In de rechtbanken gaat '9/11' nog door

Vandaag is het elf jaar geleden dat Amerika werd getroffen door de zwaarste terreuraanslagen in haar geschiedenis.

Het puin van het World Trade Center smeult na de terroristische aanslag.Beeld afp

Elf jaar na de terreuraanslagen van 11 september 2001 worden cruciale vragen over '9/11' nog altijd in de New Yorkse rechtbanken uitgevochten. Slepende én nieuwe processen over de schuldvraag en de gevolgen van de aanval overschaduwen de Amerikaanse herdenking van vandaag.

Een beladen strijdpunt is de vraag waar de niet-geïdentificeerde overblijfselen van slachtoffers zullen worden bewaard. Het 9/11 Memorial Museum in New York heeft een plek onder de grond van het monument gekozen, in de bodem waar de tweelingtorens van het World Trade Center stonden. Daar werden de lichaamsresten gevonden, nadat zo'n 2.750 mensen er de dood vonden.

In totaal kwamen op 11 september bijna 3.000 mensen om in New York, Washington en de staat Pennsylvania. Ook de negentien moslimextremisten die vier passagiervliegtuigen kaapten, stierven bij de grootste terreuraanslag ooit op de VS.

Nabestaanden
De belangengroep Families and Parents of Firefighters and WTC Victims betoogt voor de rechter dat de meeste nabestaanden de voorkeur geven aan een zichtbare, toegankelijke locatie boven de grond. Hun bezwaren vinden weerklank in New York, waar niet is vergeten dat de meeste families niets hadden om te begraven.

Ook zal tijdens een ander proces opnieuw de vraag aan bod komen hoe de negentien jihadisten hun werk konden doen. De beheerder van de torens heeft de twee betrokken luchtvaartondernemingen, American en United Continental, aangeklaagd. Door hun nalatigheid konden de kapers in Boston aan boord gaan en de toestellen in de wolkenkrabbers en het ministerie van Defensie in Washington vliegen, aldus de eiser, World Trade Center Properties LLC.

Eerder deze maand oordeelde rechter Alvin Hellerstein dat dit proces inderdaad kan doorgaan. American en United (dat is gefuseerd met Continental Airlines) moeten nu bewijzen dat zij geen schuld dragen voor de ontoereikende controle op luchthaven Logan - waardoor de terroristen hun wapens aan boord konden krijgen.

WTC Properties eist 6,1 miljard euro van de twee bedrijven: dat zijn volgens de eiser de kosten van de vervanging van de torens. De gedaagden stellen dat de klacht 'geen waarde' heeft; de beheerder ontving al meer dan 3 miljard euro van verzekeraars.

De skyline van Manhattan op 11 september 2001.Beeld anp

Rechtszaken
United heeft eerder al een aantal rechtszaken geschikt met nabestaanden. De meest recente schikking met de familie van Mark Bavis kostte de luchtvaartmaatschappij een onbekend bedrag. Bavis, toen 31 jaar, zat in vlucht 175, het toestel dat de tweede, zuidelijke toren trof.

Zijn familie liet de rechtszaak jaren doorgaan, om United en beveiligingsbedrijf Huntleigh USA in het openbaar te 'ontmaskeren'. Volgens de familie Bavis ontbrak bij de toegangscontrole simpelweg een systeem om de door de kapers gebruikte messen en traangas te traceren.

De zaak-Bavis was de uitzondering. Veruit de meeste overlevenden en nabestaanden kwamen kort na 9/11 tot een bevredigende schikking met een speciaal overheidsfonds, dat zo'n 5,5 miljard euro verdeelde.

Ook de duizenden ziek geworden reddingswerkers en opruimers zitten nog verstrikt in procedures. Pas in 2011 werd de topadvocate Sheile Birnbaum aangewezen als beheerder van een overheidsfonds van bijna 2 miljard euro, te verdelen onder de brandweerlieden, agenten, militairen en vrijwilligers die in de loop der jaren longproblemen en kanker kregen door hun werk op 'ground zero', zoals de plek van de aanslag op het WTC werd genoemd.

Een van de nieuwe torens van het World Trade Center.Beeld afp

Religie
Ook religieuze aspecten van 9/11 leidden tot juridische conflicten. De zaak tegen een geplande moskee bij ground zero werd ongeldig verklaard. Ondanks het verzet van talrijke Amerikanen - én PVV-leider Geert Wilders - wordt het omstreden islamitisch centrum nabij het nieuwe WTC gebouwd.

Er loopt nog een rechtszaak aangespannen door de American Atheists. Die groepering hoopt te voorkomen dat een christelijk kruis een plek krijgt in het '9/11-museum'. Het 5 meter hoge kruis van stalen balken was jarenlang te zien aan de rand van ground zero. Het was intact gevonden in het puin, en het gold voor veel reddingswerkers en bouwvakkers als een symbool van hoop.

Ondanks de onophoudelijke juridische onenigheden had president Obama zaterdag een optimistische boodschap. 'De aanvallen hebben ons niet veranderd', zei hij. 'Ze hebben het beste in het Amerikaanse volk naar boven gebracht.' Vandaag wordt 9/11 herdacht met momenten van stilte, poëzie, muziek en toespraken in New York, Washington en Pennsylvania. Zoals elk jaar op 11 september zullen daarbij de namen van alle slachtoffers worden voorgelezen.

De skyline van Manhattan op 11 september 2001.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden