In de stoel blijkt over de prijs niet te praten

De marktwerking in de tandartszorg dreig te mislukken. Waar en waarom ging het mis?

VAN ONZE VERSLAGGEVER RUTGER BREGMAN

Waarom is de minister begonnen aan dit experiment?

Marktwerking zou de concurrentie tussen tandartsen vergroten en daarmee de prijzen drukken. Het moet bovendien het aantal keuzemogelijkheden van de patiënt vergroten en innovatie bevorderen. Tot slot verwachtte Schippers dat marktwerking het tekort aan tandartsen kan oplossen. Tandartsen concentreren zich nu vooral rond de opleidingssteden in Nijmegen, Amsterdam en Groningen. Marktwerking zou de tandarts stimuleren om nieuwe markten op te zoeken in de provincie.

Waarom is een tandartsbezoek toch duurder geworden?

Voor effectieve concurrentie heb je prijsbewuste consumenten nodig. Daar schort het nog wel eens aan in de zorg. De meeste mensen gaan hoogstens twee keer per jaar naar de tandarts en hebben geen zin in een grootscheeps vergelijkend onderzoek. Diegenen die dat wel doen, komen er al snel achter dat de tand- artsprijzen niet altijd even inzichtelijk zijn. Is de ene behandeling wel te vergelijken met de andere? En wat zit er wel of niet bij de prijs inbegrepen? In de behandelstoel ontdekt de kritische consument-patiënt bovendien dat tandartsen niet onderhandelen over de prijs. De prijslijst staat vast.

Kunnen patiënten kiezen voor goedkopere tandartsen?

Lang niet altijd. Marktwerking kan de prijzen doen dalen mits er voldoende aanbod voorhanden is. Hier speelt het tekort aan tandartsen Schippers parten. Uit onderzoek van de Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Tandheelkunde (NMT) is gebleken dat slechts een kwart van de tandartsen zonder voorwaarden nieuwe patiënten aanneemt. Tandartsen hebben geen behoefte aan 'shoppers' voor een eenmalige behandeling, zo bleek onlangs uit onderzoek van de Consumentenbond. Veel tandartsen werken met wachtlijsten. Een teveel aan vraag en tekort aan aanbod betekent een hogere prijs - ook dat is marktwerking.

Willen patiënten hun tandarts wel selecteren op prijs?

Bijna niemand doet dat. Economen van ING ontdekten dat slechts 4 procent van de patiënten rekening houdt met de prijs van een tandartsbezoek. Kwaliteit en nabijheid van de tandartspraktijk zijn veel vaker doorslaggevend. Op kwaliteit valt overigens ook nog veel te weinig te vergelijken, vinden zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties. Een goed prijsvergelijkingsonderzoek is natuurlijk ook een kwaliteitsvergelijkingsonderzoek. Maar zowel de prijs als de kwaliteit van tandartsen is voor de gemiddelde patiënt nauwelijks inzichtelijk.

Waarom blijven de meeste patiënten liever bij hun vaste tandarts?

Patiënten bouwen vaak een vertrouwensband op met hun tandarts. De eigen tandarts kent hun gebit het beste en weet welke problemen er in het verleden zijn geweest. Die continuïteit is de meeste patiënten best een paar extra euro's waard. De onderzoekers van ING ontdekten dat patiënten pas bij heel grote prijsverschillen bij de concurrent aankloppen.

De prijs van de röntgenfoto is volgens de Nederlandse Zorgautoriteit de enige tandartsprijs die zich goed laat vergelijken tussen tandartsen onderling. Maar wie denkt er aan het prijskaartje van de röntgenfoto als een bezorgde tandarts vertelt dat hij toch maar even een foto wil maken?

Wisten we niet van tevoren al dat dit experiment ging mislukken?

Eigenlijk wel. Zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties en onderzoekers voorspelden een prijsstijging. Hoogleraar gezondheidseconomie Wim Groot voorzag een prijsstijging van 6 procent en kreeg gelijk. Ministers Schippers ziet nog wel één positieve ontwikkeling: in de afgelopen periode zou de kwaliteitsontwikkeling van de tandheelkunde een impuls hebben gekregen.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden