In de VS lachen ze niet meer om koploper Trump

Gisterenavond was het eerste tv-debat tussen de Republikeinse kandidaten. De vraag is wie het gevecht aangaat met Trump.

Beeld EPA

Alle ogen in Amerika zijn donderdagavond gericht op Cleveland, Ohio. Daar gaan zeventien Republikeinse presidentskandidaten in debat. De organiserende televisiezender Fox kan ze niet allemaal bergen op één podium, zodat het deelnemersveld is verdeeld in een kopgroep en een bijwagen. De schifting is gedaan op basis van peilingen. Dus de eerste verliezers zijn er al. Maar eigenlijk draait het vooralsnog om één man: The Donald.

Het is de perfecte bijnaam voor Donald Trump. The Donald komt eraan - als dat van je wordt gezegd, klinkt dat alsof onder veel bekijks een enorm slagschip een buitenlandse haven binnenloopt. Dat is ook precies wat er nu gaande is in Amerika. Alles draait om Trump, de steenrijke vastgoedmagnaat en tv-ster die president wil worden.

Waar de andere kandidaten moeite moeten doen de krant te halen, is hij een 'lopende nieuwskop'. Hij hoeft er zelfs niets meer voor te doen. Begin deze week verschenen veel kandidaten op een forum in New Hampshire. Trump niet. Wat was het nieuws van die avond? Dat Trump er niet was.

Campagnewetten

Hij spot met alle campagnewetten. Hij heeft geen enorme staf, zegt te werken zonder peilingsdeskundigen, leest niks voor van een papiertje, roept wat hem voor de mond komt, noemt politici 'stom', vindt president Obama een mislukkeling, beledigt oorlogsheld John McCain en stijgt maar door in de peilingen. Hij is koploper nu.

Aanvankelijk wezen alle commentatoren naar een punt niet heel hoog boven de grond waar zich volgens hen het denkbeeldige plafond bevond dat Trump snel zou bereiken. Daar zijn de meningenbakkers mee gestopt. 'He's no joke anymore', zegt een van hen, hij is niet meer om te lachen. We hebben het stadium bereikt van diepzinnige beschouwingen over de stand van de politiek en de stand van het land in het tijdperk-Trump.

Er zijn twee debatten donderdagavond. Het belangrijkste is om negen uur (Amerikaanse tijd). Daaraan doen de tien kandidaten mee die gemiddeld het hoogst scoorden in de recentste vijf landelijke peilingen. De zeven afvallers gaan al om vijf uur in debat. Happy Hour, wordt het smalend genoemd. Rick Perry, oud-gouverneur van Texas, haalde de drempel voor het grote debat net niet. Toch is hij geen kleine jongen. Hij leidde de staat die de meeste banen creëerde in de Verenigde Staten. Bovendien was hij de enige die de afgelopen weken Trump consequent aanviel.

Entertainment

De grote vraag is wie nu, oog in oog met de miljardair, het gevecht aangaat. De verwachting is dat Jeb Bush, de nummer twee in de peilingen, zich gedeisd houdt en zal poseren als het redelijk alternatief. De aanval komt waarschijnlijk uit de middenmoot, van kandidaten die voor de keuze staan: opvallen of ten ondergaan. Dat is riskant, want The Donald hoeft maar in de verte een stip van een piratenbootje te ontwaren of hij laat de kanonnen bulderen. Het kan echter ook dat hij kiest voor een rol als staatsman.

In de voorbeschouwingen schieten de voorspellingen heen en weer alsof het een sportwedstrijd is. Politiek is definitief entertainment geworden. Onze eigen schuld, zegt columnist Frank Bruni van The New York Times. Het begon met Marilyn Monroe die president Kennedy toezong en met Bill Clinton en zijn saxofoon. Sindsdien wordt het alleen maar erger. Voor de kijkers vanavond liever geen verhandelingen over onderwijs of inkomensongelijkheid: ze willen spektakel. Entertainment, journalistiek en politiek zijn verstrengeld geraakt. Zie de rol van (de juist vanavond vertrekkende) komiek-commentator Jon Stewart van The Daily Show, die zelfs op het Witte Huis werd uitgenodigd, aldus Bruni.

Beeld de Volkskrant

Met Trump is zeker altijd wat te beleven. Hij noemt Obama een schande voor de Afrikaans-Amerikaanse gemeenschap. Zij is er onder hem op achteruit gegaan en het zal lang duren voor we ooit weer een zwarte president kiezen, aldus de kandidaat. Racistisch noemde iemand deze uitspraak, maar het deert hem tot nu toe niet. Trump scoort juist bij boze kiezers die een economische neergang vrezen, vinden dat het verkeerd gaat met het land en politici haten.

'Hij is een buitenstaander, wat de mensen aantrekt die zich vervreemd voelen van het systeem. Hij zoekt de confrontatie, wat de gefrustreerden aantrekt', schrijft David Brooks. Volgens deze columnist verdeelt Trump de wereld niet in links of rechts, maar in winnaars en verliezers. Hij vindt dat het land snel bergafwaarts gaat, omdat het geleid wordt door mislukkelingen. Er is iemand nodig die dingen gedaan krijgt, hij dus, de bouwer van wolkenkrabbers die reiken naar de hemel. Het klinkt aanmatigend, maar niet voor Trump. 'Ego is zijn ideologie', aldus Brooks. Hij is wat dat betreft helemaal van deze tijd.

Trump is mogelijk van voorbijgaande aard. Hij heeft steun, maar er zijn in de peilingen ook heel veel mensen die hem verafschuwen. Wel heeft hij al grenzen verlegd. Onder het motto niets is meer te dol in verkiezingen met de K van Kijkcijfer gaat een kandidaat met een cirkelzaag een berg overheidspapieren te lijf en slaat een ander zijn mobiel aan diggelen.

De belangrijkste rivalen

- Ted Cruz is een erkend debater. De geharnaste conservatief discussieerde op het scherp van de snede in het Hooggerechtshof. Hij aast op die paar seconden die in de herinnering zullen blijven. - Mike Huckabee schuwt grote woorden niet. Over Obama's nucleaire akkoord met Iran zei hij dat het de Israëliërs 'naar de deur van de oven brengt'. Hij is een buitenbeentje met een talent om te verrassen.

- Jeb Bush is een heer van stand. Hij zal willen laten zien dat hij het tegendeel is van de licht ontvlambare Trump. In de hoop dat die zichzelf opbrandt. - Scott Walker leverde als gouverneur zware gevechten in Wisconsin, maar won daar drie verkiezingen op rij. Nu moet hij zich bewijzen bij zijn debuut op een nationaal podium.

- Mike Huckabee schuwt grote woorden niet. Over Obama's nucleaire akkoord met Iran zei hij dat het de Israëliërs 'naar de deur van de oven brengt'. Hij is een buitenbeentje met een talent om te verrassen.

- Scott Walker leverde als gouverneur zware gevechten in Wisconsin, maar won daar drie verkiezingen op rij. Nu moet hij zich bewijzen bij zijn debuut op een nationaal podium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.