in de polder

Elders op de wereld is horror een serieus filmgenre, maar niet in Nederland. Dat gaat veranderen. Er zijn minstens tien plannen tegelijk voor lange horrorfilms in ontwikkeling....

Een druilerige zaterdagochtend, op een zompig grasveldje aan de rand van Amsterdam. Een boer rijdt door het weiland met een 35mm-camera achter op zijn trekker. Producent Bart Oosterhoorn is in de weer met wormen en maden. De andere producent Fir Suidema bungelt in een zombiepak aan een angstaanjagend hoge bungyjump-kraan. Hij zal er twee gekneusde ribben aan overhouden.

Met een budget van nog geen 500 euro is een promo opgenomen voor Worst Case Scenario, een ‘compromisloze horrorfilm’ waarin een bende voetbalhooligans op een waddeneiland wordt geconfronteerd met hordes ondode nazi’s. De boer kreeg 150 euro om het materiaal de hele dag rond te rijden. De wormen en maden kosten honderd euro. De kraan, de camera, en de kostbare rollen 35mm-film zijn gratis beschikbaar gesteld. De twee runners uit Den Haag betalen hun eigen benzine. Via hun website hebben de producenten inmiddels al meer dan tweeduizend vrijwilligers gerekruteerd, die maar al te graag willen meewerken aan de Nederlandse horrorfilm.

Horror in Nederland, het is een onontgonnen gebied. Terwijl in het buitenland – niet alleen in Hollywood, maar ook in landen als Japan, Spanje, Korea en zelfs in België – de ene na de andere kaskraker wordt geproduceerd. Van splatter en slasher, bovennatuurlijke en psychologische horror, tot monster- en vampierfilms. Vaak is het budget bescheiden. De scripts weerspiegelen veelal de grootste angsten van mensen en plaatsen onalledaagse gebeurtenissen tegen een herkenbare achtergrond. Horror is allang niet meer alleen voor de liefhebbers van bloed en cult. Integendeel. Horror is mainstream.

Maar niet in Nederland. Nederlandse horrorfilms zijn op de vingers van een hand te tellen. Dick Maas maakte De lift (1982) en Amsterdamned (1988) en Dorna X. de Rouveroy Intensive Care (1991), waarin comapatiënt George Kennedy zich ontpopt als een moordzuchtig monster dat een bloedig spoor trekt door het leven van de sullige verpleger Koen Wauters en diens buurmeisje Nada van Nie. Rudolf van den Berg regisseerde De Johnsons (1992), waarin fotografe Monique van de Ven en haar dochter Esmee de la Bretonière in de Biesbosch stuiten op zeven ex-reageerbuisbaby’s. Dat is het zo’n beetje. De Nederlandse filmers, de Nederlandse filmfondsen en de Nederlandse omroepen zijn blijven steken in het alledaagse, in de realiteit, waarin elke film een maatschappelijk relevant standpunt moet innemen om een kans te maken gerealiseerd te worden.

Maar er is hoop. Op dit moment zijn in Nederland meer dan tien lange horrorfilms in ontwikkeling. Door gerenommeerde regisseurs en nieuwkomers, met onbekend talent en soapsterren in de hoofdrollen. Lodewijk Crijns, die naam maakte met fake-documentaires en de tienerfilm Loverboy, werkt in opdracht van Johan Nijenhuis’ NL Film aan Wild weekend, een whodunit-achtige thriller waarin en passant het Nederlandse soapwereldje wordt geparodieerd. Erwin van den Eshof en Nick Rogerius, twee jaar geleden afgestudeerd aan de Filmacademie, namen een trailer op voor de psychologische horrorfilm Doodeind, waarin Terence Schreurs, Annick Pheifer, Victoria Koblenko en Alwien Tulner een oud vervallen huis binnengaan en vervolgens een voor een gruwelijk aan hun einde komen.

Jan Doense (bijnaam: Mister Horror) werkt aan Woensdag, gehaktdag. Hij bedacht de titel samen met Bart Oosterhoorn, in een huisje naast een oud kerkhof tijdens hun jaarlijkse vakantie naar Spanje. Costa meets Braindead moest het worden. Doense: ‘We zouden alle soapies vragen en daar gebeuren dan allemaal vreselijke dingen mee.’ Al snel bleken de vrienden verschillende ideeën over de invulling van de titel te hebben en Oosterhoorn stortte zich op Worst Case Scenario.

Vorig jaar wisten Oosterhoorn en Suidema, verenigd in de productiemaatschappij Gorehound Canned Film, in Cannes een financier te vinden voor Worst Case Scenario. ‘We werden gestalkt door een kennis van horror-icoon Brian Yuzna’, zegt Oosterhoorn. ‘Eerst dachten we dat hij alleen was geïnteresseerd in een gratis lunch, maar we hebben toch maar afgesproken.’ Hij zou voor het geld zorgen, tussen de drie en zes miljoen euro. ‘Holland’s Gorehound finances Nazi zombie pic’, kopte het vakblad Variety nadat op de laatste dag van het festival een contract was getekend.

De ervaren schrijver Miguel Tejada-Flores (Beyond Re-Animator, Revenge of the Nerds) werd ingehuurd om het scenario ‘een poetsbeurt’ te geven, maar ondanks die ingreep lukte het de Amerikanen niet Worst Case Scenario te verkopen. Oosterhoorn: ‘Toen we alles zelf deden, ging het lekker snel. Nu moeten we telkens op ontwikkelingen uit Amerika wachten. Daarom hebben we zelf maar besloten om een nieuwe promo te maken, waarmee we opnieuw willen proberen geldschieters over de streep te trekken. Visueel zijn we op ons best; in Worst Case Scenario is een belangrijke rol weggelegd voor het schilderachtige, weidse waddenlandschap en de oerhollandse luchten.’

Door de Amerikanen zijn half mei nieuwe afspraken gearrangeerd in Cannes. ‘Ze zeggen dat het dit keer écht gaat lukken.’ Oosterhoorns spaargeld is er inmiddels doorheen gejast. ‘Voor het einde van het jaar moeten we filmen, er zit een bepaalde houdbaarheidsdatum op een project.’

Terwijl Oosterhoorn met buitenlandse financiers in de weer was, ontwikkelde Jan Doense cum suis met steun van het Nederlandse Fonds voor de Film in anderhalf jaar tijd drie scenarioversies van Woensdag, gehaktdag. Nu wordt er aan de vierde versie gewerkt. ‘We hebben een nuancering aangebracht. Het is niet meer Costa meets Braindead, maar Volle maan meets Dawn of the Dead. De personages zijn wat ouder, de horror is wat serieuzer.’

Hij ‘knutselt lekker verder’, naast zijn werkzaamheden als directeur van het Amsterdam Fantastic Film Festival, waarvoor de voorbereidingen in volle gang zijn. ‘Het is liefdewerk oud papier, maar onze vaste overtuiging is dat we binnenkort een script hebben waarvan iedereen zegt: laten we het gaan doen.’

Doense weet als geen ander dat voor het maken van een horrorfilm een lange adem vereist is. Al meer dan tien jaar werkt hij aan Exhibition. In de zomer van 2001 werd de film met veel poeha gelanceerd in Cannes, met peperdure, paginagrote advertenties in Variety. ‘Exhibition zou een grote, internationale coproductie worden. Twee maanden later was de deal weg.’ De Spaanse coproducent begreep volgens Doense bij nader inzien te weinig van de cv-constructie, de belastingmaatregel die het voor particuliere beleggers aantrekkelijk maakte om in film te investeren. Doense geeft nog niet op. ‘Als ik eenmaal een bepaald punt ben gepasseerd, is er geen weg terug.’

Dat geldt ook voor Frank van Geloven (‘twee keer afgewezen voor de Filmacademie’) en Edwin Visser (‘drie keer afgewezen voor de Filmacademie’). In 1990 maakten ze samen de korte horrorfilm Necrophobia, sindsdien proberen ze een lange horrorfilm te maken. Ze ontwikkelden twee scenario’s – The Dark over wetenschappers die in Roemenië een duistere kracht ontdekken en de vampierfilm New Blood – die niet realiseerbaar bleken: te groot en te duur voor ‘first time directors’.

Drie jaar geleden kregen Visser en Van Geloven het advies eens iets kleins en goedkoops te schrijven. Nederlands gesproken en op één locatie. Dat werd de slasherfilm SL8N8 (slachtnacht). Het Filmfonds zegde 600 duizend euro toe, Universal wil de film in Nederland in de bioscoop uitbrengen. De Belgische omroep VTM ging ook mee, maar geen van de Nederlandse publieke omroepen ziet heil in SL8N8. Van Geloven: ‘We zouden vorig jaar zomer al draaien, toen in december, misschien dat het er dit jaar nog van komt. De locaties hebben we al. Soapster Victoria Koblenko, Kurt Rogiers en Dirk Roofthooft zijn al gecast. Wij zijn anderhalf jaar bezig geweest met een omroep, maar ze hebben allemaal wel een reden om af te haken. Ook BNN. Die hebben zich al gecommitteerd aan Worst Case Scenario. Het is Catch 22: de een heeft geen script, de ander geen steun van het Filmfonds, de derde geen omroep. En met een beetje pech maakt niemand een film.’

Doense is daar niet bang voor. De tijd is rijp voor horror van vaderlandse bodem, denkt hij, hoewel er nog altijd ‘een zekere koudwatervrees’ bestaat bij de mensen die over het geld gaan. ‘Die twijfelen aan de breedte van de doelgroep, maar als je ze dan op het succes van een film als Dawn of the Dead wijst, zijn ze snel overtuigd. Ze zijn natuurlijk ook niet gek.’

Met producent San Fu Maltha broedt hij op plannen voor Orange Horror, vier digitaal gedraaide lowbudget horrorfilms.

‘Er zijn voldoende aanknopingspunten te vinden voor Nederhorror, zowel in onze geschiedenis als in de actualiteit. Begin dit jaar heeft in Vlaardingen een man zijn moeder gevild. ’sAvonds is hij in de huid van zijn moeder de straat opgegaan, waar hij enige tijd bijbelteksten heeft staan reciteren voordat de politie hem meenam naar het bureau.

‘Dat is toch film! Een klein psychologisch drama met Victor Löw in de hoofdrol. Ik zie het helemaal voor me.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden