In de politiek telt niet leeftijd, maar charisma

Als het aankomt op omloopsnelheid van politici valt er binnen de Europese Unie nauwelijks een grotere tegenstelling te bedenken dan die tussen Nederland en Frankrijk....

Zo liet de 77-jarige Giscard d'Estaing, president van 1974 tot 1981, deze week doodleuk aankondigen dat hij de baas wil blijven van zijn streek, de Auvergne. Dus doet hij mee aan de regionale verkiezingen van 2004. Dat moet een opsteker zijn voor de 70-jarige Jacques Chirac. Diens omgeving laat al enige tijd doorschemeren dat hij ook in 2007 wellicht meedoet aan de presidentsverkiezingen – hij is dan tenslotte 'pas' 74 jaar. Zijn uitdager bij de laatste verkiezingen, Jean-Marie Le Pen, zal er dan zeker bij zijn – hij is dan nog net geen tachtig.

Ook links in Frankrijk moet niets van de Nederlandse verjongingsdrift hebben: Michel Rocard, ook alweer 73, is de vermoedelijke lijsttrekker voor de socialisten bij de Europese verkiezingen. De linkse kandidaten voor het presidentschap zijn Laurent Fabius, 57 jaar, en wellicht toch nog eens oud-premier Jospin, die in 2007 zeventig wordt. Hij legt nu zijn 'tocht door de woestijn' af, zoals politiek uitgerangeerd zijn in Frankrijk heet, maar iedereen weet dat die doorgaans eindigt waar hij begon: in de politiek. Wie daarvoor eenmaal heeft gekozen, doet dat in Frankrijk levenslang.

Vandaar dat ieder publiek optreden van Jospin nog altijd grote aandacht trekt – iets wat van zijn Nederlandse lotgenoot Ad Melkert niet kan worden gezegd. Die zit ver weg in Washington, terwijl teamgenoot Benschop bij Shell zit en Kok zijn commissariaten heeft – niemand houdt rekening met een terugkeer van dit drietal, ook al vervulden zij tot voor kort een sleutelrol in de Nederlandse politiek.

In Frankrijk is het daarentegen alsof de generatie van Wiegel, Van Agt en Van Dam het nog altijd voor het zeggen heeft. Een uitzondering lijkt minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy, ook kandidaat voor het Elysée en nog maar 48 jaar. Maar ook hij heeft al een politieke carrière van twintig jaar erop zitten, ongeveer even lang als die van Bos, Halsema en Dittrich bij elkaar.

Is Nederland met zijn vanuit Frans perspectief adembenemend snelle generatiewisselingen beter af dan Frankrijk? Als ik afga op de mening van mijn Franse kennissen wel: het lijkt ze reuzeverfrissend, dertigers en veertigers die de dienst uitmaken. In Nederland valt daarentegen nauwelijks enthousiasme over al die jonge gezichten aan het Binnenhof te bespeuren. Politiek was even heel erg i¿n, ten tijde van Fortuyn, maar inmiddels lijkt het onderwerp weer zijn vertrouwde plaats aan de zijlijn van het dagelijkse bestaan te hebben ingenomen. Dertigers en veertigers, tot je dienst, maar als ze wat bleekjes blijven, wat schiet je er dan mee op?

Wil een politicus in het zaptijdperk de aandacht vasthouden, dan moet hij het hart sneller doen kloppen, van woede of liefde. Leeftijd is daarbij ondergeschikt. In dat opzicht staat Frankrijk er wellicht juist beter voor dan Nederland. Voor het ongekende fenomeen Fortuyn valt in de verste verten geen opvolger te ontdekken. In Frankrijk lijkt Jean-Marie le Pen die te vinden in Sarkozy. Die liet eind vorig jaar in een rechtstreeks debat de leider van extreem-rechts alle hoeken van de tv-studio zien – een prestatie waar in Frankrijk met evenveel opwinding aan wordt teruggedacht als in Nederland aan de botsing tussen Fortuyn en Melkert op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen.

Niet leeftijd, maar charisma is in de televisiedemocratie allesbepalend. Dus is enig medelijden gepast met Laurent Fabius, de Franse oud-premier die deze week een persoonlijk boekje de wereld instuurde in de hoop straks een gooi naar het Elysée te kunnen doen. Al op 37-jarige leeftijd, heerlijk jong, was hij premier. Helaas voor Fabius zagen de mensen hem aan voor wat hij was: een kille technocraat.

Twintig jaar later doet hij verwoede pogingen van dat imago af te komen. In zijn boek maakt de lezer kennis met een motor rijdende, gescheiden vader die houdt van zijn land en van het populaire tv-programma Star Academy. Maar helaas: zijn verhaal is al ontmaskerd als een uitgekiende methode zich populair te maken bij kiezers. Hoeveel details Fabius ook over zijn privéleven prijsgeeft, het wordt vermoedelijk niks. Al is een slag om de arm op zijn plaats – zie het uitzonderlijke lot van Jan-Peter Balkenende, die zonder veel charisma toch maar mooi premier kon worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden