CoronavirusGevolgen voor ouderen

In de Madrileense bejaardenhuizen voltrekt zich een stille tragedie

Een man loopt langs Monte Hermoso in Madrid, waar al twintig van de 130 bewoners aan het coronavirus zouden zijn overleden. De Spaanse justitie heeft woensdag een onderzoek naar de gang van zaken in het bejaardentehuis ingesteld.Beeld EPA

Bij instellingen voor ouderen rijden lijkwagens af en aan, maar nieuws over hun opa of tante krijgen de bezorgde Spanjaarden nauwelijks. Door de corona-epidemie is het zorgpersoneel te druk om de telefoon op te nemen. Gelegenheid om afscheid te nemen is er al helemáál niet. ‘Dit is de grootste brandhaard van Madrid.’

Van een afstandje houdt Miguel Rodríguez het zwarte metalen hek van bejaardenhuis Monte Hermoso in de gaten. Hij heeft een plastic tasje in zijn hand, met daarin de krant die hij zonet heeft gekocht. Rodríguez weet dat het echte nieuws, het nieuws waar hij het meest naar snakt, er niet in staat. Zijn 88-jarige tante woont achter dat hek, en hij heeft geen idee hoe het met haar gaat. Hij weet wel dat in het bejaardenhuis al minstens 20 van de 130 bewoners zijn overleden aan het coronavirus.

‘Ze kunnen je ieder moment bellen om te vertellen dat je familielid is gestorven’, zegt Rodríguez met vochtige ogen. Hij vertelt dat zijn tante dementeert, maar lichamelijk nog sterk was. ‘Mijn tante heeft zelf geen kinderen. Voor mij was ze als een tweede moeder. Ik ben bang dat ze ook ziek is, maar dat ze het niet tegen me zeggen.’

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. 

Eenzame dood

De laatste keer dat Rodríguez zijn tante zag, is weken geleden. In de Madrileense bejaardenhuizen worden sinds 8 maart alleen in uitzonderlijke gevallen nog bezoekers toegelaten. Met het uitroepen van de noodtoestand, op 14 maart, is bij elkaar op bezoek gaan in heel Spanje verboden. En zeker in bejaardenhuizen waar zich coronabesmettingen hebben voorgedaan, worden bezoekers strikt geweerd. Al tientallen ouderen zijn gestorven in eenzaamheid, zonder afscheid te kunnen nemen.

Ondertussen leven talloze families in een gekmakende onzekerheid, want lang niet alle Spaanse bejaardenhuizen blijken opgewassen tegen de corona-epidemie. Ainhoa Ruiz, wier oma ook in Monte Hermoso woonde, liet zondag een noodkreet uitgaan op de sociale media. ‘Er zijn hier meer dan zeventig mensen positief getest op het coronavirus’, schreef ze. ‘De ouderen krijgen geen enkele medische hulp, en er zijn al een paar mensen overleden.’

In de dagen erna verschenen huiveringwekkende verhalen over Monte Hermoso in de Spaanse media. Familieleden vertelden dat ze geen weet hadden van wat er binnen gebeurde. Dat het eigenlijk nooit lukte om opa of oma aan de telefoon te krijgen. Dat ze vaak niet eens te woord werden gestaan. Niet uit onwil, maar omdat er een groot personeelstekort was, deels als gevolg van het virus.

Ze maakten ook wereldkundig dat er tekorten waren aan beschermende kleding, mondkapjes, zelfs aan desinfecterende handgel. Alles bij elkaar was het voor het Spaanse Openbaar Ministerie reden woensdag een onderzoek in te stellen naar het bejaardenhuis.

Een buurman die tegenover Monte Hermoso woont en even naar buiten komt om zijn hondje uit te laten, zegt hoe hij de ene na de andere lijkwagen de poort uit zag komen. ‘Ze moeten de hele buurt maar desinfecteren’, vindt hij. ‘Dit is de grootste brandhaard van Madrid.’

Horrortehuizen

Maar al snel bleek dat er in Spanje méér horrortehuizen waren zoals Monte Hermoso. ‘Het virus voedt zich met de Spaanse bejaardenhuizen’, kopte El País woensdag. De journalisten trokken de conclusie dat minstens negentig van de zeshonderd op dat moment bekende coronadoden in de ouderenresidenties waren gestorven. ‘Ze hadden als eersten beschermd moeten worden, maar ze zijn vergeten’, citeerde de krant Juan José García, secretaris van een vereniging waarbij bijna duizend Spaanse bejaardenhuizen zijn aangesloten.

In Monte Hermoso lagen volgens de krant zondag tien lichamen in de kelder, in afwachting van de komst van de lijkwagen. Ook de oma van Ainhoa Ruiz haalde het uiteindelijk niet. ‘We probeerden nog een ambulance te laten komen, maar die werd ons geweigerd’, vertelde ze tegen radiozender Onda Cero. ‘Niemand van haar kinderen en kleinkinderen is bij mijn oma geweest in de laatste week van haar leven. En nu ze is overleden, hebben we haar nog steeds niet gezien. Een wake houden mag niet. We mogen haar alleen naar het crematorium brengen.’

Miguel Rodríguez blijft nog een tijdje bezorgd kijken naar het bakstenen gebouw waarin zijn tante zich bevindt. Een vrouw die hij kent van de bezoekuurtjes in het bejaardenhuis komt aangesneld, ze is gebeld omdat haar moeder naar het ziekenhuis wordt gebracht. ‘Ik wil aan de ambulancebroeder vragen naar welk ziekenhuis, anders ben ik haar straks kwijt’, zegt ze, met paniek in haar ogen.

Collectieve psychose

In het appartementengebouw tegenover doet een buurvrouw het raam open en roept naar de cameraploegen die beneden staan: ‘Mijn dochtertje van 6 hoest al een paar dagen, ik ga zo met haar naar het ziekenhuis. Ze laten ons aan ons lot over. En nu doe ik het raam weer dicht, anders komt het virus zéker binnen.’ Even later komt er een tankwagen van de gemeente voorrijden, die de straten schoonspuit met desinfectiemiddel. Helpt het daadwerkelijk? Of begint de stad aan een collectieve psychose te lijden?

Rodríguez vertelt nog wat over zijn tante. Hoe ze nog altijd met smaak vla en pudding at, en sandwiches. Dan verbetert hij zichzelf. ‘Eét, moet ik zeggen. Maar om eerlijk te zijn: ik heb er een hard hoofd in.’ Hij haalt een kaartje tevoorschijn met het telefoonnummer van de uitvaartverzekeraar. ‘Dit heb ik altijd bij me. Voor als er iets gebeurt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden