen dat de kazerne voor mariniers er niet komt heerst een diepe woede

Hoe premier Mark Rutte in Vlissingen een zaal vol boze Zeeuwen uitlegt dat de mariniers niet komen, ondanks alle eerdere beloften van Den Haag.

Mark Rutte in gesprek met boze Zeeuwen in Het Arsenaal in Vlissingen. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Mark Rutte was met twee tassen naar Het Arsenaal in Vlissingen afgereisd om met de Zeeuwen in gesprek te gaan over de Marinierskazerne die er niet gaat komen. De ene tas tot aan de rand toe gevuld, de ander leeg. In de volle tas zat zijn eigen arsenaal aan charme, enthousiasme, empathie, schuldbesef en een enkele voorzichtige grap, dat na bijna tien jaar premierschap genoegzaam bekend is. In de lege tas hadden de concrete toezeggingen moeten zitten waar de Zeeuwen ondanks zichzelf op hoopten.

In de zaal heerst diepe woede. Een nette, vooralsnog beheerste woede. Maar precies zo begon het in die krimpregio aan de andere kant van het land, waar de regering zich ook met lege handen en overstromend gemoed meldde. Ook de Zeeuwen voelen zich niet serieus genomen. Al zijn ze, zoals een vragensteller zei, ‘nog zo bescheiden en beschaafd.  Pas op: de eensgezindheid was nog nooit zo groot’. 

‘Een slecht idee als de politiek zich laat leiden door de onderofficieren van de mariniers’, vat een ex-marineman de sfeer samen, verwijzend naar de onwil van de mariniers naar Vlissingen te verhuizen. Hij krijgt een warm applaus. ‘Een handtekening is een handtekening, net als bij de Hedwigepolder’, zegt een ander. Een Zeeuws-Vlaamse: ‘Beseft u dat we in een stukje van het land wonen waar je moet betalen om Nederland binnen te komen?’

Tientallen vragenstellers

Rutte staat midden in de zaal, tussen de Zeeuwen, de bovenste knoopjes los. Een ventiel in mensengedaante. Een inleiding laat hij achterwege, er drommen tientallen vragenstellers om hem heen. Dat mensen heel boos zijn, dat begrijpt hij. Met nadruk: de excuses van staatssecretaris Barbara Visser zijn ook zijn excuses. Al blijft hij haar een fantastisch mens vinden. Daarnaast is er verwachtingsmanagement: ‘We zullen het vanavond niet eens worden.’

‘Afspraak is afspraak’, dat vindt Rutte ook. Maar sommige afspraken kunnen door de tijd worden ingehaald. Volgens Rutte zijn sinds 2012, toen tot de kazerne werd besloten, de omstandigheden voor de mariniers ingrijpend veranderd. 

‘Het ergste is de imagoschade, hoe gaat het kabinet dat veranderen’, wil een Zeeuwse weten. Ik hoor het, antwoordt Rutte, het zal allemaal moeten worden meegewogen. Een andere belofte: ‘Dit zal geen Randstad-centered land worden.’

Merkwaardig argument

Veel vragen gaan over de mariniers. Als Kamerlid André Bosman over mannen met een gezin begint, klinkt een meewarig gesteun. Ook de door Rutte geroemde flexibiliteit van het korps voelt als een merkwaardig argument. De woede gloeit, overal. De VVD-fractieleider van Reimerswaal: ‘U moest eens weten hoeveel leden we hierdoor zijn kwijtgeraakt.’

Sinds drie weken geleden staatssecretaris Visser na veel gestuntel en zonder Zeeland daarin te kennen, bekendmaakte dat de marinierskazerne van Doorn naar Nieuw-Milligen verhuist omdat de mariniers in groten getale liever de dienst verlaten dan naar Zeeland gaan, en Vlissingen dus geen Michiel Adriaansz de Ruyterkazerne krijgt, voelt de provincie zich in de steek gelaten.

Woensdagavond was in de vergadering van de Provinciale Staten gebleken dat de Zeeuwse gelederen niet gesloten zijn. Zo bleef gedeputeerde Dick van der Velden (VVD) volharden in wensdenken: wat hem betreft komt de kazerne nog steeds naar Vlissingen. De SGP – in Zeeland een partij van betekenis – wil nog vóór de volgende verkiezingen compensatie, uit angst voor het korte geheugen van de Haagse politiek. Andere partijen hamerden juist op een zorgvuldige procedure. 

Ook was er, net als in Het Arsenaal, kritiek op de Zeeuwse Kamerleden. ‘Die laten het gebeuren’, oordeelde VVD-Statenlid Kees Bierens. Pikant, omdat zijn partij met André Bosman en Tobias van Gent als enige twee vertegenwoordigers heeft in Den Haag. Bosman kreeg het in Het Arsenaal zwaarder te verduren dan Rutte. Zijn opmerking dat dit ‘weleens en win-win situatie kan zijn’, werd met gejoel ontvangen. 

‘Speciale gezant’

Waar de Zeeuwen elkaar vinden: de compensatie moet een structurele bijdrage leveren aan de Zeeuwse economie. Gedachten die tot dusver zijn geopperd: een waterstoffabriek, de Westerscheldetunnel tolvrij, een tweede Extra Beveiligde Inrichting, een cyberregiecentrum. ‘Zeeland moet niet louter een vakantiebestemming worden’, verwoordde CU-Statenlid Jan Henk Verburg het sentiment. 

Vrijdag reist een delegatie Zeeuwse politici naar Den Haag voor een eerste overleg over de compensatiemaatregelen. Om te beginnen: 50 miljoen euro vergoeding voor reeds aangelegde infrastructuur, gederfde inkomsten en imagoschade.

Na het overleg met de Zeeuwse delegatie zal de naam van de ‘speciale gezant’ bekend worden gemaakt, die minister Raymond Knops van Binnenlandse Zaken de Zeeuwen toezegde. Commissaris van de Koning Han Polman, woensdag in de Statenvergadering: ‘Die term ken ik alleen van vredesbesprekingen in het Midden-Oosten. Dan gaat het vaak over een tweestatenoplossing.’ 

De diepe woede, die woekert aan het eind van de avond onverminderd voort. Ondanks het respect voor Rutte dat hij zich in het hol van de leeuw heeft gewaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden