In de praktijk bestaat dualisme bij regeringspartijen niet

Beeld de Volkskrant

Toen Zihni Özdil, een historicus die onlangs voor GroenLinks de Tweede Kamer in is gekomen, zijn eerste toespraak hield achter het spreekgestoelte in 's lands grootste vergaderzaal, moest ik luid grinniken. Özdil werd geacht te spreken over een wetsvoorstel voor seizoenarbeiders; hij liet zijn inbreng evenwel voorafgaan door een royale inleiding waarin hij vanaf zin vijf ongeremd op de VVD begon af te geven.

Hij haalde een veertig jaar oud citaat van de VVD over 'sociale rechtvaardigheid' aan, concludeerde dat je dat soort dingen tegenwoordig niet meer hoort 'van rechts' en verzuchtte: 'Er is in de afgelopen jaren iets best wel misgegaan met de politieke koers van ons land.' En: 'Onder luid gejuich van onze rechtse vrienden hebben we stap voor stap onze manier van leven, die geworteld is in onze westerse, Europese idealen, de prullenbak ingegooid.'

Een paar meter verderop, in de Stadhouderskamer, zat zijn politieke leider met de rechtse vijand te onderhandelen over een mogelijk kabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Her en der werden wijze hoofden geschud. Zo'n jongen toch, zo onbesuisd nog, heeft zich wellicht vergist, dacht dat het nog verkiezingstijd was. Iemand zal hem hopelijk onder de arm nemen en leren dat je dat soort dualistische onzin moet bewaren voor wanneer je diep in de oppositie zit weggestopt. Dat je je opinies vóór je moet houden, diep verborgen in een geheim vakje in je hart, wanneer je het pluche kunt zien gloren, wanneer je bijna mag meeproeven aan de macht, ook eens bovenop mag liggen.

Eerder had een andere GroenLinkser, Liesbeth van Tongeren, het nog gewaagd om ten overstaan van draaiende camera's iets over de gaswinning in Groningen te zeggen. Terwijl in de beslotenheid van de Stadhouderskamer het woord 'gas' nog moest vallen. Tssk, wat een amateurs klonk het verderop in de straat.

Kommervolle bespiegelingen sijpelden door naar de pers. In de Volkskrant werd eergisteren de bezorgde vraag gesteld of GroenLinks wel een betrouwbare partner is en of een deal met Jesse Klaver wel een deal is met zijn hele fractie en of ze daar überhaupt wel in het gareel kunnen lopen.

Vroeger hoorde je nog weleens iemand over dualisme in de politiek. Dat is het concept dat de volksvertegenwoordiging haar taak als controlerende macht serieus neemt en zich kritisch opstelt tegenover de uitvoerders, de types in het kabinet. Oók de parlementariërs van de regeringspartijen. Frits Bolkestein wilde in zijn Kamerjaren nog weleens iets recalcitrants roepen over de NAVO of over de euro, maar dat is een half mensenleven geleden.

In de praktijk bestaat dualisme bij regeringspartijen niet. Het CDA in zijn regeringsjaren had het houden van de kikkers in de kruiwagen tot hogere kunst verheven. De VVD is er ook bedreven in geraakt. Mark Rutte is er in zijn laatste kabinet zelfs in geslaagd om ook bij de oppositie elke lust tot oppositie voeren weg te nemen, door iedereen beurtelings een zitje aan de machtstafel te geven. Totdat zijn partij het ministerie van Justitie als VVD-fractiekamer ging gebruiken en Tweede Kamerleden van de VVD ijverig gingen meeschrijven aan ministeriële informatie voor dezelfde Kamer. Toen dat uitkwam, deed heel Den Haag alsof men dat raar vond.

Een maandje nog. Dan zit GroenLinks ook in de kruiwagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden