In De Onsterfelijken komen de interessantste vragen over de levensverlengingindustrie van science fiction-schrijvers

Tv-recensie Hanna Bervoets

Voor enkele steenrijke pioniers is ouderdom een ziekte die genezen moet worden. Maar is eeuwig leven begeerlijk?

De vrouw op de foto hierboven heet Elizabeth Parrish, kunt u raden hoe oud ze is? Ik had haar misschien zevenendertig geschat, haar huid nog redelijk glad. Maar Parrish is bijna vijftig. Ze is CEO van BioViva, een Amerikaans bedrijf dat de gevolgen van ouderdom wil bestrijden middels genetische manipulatie - Parrish liet haar lichaamscellen genetisch modificeren om veroudering tegen te gaan, zegt ze in de Tegenlichtdocumentaire De Onsterfelijken (gisteren, NPO2). Voor deze aflevering bezoekt regisseur Tomas Kaan Amerikanen die zich bezighouden met levensverlenging, vaak met geld uit Silicon Valley. Ouderdom zien zij als ziekte die moet worden genezen.

Zo ook Linda Chamberlain, medeoprichter van Alcor. Haar bedrijf vriest lichamen van overledenen in, zodat ze ooit, wanneer de technologie zover is, tot leven gewekt kunnen worden in nieuwe, verbeterde gedaanten - dat is de althans de bedoeling. Het invriezen van alleen een hoofd kost al tachtigduizend dollar, maar dat hoofd is eigenlijk ook het belangrijkst, zegt Chamberlain. Het interview verraadt dat de filosofie achter Alcor sterk op geloof in een scheiding tussen lichaam en geest leunt; misschien verklaart dat de aantrekkingskracht op techmiljonairs. Het lichaam hardware, het hoofd een usb-stick, de geest de veel belangrijkere software.

Alcor en BioViva zijn medialievelingen, de bedrijfjes ontvingen de afgelopen jaren al heel veel internationale journalisten en cameraploegen. Niet gek, de koelruimte van Alcor levert prachtige plaatjes op: blauwverlichte zalen, hoge, chroomkleurige buizen waar kinderen, volwassenen en huisdieren in 'cryoslaap' bewaard worden. Het zijn beelden die aanspreken omdat ze hun esthetiek met science fictionfilms delen; wat ver weg leek blijkt plots dichtbij, fictie opeens realiteit; die omkering lijkt het ware nieuws.

Maar hoe reëel zijn de ideeën van deze partijen? Dat vertelt deze Tegenlicht niet. Gelooft Elizabeth Parrish dat ze er zo jong uitziet dankzij haar gentherapie of heeft ze wellicht iets met haar huid gedaan? Ik had het fijn gevonden als er naar was gevraagd, al was het alleen om haar het voordeel van de twijfel te kunnen geven.

De interessantste vragen over de levensverlengingindustrie komen deze uitzending van een stel science fiction-schrijvers. Wie profiteren er van de nieuwe mogelijkheden, wat bepaalt onze identiteit, zal er straks nog behoefte aan een dood zijn - een data loss? Als we ervan uitgaan dat onze herinneringen ons maken tot wie we zijn, zullen we na duizend jaar herinneringen aanmaken misschien wel verschillende mensen geweest te zijn, filosofeert schrijver Kathleen Ann Goonan.

De vraag die rest: waarom is eeuwig leven begeerlijk?

Een mogelijk antwoord zit verstopt in één simpel, maar hartverscheurend shot. In de koelruimte van Alcor staat een hoge buis met een foto erop. Wie goed kijkt ziet een jong meisje, een peuter nog. Dat meisje zit waarschijnlijk in die buis. Haar ouders moeten schatrijk geweest zijn, in een desperate poging hun overleden peuter terug te halen lieten ze haar voor duizenden euro's invriezen. Zo lijkt onze behoefte aan eeuwig leven samen te hangen met hoe we de dood ervaren: als verlosser of spelbreker. Wie ooit een dierbare verloor, weet het wel.